Literarishe bleter · 1927-07-08 · 27 (8.7.1927) · p. Seite 524

27 תא ליסערארישע גלעסער 524 * ו נ ע נ ע ג ן. קאריקאסור דןם איו סאראע רעאגירוננ אויף *וםנ*■ סירלנכע לעננס-דערסײגונגק. גוליב דער בויסקײס און א1י• םערנעוזײנלעכקיים סון די 6*לן, כאאס זײ לײכס א1יף די קינרעיסע חביה און מ#כם גלײך נןך. 6יל זעבן *6יױ׳ נו װעלכע מיר זענען נמעװוינס און האלסן עס 6אר געװײנלעגע, זענען ניי די קינדער, צוליב זײער װײניקער דער6ארונג, א1יך נײ און 6אררעצנס 6ןר א1יסנ8ם.9אל:; די חושימ זענען ן6ן און װאך נו נאלריקער רעאגירונג און זײ קענען נישם נןהערשן דעם דראנג 8ין נןכםאצן. אין אונוער ליסעראםור הןנן םיר נלשם װײגיק אזוינע קינדער׳סיסן; שלםהלע אק ,שלםה ר׳ חײם*, ,פןסל סײסעס*, אין ,סונם יאריד׳ וו. ןנד. עס ליינס זיך נו געאן אזא שםןף אויך אונזערע װײםע חברניקעם א1יף *ו שסילן, םען דאוף זיך נ$ר היסן סון שןרזש. און נןך אײן געלונגענער סרוװ-סענץ. אויף דער סעענע חאגן ןרוכגעשװעעס ועכגיק און נאך םער קינדער זון 1יע עלםערם אק אונזערע םןלקםשולן• נישם קײן *ריםאיבאלעם איו דןם געװען, םים אויםגעשולסע אינונגען און סעכנישע קונץ■ שסיק. נײן, אײנ6*כע שסילן 6ון קינדעי; 8 קארןהןד, שנײ■ ק1ילן, שסי6ערישער געיענ, שליסלןך, גולם־םענסש אין קינדער■ שער געװ כער אין פדןסס אין א1י6ן אײז-גליסש. סןרפירם אין נילדער, אין געלײסערםע רישםישע נאװענהגען חןנן זײ םים זײער כחנהדלקײס באנת א נעראשס. דערנןך ןפער געלאסע■ נעד םןנץ: קינדער״שנײעלזך 6*לן, דרײען זיך, לײנן ויךםיס קינדעישער לייכסקײס, שיםערירן אץ ליכם סון סרןזשעקסןר. א זניינער• אין ןס נןר א סארגליװערסע סןזע—* םקולסםור־נילד 6ין א סאנסאן. נישס אײן קלןס — גןר א גןנגע שולע. געױים א״ז נישם נ1יסיק נו זוכן סאר די קינדער קײן םסגעיעלע באלעם־םענץ און א1יםגעה*לםענע, ל1ים אלע נללים, סעאסער-פןרשםעליננען• ,די איבערלענעניש סון א *ריליזנס-סןנ קען געבראכס װערן צים א1יםדרוק אין די סןרשײדנםסע סןר• םןין: אין װערסער, 6ארנן, ליד און סענץ* (הילקערו. די קינ• דער איו עס געװים נעענםער. װ• די ערשסע. װיצסיק איז דן א1יך דער ם א ם ן א 1 י ס ס ר י ם. םיר דערציען די קינדער *ו 8 קןלעקםיװן לענן• די קאלעקסיװע ארנעס. קןלעקםיװע 8י• נערלענוננען אין קןלעקסיװע 6רײד — װעלן ןס די עםןעיעם *ארשםארקי■ װי זןגט 8 קינרעישע ש|6ונג: ,ס1יזנס װילנם 6עםס געשמידם אין אײן װילן, אין אײן לײד, אין אײן 6עססן, שסאדקן נאננ. אין איין םעכסיקן נעזןננ. מער קןן סעםסערם נןך באװײח?... םיס רעכס קען ןזא קינדער-6ןרשסעלוננ איינשליםן קינםסלערישע און ססיליזירסע 6ןלקס-סןעזיע, ןבער ד י הןס םען געיארסס זיכן בײ דעם נ ם ת ר און זײנע .םעשהלעך אין סערזן*, םײלהײז בײ ם א נ י ל ײ ב ן און נןך םער בײ װ״סננערנן. אין אי*ס — די 6ראנע װענן רעושי אוןשפיל. 6 פאקס איז, אז אין די קינדער.8ןרשסעלונגען נעםם א1יך אן אנסײל די האנס 6ין רעזשיסער—ןפסםןל א לערער, װןס הןס אז1ינע פ־עסעגזיעס, ןדעי א.פאטענסירסעו״ דעזשיםער 6ון 8 לינהןנער״קרײז. און עם גײם אסדרה םין .חזרן׳• םען חזרס םים די קינדער די ,רןלן*, דעם קנײסש סון וי װערטער, ד• םיםיק, די באװעגיננען, דעם שסײן אין נײן. פין דאנען איז שוין א סריס *ו דעם, אז *װעלאיןריקע פײדלעך זאלן שפילן דערװאקםענע םענער-רןלן, קינדער—>ין לא גע קאפןסעם אין אנד. לעכערלעכקײםן. נײ באגאבםערע קינדןני םיט א גולסן קינססלערישן שװוננ קיםס דןם נאך אר1ים נישקשהדיק, בײ דעם דורצשגים — נעניג קןםיש. עם װערם אארשסעלט דער װעג *ו דער זעלבססשטענדיקער שא6וננ פון קינד. דער קינ• ססלער דריקס דןך א1יס אין זיין רןלע ןננעזנמלבע דעי6א• ריגג, נאװיססזײן אין א1יםנערעכנסקײס. בײם קיגד דאיף רןס ןנער אר1יסקיםען לויפיקער, געשװינסער אין איפפולםיױער. אים קען נןר נעלוננען אײן רןלע, א נןענסע, זײן ל ע ב נ ם-רןלע. ניסם קײן קינססלערישער עקספעריםענם איבערן לענן, נןר דןס לענן אלײן. װען קינדער שסייסן זיך אן א1יף דעם-וזיבערראשן זײ םאקע, װי די לענעדיקע נאםירלעכןײם, װען זי װערט ריכטיק אנסעיװירס. ס׳רערבײלם מיר דער ,יעזשיםער*, אז ,די לבנה דערצײלס׳ (געענדערס אויף .קןפעלע און םןפעלע*) הןס זיך םיס די קינרער גןרנישם געלאזס ,אײנרעזש־סירן*, ,זײ הןבן זיך נעריםן אלץ אלײן *ו םון, און א1יף דער 6ןר■ שסעלוננ חןנן זײ געשפ־לס נןך אנדערשער און גינענענן װער• װײם װיפל שסיק*. דןם איז, 6ארשסײס זיך, ניי זיי געװען א נײער לעננס־װאריאנס אין דעם םןםענס םון שפילן. אן אנדער שול הןס געפרוװס צו געבן א קןריקאםור• נילד פון א קעניגלעכן שנײרער, שוםסער, בעקער, גאם-שוםר און אנד. (6ון ,נום און די־ײדל׳) איםיטירם דורך ריםםישע נאװעגונגען, נאגלײם 6ון םוזיק, און די קינדער הןבן נעגעבן א װילדן קאראהןד 6ץ אינערגעסריבענער קעניגלעכער גאװה אין כאראקסער-רןלן 8ון די וו1־סגעלאכסע העלדן• און װירער אםןל הןנן דן די קיגדער בײ יעדער םןל נעשפילם אנדערש, ע ר א ר ן ז י י ײנה ראזענפעלד — ער און זײ, פ סאנ-נוך סון נןייעזענעם שר״נער, ארױםנענענן פון דןם ,ױנה ראזענפןלד קאםוטעם׳, נױ*יארק 1927, 268 ז• נ שס, װןלם דןך נישס נעװ;ן װןם *ו שרײנן אץ סןג-נוך) םים *װײ כײדלעך, װןס זענען *װישל זיך קעננזעזלעך אץ כאראקםער אוז דארםן זײן די םסיםולן צו דיצװײ ארסן לענן, א בירגעלעכס, א לענן 6ון אן ןלרײסניק, און—להפוך—דןם לע*ן פון אן אירעאליסס, א שאפנריקן םענסשן• דךם שרײבערם אװס• װאל *װישן די בײדן איז, נןםיילעך, ןאהןזגיק אץ דעם, װי עם װעס זיך אויסלןזן זײן אוםקער *ו דער ליסעראםור. עס לןזס זיך א1יס דעיפיס, מןם דער שרײבער ז־.יסלשײן װערט *ום *װײםן םןל אנםוישז אין די רעװלסןסן 6ון זיץ ןרנעס, נ ' נןכרעם װי ער גאםערקט די זעלניקע גלײצגילסיקײם *ו זין דער םײזשעס 6ון ,ער און וײ*. א ױנגער שרײ*ער האס זיך אנסס1ישס אץ דעט ערפןלג 6ון זײן ארבעס: ס׳איז אים םיאום נעװןרן די ליסערארישע סביבה, אין װעלכער ער זעס ןלדןם נײז ןבער אץ א שײנעם סןג, נאכדעם װי ער הןם ש1ין גןנ*ע דרײ יןר נישם געשריבן, פןרבענקס ער זיך *לוצלינג נןך דער פעדער• ןנעד אז1י װי ברעכן זײן גדר אין װידער נעסען שרײבן װערק, װיל ער נישט און קען סאקע נישס א1יך, נעסס ער זיך שרײבן א סןנ־ביך, ױןס ער הן8ם שסילערהײס *י 6ארע6נטלעצן, ,עם זןל םאכן אן א־ינדרוק*. אײנ*ײטיק םיס זײן בןנײשער ש־ײבערישער םעםיקײס, בןקןנס ער זיך (יוען