Literarishe bleter · 1927-07-01 · 26 (1.7.1927) · p. Seite 502

26?א ליזורורױע נל?ס*ר 502 אויו* רעכטם און אויוי ל־יינהם י דיעע פרעסע נין *לןרלײ ריגםוננןן 1**יס זיך 1י די סלןן װןעקי־^ײערינגעי. ס׳ױערן נעדרוקס 1|גײכס;רס1 *רסיקלע• ערנססע ן*ש)1ינגען, *1יך *•נעװע*י(ג;ן 8ין ד״ם ריכסירס װערק. ײק 6ײערן דעם נ*1יןנ*לן *1ילישן י1ם.ס1ב סיסן 8ילן הןרען אין 8יל עיםער וענען *ײנגעןרדנס נעמןרן *ןריעזונ• גען װעגן י. סלןמאעקי. *ין ■ין די םײערלדכע םעג דערםןנס םען זין, װי די ■1ילישע געזעלשאסס, די ■1ילישע ■רעסע <*8ילו די רןדיקןןלע. סןגיןלינסיש;) נעםס *1יף אונזערע ױם• ס1ב־ם. ם־ר הןנן!יריק םיס 2 יןר גע8״ערס ■י1עס עענסן יןרעײם, הײ־יאר של1ם על־כסס עענכן יןועי״ס *ון להבד ל נין החײם זהנת־ם — עוריק סים א ןנדערדד.}.לנן יןר דןגן םיר גןנייערס דעם צנ-יןייקן ׳1בל 6ון שלים ןשס ליסעוןרי• שער סע־-יק״ש, — אין הןס עםעץ אין דער ■1 לישער ■רעסע געלאזס םןלן מעגן דעם ן װןרס? ם י ר און ז ײ1 כלפי חוץ און פלפי פניס ןם די זעלנע װןרשעװער קהלה-םןרמןלסונג, דןס הןם ערשס די סענ!■נעװןו8ן וי ןלע 6ןרסלןגן םנמ סונסידירן ן ריי י י ד י ש הגלסלענע קולכור ןגשסןלסן נדזם ײדישן סעןסער, די ײוישע גיםנןזיע, דעם י־דישן היסנשןעסלעכן אינססיסוכ), ןס די זעלבע קהלה איז םיסןםןל נעהןרן װעלכ• לעך און נןקוסען םןרשסענדניש סןר קונסס, ויען ס׳האנזלס זיך םנח ן נישם ײדישן שרײנער. די קהלה הןם געשיקס א קיאנץ, נעשיקס דעלעגיסן אין נילינדערס, רכיל װי אסת• װעלסלעכע סענסשן. הןס סען, הײסס עס. ן דןסלנע נוצרןל• םעריע: םענסשן — פל■, חוץ און ■ראים — נלסי ■נים• ין, ערגעץ אין דער סינןנןנע הןס ■רןס. ם שןר נע- הןלסן ן נןנ־יםםערסע רעדע פנח י. םלןװןנקי, און א1יך הוב ■ויזנער הןס געדרשנם װעגן דעם ■1ילישן דיכסער• גןנץ םײןו ןנער םיר הןנן נןך קײנסןל נישם געהערם, ןז דער זעלנער ■רן8 שןר און הרב ■1־זגער זןלן דערםןנען װעגן ן םענדעלע, ■רץ, שלום־עלירם. םיש װןם הןנן ןז1י םןרזינדיקס ןס די דיכסער• נןר דערםאי, װײל זײ זענןנז ײח? (םוף םון י. שטעיס *רםיקל, םון ז• 496) ןז איר בלןסעיס דןס גילנישע ניך ״םײנע הענס הןבן 6ןרגןסן דןס דןזיקע נלוס* שזעלם זיך 6ןר אײך דער ינד• הרע *ון ןז1י זןגס ער: ןס דער חביה־םאן איז וןראינסערע• סירס עס זןל זײן *1 ף דער װעלם װןם םער ■;לערהןםסס און שד;צםם. רחםת, םארשםײסרו םיך, היס ער איז זעלרן• הען ןנמעכסיק. איז ער ןנער ןםשגןרקססן רןרסן, װו ער סרע8ס ז ך 1ונ1יף םים שװןכקײסן כןכש ער איז שסענדיק און ק1דם בל קלוג — װי ער װןלס זיך נעםרןכס, ןז שסןונן און נןריש-זײן סארשועסיקס קײנרןל נישם - איז ער ןבער ן&קלוגסרן דאן. הען עס קימען א־ם ןנסקענן אוםנעלוםועונ• קײסן. ןס לײען א1יומעוקזןם זי־נע קריםיקעם און העסס זען: ןססיוססן ג ר ן נ ס ער דענסססןל. װען ער נ ן נ ר 111. און דער י*ר-ס1ב ענס6ערס: ני. סן.;ס איז גוס געסײנס• א1ינ די םענשהײס װערס װען;ס איז נעשסרןםס םיס ן נןרישער סעאסער״שועלונג, זןל זי כןסש נעםינען סןסיסםןק• 1יע אין ן נעשיקס געשנינסן ןרסיקל םון םשה נןדיר, מנװלים פנװלים - דןס *יז דןס ריכסי,םסע װןרס, הןס קןן נןעײכענען אוגזערע .ײדישעי דןיןרס אין דזר װןישע• װער גס־נע, װעלכע הןנן געהןס ד חינוה אין רשע1ת ן■• אוװןרםן די וןרשלןגן 6ין לען םינקעלשסײן 1י ןם־גנירן 10 סייז. גילח 6ןר דער ײדישןר ניםנןזיע, 6 גויז. #6רן ,װיקסי, און ןו1ילײגן די םרןנע װעגן דעי סינםידיע 6ארן ײדישן װיסנשאםסל״כן איגסםיסים. זיי סארגעסן, ןז דעם גםינע שסײער ג?לן א1־ך די װעלםלעצע ײדישע װןישעװער נירגער, און ס׳איז םעד װי ן סןרנרעק ן־1י עי נןלענןסעװען םים ד• געלסער, װעלכע םןר גינן דער גסינע. און דןס װערס געסין א י 1 ם, װען םיר קיסען עו די שסאס״רןסן און וןרלןננען ■ין זײ שםינע *ון עילבןרעכסיקונג 6ןר אונזערע ײדישע קיל• םיר־ןנשםאלםן *ון ײדישן סעאםער םנװליםן א מארמאריברעטל די!ײס־גײלינג װעוס, כידיע, גע6ירס 6ארשידן: נײ ײדן-יון 3רי*ת-הע1לכם, אײ קריסק — פון קריסםיס גענ1ירן. אינם הןנן םיר ן נײע 1ײם!ײליננ: זינס ה. ד. נןםנערג הןס ןנגעשײנן ז׳ין ארסיקל ,קײםיקער אין עסםעסיקער*. איעם, הײ־יןר. איז דער ןצסננסער יןר זינס ם׳איז דערשינען ןס דער נןייםסער ןרםיקל, אין 914 איו נעװען דער 6ערטער יןר• אין ןז1י װײםער. אס דןם ואון גןך ע*עם, װןם ס־אינלם ןר1יפ1יסרןגן עס אויף די לי*ן) םרןנס םען ןר1ים סון דעם ניסל נעם1יזעכץ, װןם ס׳איז דן אינם ארםיקל 8ין ה. ד. נןם• נערגס ,ליםערארישע געם1יזעכץ' (.סןםענס׳, אינם ןכסענםן יןר 6ון ערשײנק סין ה. ד. נןםנערגס ןרםיקל א. א. װ.) א שןד נןר, װאס ער הןם נישס .ןננעװיזן, װ ו ןם די ,װןזשנע *נסדעקונג׳ איז ג־יםןכם געװןרן, װןלםן םיר גע• םאכס א סןלקס-זאםליננ *ון װןלסן נוגעקלןיס ן סןרסןר- ברעסל 1 ה ד.לש1ן: ,דן א ן דעם ה1יז הןס דער 1ןריםסער *. *. מ. געשן6ן דעם ארסיקל..., װןס איז שנעסער םים נײן יןר דערשינען אין ן 6ארנעסערםער א1יסל*גע אין אין 18 יןר ארום װירער 6ונסנײ נאןרנעס נעװןרן׳... קלוגע םענםשן הןנן דןס רעכס נו רעדן גןרישקײסן, נןםנערג דער חכם םיםבר1ינס ןנער ש1ין 1י6יל םים ןס דעם ,זכות׳!... די מידה פון * תלמיד־חכם ב יאושזןן איז, *לע װײםן עס. א ינלםיד תכם. ןלע שװע• רע הערנער םיס עסוקים, םיםי1ת װענין זיך נו אים און נעסן ■תי1ן, נאשײד, דעם סײםש זי1■ ער א1יף זײן ,נריװ־קאסםן׳ אין *סק׳ענס ש*ל1ת. ן ניםע זאךו ןיער 6ןרװןס, 8רעגס זיך, *רס *ים א׳1י שסארק. אז ערנעץ װי אין .כרןניק׳ װערם, אגב, דערםןנס דער נןםען 6ון ן םענסשן, םים װעםען ער םירכ ן נריגז. 6ן, ס׳איז נארת נישם שיץ. ס׳איז אװדאי די םדה 6ין ן תלםיד-חצם 1י זײן א נ1קם ונוסר, *נער הןס איר דען אלע םדות ס1בית סון א תלםיד־חצם, װןס איר זײס *ז1י זהור אין ןס דער םידה?! ילםדני רנני! מ י ר און ז ײ זעם םים װןם 6ןר ן ליבע, *יןסעס אין דרך״ארץ די