Literarishe bleter · 1927-07-01 · 26 (1.7.1927) · p. Seite 493

493 ליסענרזורי׳יז נלעסער 26 זא מלך ראװיטש וויר 6רעגס װעגן ד*ם נןנער-יריז 6*רן י$ר 1927. װןןם ז$י איך אײך ענס*ערןז סרענס םיך ניינגערע ז*כן. און איאריגנם, װןם^ קען א1יף אזא פראגןנ ענס6ערן א םענסש, װןס ס1ין זינם יןרן אזן י$רן לעזס ער םיניםאל, פסעס גןורנישס, םון דער אײרןןאעלשער ליסעראסור. #*רוואם איך לעז נישס, רןןם איז ש1ין א גאזונדערע ו*ך. נישס$ קיץ עײס. לײדער, לײדער, און סאקע נןך אםןל לײדער, איך לעז נישס און איך קען אייף אזא םראגע נישם ענספערן. זעם איר, די ײרישע ליסעראסור קען איך ין און גניגע איר קען איך א1יף דער םראנע ענסאערן. איך האלס, אז *רינעיםיעל קוםם דער ,יןבעל-אריז נישט נאי הײ־יןר גןר ש1ין זינס א רײע יןרן דער ײדישער ליםע• ראסור. זי איו ש1ין נענונ אלכ ($ס איז נישם קײן קןםםלי• םענס—נ׳.ר גיכער םארקערם.) און דארף ש1ין הןנן אדיםלןם• איר װײםם דןך, אז ל1ים םיץ סישער איבערעײניננ קרענקס די יידישע ליסעראםור א1יף רעם םעלן 6ון אגרייסער דיצנער• פערזענלעכקײס. נישס אש איז דןס און נישס קײן אנדןרער. נןר א1יב פיר נעמען די םראנע בל1יז 6ון דיםלןמען״שסאנד■ פוגקס איז ש1ין םאקע די באקװעפססע זאך: אש. ערשסנס ל1יסן אלף בית נװײםנס ל1ים דער בןל בינער• דריסנם ל1יסן באקאנס זײן א1יף דער װעלם. שערסנס איסן אייסערלעכן א1יסזען. גםען םוז זין רעכע• נען דערםים, אז די שןםןנראםיע 8ון דעם *רעסירסן וועם גײן דורך אלע בײפונגען 8ון דער װעלם) םינםסנס ל1יס דער לײכסער איבערזעבבארקײס. זעקססנס ל1ים די שאבלןניקע םיםן, װןס די װעלס װעס זײער לײכס םאררײען אין איר גײםסיקן סאנץ. זיבעפנם דערשאר, װײל די נןבעל׳פרעםיע איז אםאר• דינסס-פרעםיע אין נישס אן אניםיסםרעפיע און אש נעהערס בו די שריפסשסעלער, װןס הןבן ש1ין זײערס געזןגם און ןםנעזןגס. אכסנם—רעכנם םיר אוים נןך איץ ײרישן שריםםשסע• לער םיס אזוי איל םעלות. א ן נײנסנס — װעפען דען זןלן מיר זײ נעבן? בערגעל• סןנען? ער װעס נישם ןננעמען יקײן בירזשואזע ביבודים און ק־ין בורזשאזע װאליכע• עס בלײבם בײ אשן פײן שסיםע א ז געזיצערם... איז קומענרימן נומער הומען תשובורת בין י• י• זינגער, י מ• בײמאן׳ ד׳ר סטאניבד־יאװ לאבם׳ ד״ר מ• װײ־ כערט א• א• עס איז ארױס סון דרוק: צװײ יאר ארבעט פאר דעכש ײדישן װיסנשאפט• לעכן אינםטיטיט א באר־כש םין דער זנ״ים םון 24 םע-ץ 1925 ב־זן 23 םןרץ 1927. *ױייז 1.50 נילדן, אין אױסיאנד 30 סענם אדרעס ם*ר באששןלונגען: *דיעם: ס2 1^*14316 ,ס׳לסגנזמ//' נןך אײדער םען הןס אים נעכאםם, און םנן הןס זיך ש1ין געקריגס, זוער עס איז םער ראוי עי באקיםען דעם נןבעל• *ריז: של1ם אש ע ב־אליק. קײן גר1 סע עולה װןלס דןס א6ילו נישם געױען, װען א דלכסער שונם *ם הס*ר ױןלס א1יך אםןל א1יםגעעײכנם געװןרן דורך דעם ליסעיארור פריז. דןם װןלס נעקןנט הןבן דעם באװײז םון אינסערנאביןנאלער ןנערקעװנג 6ון דעט נײעם ײדיש-נאביןנאלן נײסםיקן שא6ן אין *ינם *ןליםישן דערװאכן םון ײדיפן םןלק, ןנער מען איז נישם אז1י םילר און םען איז נישס אז1י שםארק נעבעצדיק םיכן י1שר בײ דער באשכיםינג 6ונם נןבעל־פריז. ם׳זענען דן דערװײל חשיבערע בעלנים, ײי ײח• ױזעף װיטלין כ§ק#נסער ײיליעער דיכסער, 9 ײד - א1יב םיר זןלן ןנהייבן פון די 6ראנב1ױישע שריפכ• שםעלער, דאיף דער נןבעל-םריז. ל1יס םײן פײנונג, נענעבן װערן דיהאםעלן ןדער בארביסן, דןם לעבםן םאר זײן װערק װענן קייסםיסן און 6אר ,6ײער׳. דוהאםעל אין בארביס הןבן אין א זײער א באדײסנדער םןס פארשסארקס דעם *אביפיזם א1יף דער װעלס. זײעיע 6ארדינססן אין דעכש *רם לןזן זיך נארנישם ןםבושאבן. א1יב דער נןבעל םריז זןל געגעבן מערן אן אםעריקאנישן שרי6םשמעלער, ױןלם איף אייסגעקליבן ס י נ ק ל ע ר ן 6אר זײנע װערק .באביס׳ און ,ד׳ר ארןנסםיס/ די דןזיקע װערק שפרודעלן םיס םענסשן־ליבע. און איך מײן, אז דער נןבני• *ריז דארף געגעבן װערי נןר אזעלכע נ• 1 סע שריפסשסעלער, װןם זענען א1יך גר1יסע םענםשן־םרײנד. איך ױןלס זיך נ שם אר1יסגעזןגס לס1בת אזעלכע שרי6סשסעלער, װןס םרעםן אי1 ם אין זײערע װערק אלס *רןקוראסןרן פון דער םענסשהײמ, װי, לםשל, ערנבורג װןס שײך עננלישע שריפסשסעלער װןלם איך געםײנס, אז דער נןבעל-לאאורעאס װןלס געדארםט װ?רן נןלסײןיפי. אין אלגעםיץ ןבער ם״ן איך, אז דער נןנעל־פריו דארף נענעבן װערן יונגע שרי6סשם?לער, װעלכע זןלן אויף אזא א61ן באקוםען די םענלעכקײם בו איבעסן װײסעד נןך א לןבן לאנג• און סאקע דערלבער, א1יב עם זןל אםןל עםעבז אײנ• םאלן *י נעבן םיר דעם נןנעל.*ריז, װןלס א־ך נעבזסן, אז דןם זןל געשען ביז איך װעל אלס װערן 40 יןר. שםעסער מעל איך זיך ש1ין א6שר דערץ נישס נ1יסיקן. איך רעכן, אז בכדי םיך םקבר בי זיץ װעס זיך ש1ין געםינען עםעם א ר זעלשא6ם, מןס װעם זיך בו דעם בװעק באשסײערן... ןבלר איך *רעםענדיר נישס א1יף דער נןנעלםרעםיע, םײדן ם.ן װעם איויסגעבן א פולע זאםלונג 6ון םײנע היםנס ןבער וךס װעס ש1ין מנתםי נעשען נאך םײן ס1יס. סײ־װי-נײ <*ו אך ועד כיין װזנן ז ך) ױןיס ניש: נעשאזם, או ײדן װןלםן נ האס א שסענדיקן אפנאסאדןר אין שסןקהןלם װײל ס1ף כי.ם1ף הינן דןך בײם באשסיםזן דעם נןנעל פי־יז א השםעה די אםיאסאדןרן 8ון די 6ארשידענע 6?לקער אין ששאקהאלם... האט איר שױן אבאגירט די ״לימזרארי. שן בלעטע־״ אויפן דריטן קװארמאל?