Literarishe bleter · 1927-07-01 · 26 (1.7.1927) · p. Seite 492

(>2 ץא ש ז 3לי6י ר ^יטזרו 492 ציל ס׳איז געגעבן געױארן דער גוף־ נאר איר װעט מיך נישט משיג זײןז נאר כ־זאג אײך, זײס רױק נישט װעגן מארגן. נאר װעגן טאג, װאס װעט זײן דער מארגן פון אײער םויט. און ערגער איז דער מארגן פון לעבן, װי דער מארגן פון טויט. הגם נישט אזוי טראכטן געמײנע מענטשן און מענטשן מיט א קלײן הארץ. האט ד׳ער עולם צו שאמאנען געזאגט: ״װער האט דיר געגעבן די מאכט צו לערנען װעגן לעבן און טויטז אט האבן מיר צװישן זיך גלחים, צו זײ געהערם גאטם װארם.' דערויף האט שאמאן געענםפערט: איר האט געהערט װעגן משהן און װעגן די נסים, װעלכע ער האט באװיזןז איך בין משה צװישן סיבירישן פאלק, און נסים האב איך באװיזן נאך שרעקלעכערע, װי יענער, װאם מיט הונדערטער יארן צוריק. איז דען נישט ארויסגעגאנגען א מלאך פון דער האלב־ נאכטיקער זריחה, װען כ׳האב אים גערופן פון די פלאמעןז פרעגט מײן פאלק. אויף מײן באפעל חאט דער שנײ פארטוישט זיך אין בלוט, און די זון איז שװארץ געװארן, װי קוילז װײל פיל געטלעכעם איז פאראן אין מיר. נאר פארלאנגט נישט פון מיר קײן נסים; װײל איר זענט אן אלט פאלק, און אײך אויפמונטערן איז א נס. װעגן דעם בעט גאט. ער זאל אײך אויפמונםערן, כ־זאג, און ארױסציען אײך פון קבר און מאכן אײך פאר א פאלק. װידעראמאל געלײגט אין װיגל ארײן. און געװיקלט; כדי ס׳זאל ארויםװאקםן גלײך און נישט מיט קײן פארקרומטן גוף.' אזוי האט שאמאן געזאגט, און די גרים האבן אים נישט געװאגט צו ענטפערן; נאר זײ האבן צוגעזאגט צו האלטן דעם בונד מיטן סיבירישן פאלק. ײדיש ש• ל• שנײדערמאן• באבעל־פריז אין 27 19? זײן ריכםיק. פארזען זענען א1 ן געװארן צוליב דער זעלביקער סיבה דער אםע־יקאנער אוםםןון םינקלער. ןײן בוך .זוםא׳ הןם כפר ■א־דיגט דעם נןןבעל-פ־יז. און *נרי בארביס םיט זײן בזך .דןם פײער׳ הןןס אים צען םןד פאדדינט. א1יב *ז1י קאן ש1ין קײן רייד נישס זײן םון ןביעקםיװער, און אוםםארסײלשער ןסשאצוננ פון ד$ס רײן גײםםיקע• איך גל1׳ב א1יך נישם, אז דער נזןבעל־קןסיטעס װעם די פעלערן, װײניקסכנס בנ1גע נארקי און בארבים, װען עס אױ גוט םאכן. פארן הײ-יןריקן םריז װאלם יין באסראכס געק םען ט$• םאם םאן פאר זײן געײאלריקן װערק .דער *1יבערבארנ'. ןבער םען קןן זיך רעכסן י1יף איבערראשונגען. אז גןם װעס העל#ן, װעש םען סלוציס דןרז$ן, אז דער םײז ייז אװעקגעגעבן גע• װןרן א נןםען סין דער ד,פם1רה. דער אינגארישער אפערעסן• שםירער פראנץ םזלגאר, אדער דעס םיסלםעסיקן איסאליעני• נ ש*ל דראפען־סאכער עיראנדעלא. א1יך נײ ױנז ײךן הןט םען ש1ין נעפליקס דעם #ויגל זאגנדיק דאס. האט ער צוגערופן צי זיך א יונגנמאן מיטן נאמען אנהעללי, און ארויפלײגנדיק אויף אים די הענס, האס ער אין אים^ ארײנגעטריפס די הארציקע ליבשאפט צו מענטשן און רחמנות. און אומקערנדיק זיך צו דער געמײנדע האט ער געזאגט: כ׳װעל אװעקגײן מיט דעם יונגנמאן, כדי אים צו װײזן פיל װײטיקדיקע זאכן, און איר װעס דא בלײבן אלײן לערנען זיך, װי צו פארטראגן הינגער, נויט און אומעט. נאר האט האפנונג: װײל די האפנוגג װעט אריבער פין אײך צו די קומענדיקע דורות און זײ אויפמונטערן; אויב אבער ױ װעט אין אײך אפשטארבן, ױעלן די קימענדיקע דורות זײן טויטע מענטשן. און דןןס, װעגן װאס איר װעט טראכטן. װעט דערפילט װערן, און א גרויסע פרײד װעט זײן אויף דער ערד אין יע־ נעם טאג פון תחית־המתים. נאר איר װעט זײן אין די קברים און די צודעקן אויף אײך װעלן זײן פארפױלטע: אײערע קברים װעלן זײן הײליק, און גאט װעט אפילו פון אײערע לײבער פארטרײבן די װע־ רים און אנקלײדן אײך אין דער שטאלצער ערנםטקײט פון געשטארבענע... איר װעט זײן הערלעך. אזוי װי אײערע עלטערן, װעלכע זענען אין די קברים; דען קוקט אויף זײער יעדן שײדל; סיקריצט נישט און ס׳לײדט נישט. נאר ס׳איז רויק, און ס׳דאכט זיך. אז ס׳רעדט: כ׳האב גוט געטון. װאכט איבער זיך, װײל איר זענט װי מענטשן, װאס שטײען אויף א הויכקײט; און די, װאס װעלן קומען׳ װעלן אײך זעען• כ׳װאלט אײך אנטפלעקט א סוד, אז די נשמות פון א טײל גײען צו דער זון, און די נשמות פון אנדערע דערװײטערן זיך פון דער זון. אויף פינסטערע שטערן, נאר איר װעט םיך נישט םארשטײן■ כ׳װאלס אײך געזאגט. פארװאס איר לעבט און פארװאס ס׳װערן געבױרן מיליאנען נײע נשמות, און אויף װאס פאר א װעמען פאר א. מ. פוקם, ײין עס איז באװוםס נישס פין הײ;ס, אז הינסער די קוליסן 6ונם נןבעל-קזןםיסעס, ביי דער סארםײלונג וון ליםעראסור• סריז—קענן דער אויסדריקלעכער באשס־םינג 6ונם באנרינדער— הערשן שםארקן עןליםישע השפע1ת, און אין דער ערשסער רײ קוםען א1י6ן .צלטל׳ די פןלקער, װעלכע םען הןס באשטיםט צו ע־ן און דע־נןך עישם װערם רעקןפענדירם דער דיכטער, װעלכער איז ראוי 6*ר ד^ר א1יסצײכנונג. אױ ד$ם נ־שט קיין װונרער, װ$ס ק ־ן אײנציקעײ 6ון רי רוםישע ■רןזע־םײםסער, װעלכע הןבן ב*6רוכ#ערס די װעלס• ל טעראםור, איז נישש אײסגעצייכנם געװ$רן ם־םן נןבעל-ארױ? אין די ערשםע יןרן ■ון דער סריז באשסיםונג הןס םען נע6ונען 6אר צו-שװןך סןלסםןיען, — נארק־ן הןס פען גל#ם י8יזען. זןל דןם זײן *צופןלז ןדער אױ גןרקי געפסלם צו• לינ זײן אידעישן רןדיקיליזסז די לעצסע השערה שײנס צו לףמט ד?גר ליטעדאטור