Literarishe bleter · 1927-06-17 · 24 (17.6.1927) · p. Seite 451

451 ליסןרןרי** 24 ז1א זײ הןןבן •*רססס אין געפ1יס דןס געשפןזק 6זן עילם, זײ האנן •*רסיליקם יןךע ס *ן ד ן ר ו נ ג בײם ײדישן בושויער. ער איז ןװ;ק 6ון דןר .דרןפע/ ער גל1יבס איר ניסט, הגם ער ליבם זי און גןןרם זי. אין דער ס1על יובא איז, *ז ז * ם ל * װ ס ק י — דער ארתער בליץ םין ידישן היפל — אין נױ־יןרק — אין גועסםן ייוישן קבוץ - זוכם 8 קישן אוגםעון קןס ביי דער .ןוסערעםע׳ ונחילה: ביים ל״כסן רעסערסיןר... פים שסרונג אין ױנג). זןןל קוםען גינןדןן, װעס ער םין נ י ש ס איבערעײנן. *ז ײדן גײ״ן אין נ ו-יןרק נזןר אין יענע ,דראםע׳, װי םען רעדכ ענגליש. פען דארף אייפהוינן אונזער ,דראמע׳ א1יסן הייך 6ין דער {*לגעפײנער װעלס־קולםוו!!! ןדער םען דארף זיך *לײן באגראבן אין דער ערד און סארביכםן א1יף חח־ת הנתיפ! ו איך בין איבעובײגם - טיף: א1יף ססז סרןבענם א י ב ע ר ב ײ ג ט!1! — *ז אוםעםום, װי ײדן חוינען. ה 8 ס א בןדן ד$ס נעסערע ײרישע סעאסער אין סיפח הןבן אן ןןסקלאנג םײ האסלעסם װײ־נעשוײ״ םײ קעניג לױם ,אי תשליכנו לעת זקנה׳. אבער נאראיןדעראסםאס 6ער 6ין אםתער קונםםו אין א1יב די םיסלםעסיקײס איז סתם א יזםעװאכע בריאה, - א בלינדע אין א ם1יבע בו דעם, װאס כים זיך ארום איר - איז דער ײדישער שוישסילער םיס סאלענם - א ישע, א 6ארברעכןר, א1יב ער זארגס ניש• װןגן דער ,סונה׳ און בא6רידיקס זיך גאר פים דער .םןידה׳ - םים דער .ראייע׳, םים דער ,נאזשע׳, םיס זײן ,דער6אלג'. ער פליס אין גרוב ארײן און ער בים םיט זיך דןס יידישע װארט, דעם ײדישן סנים, דןס ײדישן עססעסישן נעװיסן. 6ון װעלכער ע ר -- אין םער קײנער נישס - איז אין םעאסער דער סרענער אין אלענער. * * # דאס זענען א י ד ע ע ן. סון זײ דארסן ארייספליםן ס ר א ג ר א ם ע ן. און אין סעאסער איז נישם םעגלעך בו האלסן זיך ןן דעם סרןגראם נישס ןסתײכנדיק. ןבער, בעת םען לןזס אר1יס סון האנס דעם סרןנראם, זןל סען נישס אר1יסלןזן 6 ו ן א1יג די אידעע. װןס ב י ס ו ן דארף אין םעאסער זןנן דןס עססעםי• שע אין ײדישע געװיםן 6ון ןנשירער. װןס נ י ש ס בו סון שסײס סעסם און אוםגארירס■ נישם םארדארסן בײם נושייער דעס נע• שםאק סון א װ 1 י ל ■ ד ע ר ן 1 י ג ע נ ע ם םענםשן. נישם קיבלען זײנב אינסםינקסן דורך סענסאביןנעלע געװירבן. ד ן ס א י ז ס ם ן הײנס איז אין חלשות די ,דראפע׳, ם ן ר ג ן װ ע ם װערןאסגר 6 ו ן עעם םיעקסאקל. די װעלס־קולםור םיס אירע םארבן און אײנשאלן ז1יגס אר1יס רײ נןך רײ, מנין נןך םנין דעם;1לם גון ןונעשסא• נענעם ײדישן סעאםער-זאל. תער עם שלןגס קאסיסאל 6ין די ססעעישישע געװיובן, יענער 6יוס דערבי, אז דער ײדישער קינססלער זןל בלײ*ן א1ינ אויף א1יג םיס א בינסל בייציקע סיללסםערם און עסלעכע ײדישע .רעסעסילןװס׳, װןם סיען נןר סילדערן: ■ילדערן ארום ,ליםערןםוו׳, .קולםור׳, .נאביןנאל (כ׳הןב שילדקר1יסן געזעען אין .שײלןק׳ ביז 12 םןל אין דײפש און אין ײזיש הןלס א־ך א ם ניעם נײן קוקן: קײן איבערזעבינג נישסן! און ױןס םער עס װעם װירקן זײן שסיל, אלץ םער 6ארשעםם און דערנידעריקם װעס זײן םײן ײדיש אויער, הןרכנדיק שעקסאירן אין אזא םין .שסראך׳). און ש ו נ ד א־ז די ה1יכװ1ילגעב1ירענע ,דראםע׳, בלת אינםערן סרןםעקםןראס 6ון אירע סלאקאםן דערשײנען .דענ־ קער׳ םיס סניםער סין קןםיװןיאזשןרן, .העלדן' םים נשם1ת 1ון סרןװיגײעלע סןסס-בןאס■*, ,ריסערס׳ פיס םאנױן בון 6ריזער<נעז;לן... בײ די ססעעיסישע אײנעלה״סן שין אינזעד 6ןך קןן די ןסליעסע קיחםןל נישס זײן או1י .שונדיק׳ װי אונזער ,דראםע׳. אץ דער ןסערעםע איז 6אראן דעם דיריגענסם קןנסרן• לע, און דןס איז ע1ין א באװןרעגיש, אז ר י ם ם י ש װעס עסעס זײן .סםילידרס׳, נעסאסס אין ארןם. אין דער ,דראםע׳ איז נישטן ק ײ ן ש ו פ באװןרענישן און 6ון אויםןרס בײכענונגע; און קינםכלערישער און אידעלשער סעזע בלײבס נישס קײן שסור. און א1יב דער ע1לם גײס נישם א1יף דער .דראםע׳, איז עס נישם שון זײן דראננ בו לײכםער װיילוגג, - ס׳איז א בלביל אויף דעם ע1לםם 6ילבארן הארבן.,! דער ע1לם גײם נישם א1יף דער דראםע, װ ײ ל א י ן עסאלן שוןסגגעסינם ער שסײנער דן, װו ער קוםם נןך *ר1ים. ער הןס 6ארל1ירן דעם גוסרוי גום אשיש. און דן, װו םען נאיס א־ם ארײן םי■ א נעשיקםן אײנ־ 6אל, גײם ער אװעק אבאלײויקםער אין זײן גוסי־וי, ןשס נישס װיםנדיק װ ן ם ס׳אױ געשךן, ןבער םיס נאל ■ון רוגוה גום ןסנארער, װעלכער הייםם א1יפן אפיש: .*ןריםםער ארסיםם׳. # באקעםסן םוזן םיר נישס די .דראםע׳. שעקססיר און םןדיער תןגן נןך סעאסער נישט באנרןגן און א6ילו אין ,בײון נס׳, װעלכער רו6ם זיך .ײדיש כעאנעו׳, זענען זיי נישם געװןרן קײן קברנים סון ע1לםם סויזנסהארגי• קער התסעלות און אנסגיקונג... גאקעםשן םוזן םיר אין אונזער גאס ד י א ו ס 6 א ר אנםװןרםלעכקײם, םים װעלכער די .דראמע׳ װערס קולסיװירס און סאכס פון ססעקסאקל א לאנגן גענעץ, פאר• קנןסן אין שםוץ און שםאלץ... די םחלה ליגם דן ז ײ ע ר סיף, די האנס 6ון כירורג םוז דערגרײכן ש ר ע ק ל ע ך װײס• א סערםל יןרהונדערם איז אריבער, גײם אסתר רחל קאםינסקא הןס ןסגעסײלס איר דרןסע סון דער ,ןסערעסע׳. און װען םרייעריק איז די לאגע םון דער ,דראםע׳ הײנםיקן םןג״ איז עם נ י ש ם, װײל זי הןם נישם קיין אק־ סיןרן״ נײערם װײל זיהןסנישםגעװוםם און נישם געװןלס װיםן די װעגןשון עםסעסישער אנםװיק• לונג, װײל געװעזן איזד ■רינגיסלןו, געב1יס אירע געגעלסן א1יף די זוםסן 6ון •ריערדיקער עם־הארוות... רי שארשײדנארסיקע דיאלעקסן, די אבסןלוסע ןיװעזנ־ הײם 6ון יעדער םין ק ן ם ■ ן ז י נ י ע אין ססעקסאקל, דןם איגנןרירן םון יעדער נװײנער און דריסער ו ןלע, די •אר■ אכסונג גו סעם■! און אויסשםאםוננ. דןס אלץ וענען געװען ז1יםען פין זעלכסספארניכסונג: