Literarishe bleter · 1927-06-03 · 22 (3.6.1927) · p. Seite 413

413 ליסןרזרי^ז בלזסער 22 ז1־ז דער דראמאטישער קרײז-װאם ער איז און װאם ער דארף זײן ד׳ר מיכאל װײכערם/ווארשע כ$ סןרירםײלן אין וןגן זיך יןםילי נישם ןןרויםזיטרעסן ג*סםראלירנדיק נײ א קרײז #ין * שכנים ששעסל. (אשס םוזן קרײזן $נקיםען עולינ רער דעיםיןגטער ,םרויען.#ראנע' ךער*ו, א׳יםנינןרגן זיןי שנילערינם אין א נװײם םסעסל). אין דעם םןםענם, װען דער גירם 6ין םא6ן א קרײו װעס אייםהערן ני זײן א שןרשםעליגג לםיבת דער ןןדער יעגער אינסש־סוניע-װעס םען םכ לא נישם אי1י םקניד זײן אייף דער •ארסי״שער כשרות. דעי נןסירלעכער שםיל-דראנב װעם גיבר זײן די קלײולדיקע םחינות. און אין אינטערעס 6ין דןנר אנם• װיקלוננ 6ין ײדישן טעאטער איז שםענדיק געםער, עם זאל עקזיםסירן אין א שטעםל אײן נעזונםער ססאבילער קרײז, אײי דער עסלעכע נלוםרשסע ,קרייזן׳, װאם—עקזיססירן אײגנםלעך נלשם. א םסאנילער קרײז װעש זיך אנדערשט נאניען נו ז׳ין סןסיק־ים. ער װעם נישט דאר6ן םון דאנז, װאם אםךשרא• םעםיאנעלע םרוועם וענען נענװוננען נו םון: ,באקן״ •יעםעם, דאם איז די װיכסיקםסע פעלדי 6ון קרײז לגני דעם •רא6עסיא■ נעלן טעאםער: ער איז נישט באגרענענס אין נײס. יעדער סאנ, מים װעלכן אעיעםיערע 6ארשאעטיקם זיך אין םעאםער, קאםם א• אין די וזינדערטער גילק. דער גאננער שװערער און קאם־ •לינירםעי םעאסעריאאאראם װאלס אוי6נעחאלםן געװארן, װען •רא6עסיאנעלע ארםיססן װאלםן אוגענן םער נײם אויף דער ניגרײסונג סין א נײער ■יעסע, װי עם דערלאזם דער ער6אלג נון דער אלםער. דאס איז א חארם עקאנאםיש נעזעץ ייין יע־ דעם עובר זײן אויף אים סרײםלט אויף די א6ם אזוי יויך שװאכע אין װאקלדיקע יםודות 6ון דןר ■ראםעםיאנעלער םרישע. דער קרײז חאם נישס קײן ,אואראם׳. ער נאלם נישם קײן װןכענםלעך אדער חודשדיק דירה-געלם, שסייעק, 6אר עלעקסריע, ארקעםשער, נאר, ארנעסער, אדםיניססראניע, רע- קלאםע. זײנע םיסנלידער נעטן נישט קיין ,גאזשע&׳, םאנען נישס קײן .■יאנענסער׳ אין םײלן זיך נישס םים ,סארקעם׳. עס איז גישם קיין איםנליק, װען די רעועםיניעס םון קרייז 6ארניען זיך םים א װאך ני אסילו םלט א חודש. די ,אונסער• נעםינג׳ װעס חלילה נוליב דעם נישש אונסערנײן. דעם דאזיקן אשום םוז דער קרײז אייסנינן. אײננלנע קרײזן סוען עס שוין. די לענםשינער אפםיילונג םון דער װאר■ שעװער געזעלשאסם .ײוישע בינע׳ האש אװעקנעגעבן זעקס חדשים נײם אויף דער נוגרײםונג םון סעקלערס ,יזנור׳. גרינד לענקײם און התםדה םיזן װערן דער חוק ולא יעבור סאר די םלםגלידער סין קרייז. ני װאס זײ זאלן זיך נישם נעםען אין װי אזוי זײ זאלן נישם נוגײן נו זײער ארבעס, סארן זײ אויף אײן םינום נישס סארגעסן, אז נאר דאן קאנען זײ האנן ערםאלג בײם עולם אין א װערם סאר דער אלגעםײנער סעא־ םער-קולםור, אויב זײ װעלן דערנרײכן די ה ע כ ם ס ע שלםות, נו װעלכער זײ זענען םםוגל. װעגן ערנםסע דערנרײכיננען װ;ס םען נאר דאן קאנען רעדן, אוינ דער קרײז װעם זיך נישם באנינן םיס דעם 6אלשן םעסאד 6ין קאשירן מ־א8עםיאנעי סעאסער. יעדע קאסיע םוז אויסגעםיסן װערן װי א בײזע קרענק. שוין נוליב דעם, װײל א קרײז 8ון דילעםאנסן — װי סעלק אײננלנע םיסגלידער זאלן נישס ז ן,—װעס קײנםאל נישם דערגײן ני דער זיכערער רוםינירסקייס 6ין א *ראסעסיאנעלער סרואע. און אויב ער װעס 11 םלס װעלנע װעגן דארף גײן רער דראםאשישער קרײז, זײן איבעס זאל חאבן א װערסז קידם<ל: ער םוז װעין א שטענדיקע אינסטיםוניע, בײ הײגםיקן םאנ עקזיסשירן רער רוב דראםאםישע קרײזן בלויז אי־6ן ■אויר. אין אײמםלעך אסילי נישם א1יסן ■א*יר. זײ קלײבן זיך אויף סין 6ארשםעלונג נו סארשסעלוננ. דאס םײנס: סון יום-סוב נו.י1ם-םוב• א6ס נלויז נװײ םאל אין יאר: סכוח אין ■םח. אין דער נײם, װאס לינס נװישן אײן אוי86ירינג אין דער נװײםער, װעיס לחליסץ *א־־נישם געםון. דער קרײז װי אזעלכער עקזיססירם נישס. די םיהנלידער קיםען זיך נישס נונויף, דןןר ש1<ל י1נא דער8ין איז, אז ער נרןקלם זיך סא• םעלעך. םיסנלידער •אלן א■. װען עם קיםס נו דעם נײעם סועקםאקל, םיזן א6ס נינענוינן װערן גײע םענסשן. דאס םיז אויסנעםיסן װערן• נישש שסענדיק װעס עס םעגיעך זײן. װען םיסנלידער װעלן אייסװאנדערן אדער ארי• נער6ארן אין א נװײםער שםאס, װעם דער קרײז מיזן זיכן אנ■ דנרע. אבער ער םוז זײן אז1י ארנאניזורם, אז יאס זאל וײן דער אײנניקער 6אל, װען א ם־םגליד סאלם א• דאם קאן יאן דערגרײנם ײעיז. ײען יעי קדײז װעם האבן א שםארקן נינליננם־כת. אזא נח קאן ייגן אץ דער אר־ נעם גו6א. םען םיז איס אין זינען האנן שוין נײם נונויסשסעין דעם קײיז• איינ דער קרײז דארף האנן אױכת־יםים, םאר ער נישש נונ1י6נעלאסעס װערן נחסזונדיק, װי דאס קיםס 6אר נײ זײער א םך הײנםיקע קרײזן. ער םוז ■אםעלעך אין ראניאנאל א1י8גע*ויס װערן. נװישן סיםשןםיקער 6ון אן אינססיסיניע קיײנן זיך א1יף יענע, װאס װיין שויין. זײ םװן םארםאגן-כאסש אין א באשײרענער םאס-דעם אינעװײניקססן רראנג אין די א1י• םעריעגע םיסלען דערני. אויב םען װיל, אז דער קדײז זאל חאנן א קױם, םיז םען אכסוננ גענן, אז די םיסגלידער זײנע זאלן חאנן הנאה ױן שיילן ני6א. דער קים, װאס 6א< בינדם זײ, דארף זײן דער נאסירלעכער ש ■ י ל ־ ד ר א נ ג אין נישם די כװנה ני 6ארזארגן אן אינסםיםיניע ם־ס א ■אי גילק, ארער—װאס סרע6ס א8ס-די נארישע אםביניע, נו זען דעם אײגענעם נאםנן געדריקס א1יף אן א8יש אדעי א ■ראגראס. גע6יגט זיך נישם נװישן רי םיסגלידער יין אן אינססי• יויביע יי נויסיקע נאל ■אסלקע םענםשן, דאר6ן ניגענייגן װערן םיסגלידנר 6ין אנדערע אינםסישיניעס אדער גאר זײםיקע םענםשן. איך װיים, אז דאס איז נישס קײן לײכסע זאך נײ די *אנלוגנען, װאס הנרשן הײנשיקן סאג נװישן די ■ארסײען אין אינזער שטעסל• איך װײס נאך םער. נישם נלויי םענסשן סין א נװײםער ■ארםײ, א1יך אײגענע םיםואסיקער לאזן זיך נישס לײנס איײנניען אין דער ארנעם 6י, א דראםאסישן קרײז. א6ילו איעלכע, װעיצע זענען םעםיק א1יף אניעיע קולםיר־נעניםן: שיל, *ינליאםעקן ונו׳. דאס איז נ1נע הויסס־ זעכלען 8ר1יען. םײדלעך 6ין .נעםערע׳ הײזער, װאם שטײען א6ס אידזמש נאענס ני דער א־נססיסואיע, בײ װעלכער עס עק־ זיםשירם דער דראםאסישעד קרײז, האלםן עס סינדעםםװעק סאר א ■חיתות־הכביד סאר זיך נו *אסײליקן זיך אין זײן ארבעס. איך האנ זיך נאנעגנס םיס דעם דאזיקן סאקש אין א םך קלײנע שסעסלעך. אנער אין אנדערע גרעסערע איז םיר אויסגעקיםען נו טרעסן 6אלן, װען םײדלעך רענענען זיך נישם םי■ אזעל•