Literarishe bleter · 1927-06-03 · 22 (3.6.1927) · p. Seite 412

22 זא ליסורןריוז בלןםעי 412 שסײס ןכער *1ין גלײן אין יעם ,כ תיר ו*רח*. דף 122, > סיםן, >ו דער םקלר איז ד$ך ,כנת1ר ו•( ח*. ס8כ 1 א י ז אויףאזא םין א1יסן רןר 240 < 5״ח1תזז16 ס ) ר דער יעוסער רעדזקניע 6ין דעם נןזעיװ םעשה-בון; 6ריער ת>ס דער םעשה-בוך אין דער באזעלער נעשםאלם נישט עקזיםטירט. אייך די תלמידישע רערבײלוגגען, װ>ם גייען ארײן אין דעם ,םעשה-בין*, םיון געניי איבערק>נסר>ליום װערן. אײן בײשייל ואל עס קלןןר םאכן; ביי דער ,םעשה חולדה ובו. ׳;נר. 1ס1) קוםם אין דעם ,םעשרי-בוך׳ >ן איבערשרי6ס: ,םנכת תענית ה ־ב׳ א(!) רשי בירק ראש1ן*. רש*י ברענגם סאקע די םעשה בום גםרא-םעקסם װף ח־): םנײן כחולדה ובור, וםה הפאפ ן גחולרה יבור, צך הםאםין בהקב*ה על אכ׳ו*, >בער די דערב־־לונג פון רשי גיים זײער קירץ, בעת דער ,םעשה• בון׳ ביענגם זי זייער אויםםירלעך, נעפגנריק >לס ים1ר דעפ ברײםן טעקסט םון ,פ*ת1ר ו6,־ח״ (יף ב*ם) און קןםסילירנדיק אים ם סן גםרא-סעקסט און מים רשי. — אגב, די הש<עה 6ון דעם .פעת1ר ופרח״ זעם זיך א1יך אין דער שםרעבוננ אײב• םײלן די אנדתית ל1יס די תלםורישע םראקסאסן, אין דער שלום-6ןרםולע-,סוף םסכת שנת*, א• א. װ. בום ס1ף נןןך אײן בןםערקונג: בלי-ססק איז בינבערג גערעכם אין דעם 6>ל 6ון דעם ,םעשה־בוך*, װו די השיעה 6ון די העברעכשע מק1רים איז דער װיכסיקםםער און דןןםי״ נירנדיקער #6קס>ר. ז$ל ןןבער נישם 6>דגעסן װערן, *ז יי ײדיש״6>ושוננ הײבש זיך $ן ערשס םיס דעם םןםענס, װען םען הײנס ןןן קוקן א1יף דער ײדישער ליסעראסור װי א1יף ן זעלבםםשםענדיקן ליםערארישן >רג*ניזם. אין דער ײדישער ליםעראםור ה>ם בױן ס1ף 6ון ד?ם יןוהונדערם דןםי• נירס די השבעה םון דןר דײסשער ליסעראסור, אין דעם 1/111 \ יןרהונדערם שסארקט זיך די השבעה 6ון דער העברענשער ליםעראםװ; ןבער קײנם>ל איז די ײדישע ליםע• ראםור נישס געװען ן םין אוגםערןבםײלונג בײ דער העברע• :שער >זער נײ וער דײםשער ליכעראכור, ןדער > םין כן• ןןסישע קןם*'י8ציע און 1ונ1י6קלעבעכץ נון העבדעןשע און דײסשן ליסעוןורישע שירײם. דער ,שםואל־בוך׳ אין רעס יןרהונדערס בןחייזם, אז ש1ין אין איר ערשםן םעריןד, ש1ין אין די לעבםע יאוהונדערסער 6ון דעם פיםלאלסער איז די ײדישע ליסערןסור געשםאנען 6<סם א1יף אײנענע 6ים, א1יס• נעסרןסן זיך אײנעגע װענן• ערשס!•בןםענדיק זיך 6ון דער גערםןניססיק 6ון אײן זײס, און 6ון דער ,חכפת ישראלי און >לע אירע שןםירוננען 6ון דער אנדעוער זײס, חערס 6>ר דער ײדיש 6ןרשונג 6רײ יענע ■ערסיעקסױו, װו גןלדסאדען 1. ב. װןןקםם *װים בון די ברןדער זינגער, װןס שסײןן װי• דער 6עסס א1יף די •ל״בעם סון די ײדישן ,נןרן* און שביל• לײם 6ון דעם א1יםגײענדיקן םיסלאלסער און די ערשסע יןר• הונדערסןר ■זן זער נײער בײם• איז ריגע נאקוםס םען ,ליטערארישע ב?עטער# און אויסנאנן פין ק??•• ,ביכעױ״ (ב• קלעצקין, ,צענטראל־1״, ,אחיםפר״ א. *נד•) נײ קןןבעראםיװ ״ארבעט׳/ חירנאװו יעלא־ < װעלן, םון װעלכע 4 זענען שןרןן אין דעם ,םעשה-בוך׳, בװישן זײ די םעשה םיסן רב אין ל*נד עוץ (נר. 228 6ון דעם םעשה-בוך). דער ןקםםןרדער כתב-יד איז ןבער וײער ש*עס נעשריבן, נישם םרייי םי1 ד*ם ם,ר 6י1 י?ם יןרהונ• דערם, אזן כםעם #ל< אין אים סארשריבענע ז*כן.ן נשנשן קןפיעם. א1יך די דערמןנסע 4 נןװילן זענען, נישס קיקנדיק א1יף םןרשײרןנע ענדערונגען, קןיירס םון דער .םעשה׳ביך*,— בלייבס ןלס װיכםיקססער םק1ר דער םינכענער פתב״יד נר. 100 סון י*חק װיסליננען, געשריבן ארום 1580-1585, װו ס׳זענען סארןן 22 םעשיות, סון װעלכע בלויז 2 סעלן אין דעם ,מעשה■ בוך׳. איך בלײב בײ דער םײנינג, אז װיםלינגען האס קןסירס דעם המנסשרישסלזכן .םעשה-ביך* אדער 5 פתב-יד, װאם איז שסעםער געװןרן דער םק1ר סון דעם םעשה-ביך. דער שםארק• סטער בןװײ( א־ז די מעשה םיםן >לםן םיון אין זײנע דריי טעכסער <נס 2.9). װי װיסלינגען חורס איבער פםעם װןרס אין װןרם דעם לוןגגן םוםר-השבל פון דעם ,םעשהיבוך*. סון דער *נרערער זײס געסינען םיי־ ןסס בײ װיסלינגען ן *נדע• רע װןריאנסירינג, חי אין ד״ם םעשה-ביך. >ז1־ *. ב• האם ער די מעשה 6ין ןו זון, װןם הןס נעגעבן ברייס די 6יש, איבערזענט גענ1י סי/ דעם העברעזשן ,חיבור הםעשיות*, בשןת דער ,פעשה״בוך* (נס 193) גים גןר אן *נדערן װאריאנם (אסשר לוים .בן סירא*)• סאר דער נעשיכ&ע פון דעם ,סעשה-ביך׳ זענען יוײסער גון > נעװיסעו ב^וײסוננ *װײ סןסולערע הענרעישע וןםלונ- גען 0ון םעשיות און םדרש־ם. אײנע הןבן םיר ןסס דערםןנס: דעם ,חיבור הםעשיית והםררש1ת ורואבװת* (װענעציע 1551, סערארא 1554, װענעביע 1599, װענעזױע 1605). דער פחבר 6ון דעס ,םעשה-בוך׳ הןס ועס חיבור א1יסגענוגס פאר א סןר פעשי1ת. בײ אנרערע םעשיות װידער אױ ער נןכנענאננען דער װאריןנםירונג סין פ^רסיקן סריערריקע ײדישע איבערזע• *וננען• גױןסען קוסען אין באסוןכ• 12 ם<שי1ת סון ועם ,םעשה-בוך׳, װןם קיםען סןר אין ן נןענםןר *ןרם א1יך אין דעם .חיביר הפעשיית״. דןס זענען ל1יס דער נוםערן*יע 6ון דעם ,םעשה-בוך* 1602: נר. 6, 9צ1, 140, צ14, 189, 193, 194, — .2x1 ,219 ,215 ,208 ,199 > סך װיכסיקער איז רי בװײםע העברעלשע זאםלונג, דער .פסתור וסרח׳ סון יעקב בן י*חק ליצאסא, װןס איז *יערשס נעורוקס אין *ןועל אין יןר 1580. דער ,פסת1ר וסרח* הןם נישט געקןנם סו־וער ארוםגײן אין פתסיד, װײל דןס װערק םןרױסס ז־ך א1יף דעם ס6ר ,אױםא כנדגלות׳ סון י*חק בן שםואל עזנקניוא, װןס איז דערשינען אין קןנססאנסינןסןל אין יןר 577:. דער לעצסער דעוןקסןו סון דעם נןזעלער מעשה-בוך הןםןןשוםםסק 3 8• נ ו * ם ד ע ם .כ פ ת 1 ר ו ס ר ח*. דער בעסםער באװײז איז די םעשה נר. 251 םיכן רשע, דעם םלך סרנדיק (סערדי• נאנד?), װןס הןס ן;געשינורס ײדן און געלײגס זיי שלן6ן םים זונית און דערנןך זײ דערהרגעס. די םעשה איז גענוםען 6ון דעם ,פסת1ר וסרח*, דף 122—121 .וםעשה שהיה בםלך נו1ל װע ושםו וירנןנדיקו׳. דער ,נשת1ר וסרח׳ הןס עס װי• דער גענוםען 6ון ,איוםא פנדגלות*, װו ו׳ יצחק •ונקנירא דערצ ילם עס אין גןםען 6ון זײן זײדן, ר׳ ידיודה. די ןסשסן- םוננ 6ון דער רןזיקער םעשדי איז 8לזן קלןר, און 6ון 8| אנ׳ דעון םקזר חי .פ6ת1ר זסדח׳ ןס.׳ג1) ןדער ,אױםא ננז־גלית׳ (1577) הןס זי רער ,םעשה-בוך׳ נישט נעקןנס נעםען. 8 סעשה 6ריער, נר. 0נ2, םיסן אלסן ם*ן, מןס איז נעחען שיכור,