Literarishe bleter · 1927-05-27 · 21 (27.5.1927) · p. Seite 401

401 ליטער>ערישע בלעסער 21 זא ש* ד־יאראנטשיהם ״זומפ״ קײם עי אוםגעהײערע פראדוקביע, װעלכנ הערס ןנזר #אר• ײזנדלס אין ע היעער־סרוןדוקזיע. נםשך עון 9 גןר קורזער עײס הןןס ער ז םך ןןנגעשרינן. ם׳זענס זיך שיין איגם ז דריטע גרויםע דערעײלינג .אין גערייש פון די רעדער׳. דער י$ױקער ערןןדיקניע-אימפעט לןזס זיך שוין שעירן אינם .זום■', דער םױזשעט אינם ערשטן נזנד נאװענט זיך פ ס א קינא־שנעלקײס, םםש נישס נום דעריאגן• ז שסארקע *עװאסערסקײט פון שיםערע קןעיםלעך ןןן א װעלכער ם׳איו בילדלעכער קןנצענסרירםקײס. ם׳איז עשוס קײן צײס נישסןן זיך *יצ בינדן בו די פיגורן, װןרום דער אויסןר לויפם און שםיײזם םיס זןן אוםגעװײנלעכע הןססיקײם. און הגם דער ס$ן סין שרײבן איז ןן סימעאסיש-װזרעפער, בזקימס זיך דןך זן אײנ• דרוק פין ניאניק-פזרבײכנונג אביסל גרינדלעכער — און דעריבער א1יך א קז■ איבער■ בײגנדער איז דער במײסער און שעעםער—אויך דריםער נןנד. דער הויסס חסרון איז דער, װןס די גאנבע דערבײלינג לײדס םון בילדלענקײם־דוחק• דזןס געמס זיך אפשר א1יך דערפון, װןס דער אויסןןר שסײס םחיץ דער םיליע, װעלכע ער שיל• דערס, ער דערבײלס עסעם װי א זייסיקער בוקוקער. בײ פיל איז א)שר .יײםיקײס׳ א םעלה, בײ הזרזנסשיקן איז עס ןבער א חסרון. ערשסנם קומען די ■סיכזלזגישע םןםענסן ארויס זײער םל*ך און בװײסנם װערם דער אויםןר געשםרוינלם םיס 8 סײלװײז םןראליזירנדיקן ס$ן און ער שאפס םיט א באשטימםער סענדענץ• די יזזיקע סענדענץ שטריכן װןןלםן אםשר געװען בי דערלײדן, װען דעפ אויםאר װזןלס געלונגען זײ בו פארהוילן אין אײנגעגעבענע נילדעד און נישס לזןזן זײ זןפן ארויסשסארן, װי נאקעסע םינגער פין א בעריסענע קעשענע. די געבײלסע ■אר בילדער, װאם זענען דא יא יי#י*ז, זענען ם׳ריב ארויסגעקוםען אביםל בו רוי, קײן סיםן פין גע• שליפנקײם. ם׳לײענם דורך די דריינאנדיקע דערבײלונג אין ם׳בלײבס עעעס נישם קיין שום בילד, װאם זאל זיך םיס קינסס• לערישעי געםאקסקײם אײנשנײדן אין לײענערם זכרון. דערבו לײדם ער אויף א םאנגל םין קאנססרוקביע. בײ האיאנסשיקן װײזם זיך אין דעם ■רס אר1י• א ששארקע איםבאהאלםנקײס. די אקביע װןרס םםש אײנגע• שרוננען אין םעג און אץ װאכן, װאס װערן #אבריבירם םים דער שנעלקײס פין א כראניקער. דערהייםס אבער פעלם דאס ארגאנישע ארויסדרינגען פון םיסואביעס, לויס א װעלכן ס׳נישס איז םטיכאלאגישן נאננ. בײ דעם אלעם איז ש. האראנסשיק םילד אין מערסער אין אין נעבן־םיסיאביעס, פאר מעלכע ער קארגם נישס קײן ברײםערע שילדערינגען, םארגרעםערנדיק אז1י ארום די באל קאויכלעך■ בוזאמען אבער םיט דעם קאייטלזךיװוקם װערש אלץ מער אײנגעשרומפן דער רוקן־בײן סון דער דערבײלונג און װעלכער װערם שליםלעך פארפלײבם דורך בלײכע און גארנישש• זאננדיקע בװישן-םעשיות. דער ,זופפ׳ דארף אײגנסלעך אדורכ• גײן דורך א םרעס, װאם זאל ןרויסדריקן רעם גןנבן ,זומפ׳ אין איבערלאזן בלויז דאם סאםע לויסערע... ה<ם דאש דערש־ינען פין ן גרעםער אריגינעל װערק איז ב־י אונז אן אנגעלײגםע זאך, דאך דארף םען װיגשן, םיר זאלן א1יף װײםער נישס נעשסראפס װערן מיס נאך ןזא ענלענן .זיםפ׳. שםעוןהאראנסשיק— זומ■, פ*רל*ג .קײםור״דיגן׳, װװרשע 1927 שמע1ן האראנסשיקס ערשם ביך .*ארסלאנסגרסע װענן׳ האס סעםאסיש ז־ך געקלאםערם אן א באששיססן פעריאד, װאס איז נאר װאס ןרא• םון די פלײבעס. און עם האס שאקירם םים זײן בןור־ןקשיאליסעם. עם האם אבער פין װערק געשלאנן אװארהןפםיקײם פין איבערלעבינגען, װעלכע אנםװאיענען יעדן חסרונית־זוכער. אס די םעםאםישע ןקםואליסעס און איסםיסל• בןר בןנעסען זענען נעװארן ססעביפיש פאר האראנסשיקס אײגנןרםיקן זשאני און כארןקסער. םאר אים זענען נישם װיצסיק די אדער יענע יחידים• געשםאיסן םים זײערע באזונדערע שװאכקײסן, און כאסש ער באסים זיך זײ װאס םער בו פארםלאסםישן, קיםען זײערע האנדלונגען דאך ןרויס ןלס קענסיקע רעזילםאסן פין דעם סםעביפישן ןסםאספער־בושםןנד, אין װעלכן זײנע העלרן גע• פינען זיך. די דאזיקע ,אסםאספערע׳ איז דער װינקל־שסײן פין זיין װעיק. אין זײן נײער דערבײלוננ .זום■' בים האראנטשיק װײ• סןיר דיזעלביקע ליניע. אולסרן-רעאליםסישע שילדערונגען םין א בןשסיםסן ,■עריאד׳ אדער ן באשסיםסן גלגול פון דער פיבער-בײם• אין די ,פארםלאנסערםע װעגן׳ — דער איבערברוך פץ שסעסל, װאס רןנגלס זיך םיס די אויםערלככע פןיבאםן, און אויסםײדנדיק זײ לאזס ער זיך א1יף פארשידענע ריזיקןלישע שריס. ס׳שןפם זיך א סביבה פון שםונלערס םיס .אײגענע׳ לעבנם־בןגריפן, װעלכע קערט איבער די ביז־איבסיקע םרןדי• ביאנעלע אײננעשסעלםקײט. .זומפ׳ — דער בװײםער גלגול. דער נארםןלער בושסאנד פון דער נאכםלחאהדיקער עקאנאםיק, דאס בעסרײסלםע געזעל• שאפםלעצע לענן און פ־בערהאפם רײםן זיך בו עשירית• עס ס1ישן זיך די בןנריפן פין .גיסס׳ און .שלעכסס׳, יחוס, דרך ארץ, ליבע און רחםנית בו אײגענע און םרעםדע א• ד. גל• אינער אלעם הערשט דער װילרער דרא:נ א־ײנבוכאפן װאס-םער אין װאס־גיכער. בײ דעם דאזיקן בוששאנד סון שכרות - זענען די כישוף-װערםער — ,האסע׳ און ,נעםע׳... אס אץ אזן םין זיםפיק געםייזעכץ פארקערן די נײע ,ןריםסאקראסן׳, ױעלכע שםאטן פון די ןל$, װאם זענען נאך פארבליבן פון די אםאליקע בײםן מים זײערע אונעלעבםע השגות. שארן זיך םןקע די א־כערגעכליבענע, װי די שאסנם איבער די מענם, ןלנם און פאדלאזן• דער קערן פונם ספור־הסעשה איז דאס ■לובוםריקע אר1יפ■ שסײגן פון ר׳ לי*ע שיחשם זון — של1ם, מעלכער איז סאר. װןנדלם געװארן אין א ססאש גאלדפעלד. ער איז נתעשר גע• װארן. דאס רײכםו■ האס בײ איס אויסנעלאשן יעדן פינק פין רחםנות בו די קר1בים. ם׳האס אים א־ן דעם שםארק געהאלפן זײן עלעגןנםע פר1י נראניע, - א םרשעת פון ערגששן םץ, װעלכע האם דערעיקרשם א־םפאנ־רם דעם םןן ם־ם איר גלאסיק ■ויליש-רעדן. דאס רעדל האס זיך אבעי א דרײ געסון בוריק און ס׳איז געקיםזן די .בעסע׳. די םרידה איז געקומען א םך גיכער, װי די עליה, גאלדפעלד איז דירך פארשידענע בזי1נ1ת געקיםען בום םעםד פונם נעפאלנססן איעםןן. איז אבער די םעשה, װאס א1יך ש. האראנסשיק האם יױ אניסל איבערגעניסען םיס דעם .האשע־בעסע׳-פיבער און אויך ןר יאנם זיך בו דערמערבן... װאס םער װערק; ן שװןכ• לזו$ פיגקעלעטיץ