Literarishe bleter · 1927-05-27 · 21 (27.5.1927) · p. Seite 396

21 זא ליםןרןרישן נלוסןר 396 נײע לידער פװ ה. לײוזיק װ י פ ל י א ר װיפיל יאײ איך נײ פיש קארירארן טרעט גו ממיב צי םײנער, װןןם איך םרעף עיין גלינרערהימ, און טיט אםאל דערהןר איך 6ין םײנע םייט די קלעפ - אוו־ װי וי װאלטן אנואנן: זײ נרײט. א נע6יל אזא א כונקלם םיך כאהערשמ: אייכ אז איםגי׳יק װעט נעשןן װןן םיט םיר׳ — װעם עס ט־ע6ן אייף די טרעפ צום ערשט, >ןם טאקע ר$ בײם דערנןנען זיך צום פיר. שוין רערנןנטערט זיך;ום טיר. א רנע, צװײ, — איך לײנ טײן אויעד צו, און הןר און הער, אין אנטקענן — טירן אנדערן אין רײ, און צו יעדער טיר, םיר דוכט, אז איך נעהער. איך הײב אן דרײען הענטלעך, שטורם אויף אץ 6רעטדע ציםערן צערײצטע טריט; אין פלוצליננ זאנט א ק־ל: הע־ אויף - אפילו צי דײן אײנן כיר געהערםכו נישט. איך קים ארײן אין שםוב. מײן װײב, םױן קינר באנעגנען םיך מיט שטילקײט און םיט 8רײד, אין איך באנעם ערשט איצט, װי נרוים עם איז טײן ז־נד, און װי איך ה?ב, װי א קנערט, םײן הארץ 6ארקוי6ט צום טויט, אנהייב פרילינג צי ם׳א־ז דערפאר, װײל אץ פארק איז זןנהײב פרילינג, די דער6א־, װײל םיר זענען בײרע דא, — װילט זיך צובױגן *ו דער ערר און זאנ;: הײליק. א װארם אן אלטס, װי דאם רױט 6ון אװנם־שעה. צװײ נײגעריקע ביםלעך לענן אונז שםײעי, באטרארטן און רעדן װעגן אונז אוטשולריק, קלוג; און םיר רוקן ויך צו, און הערן און פאישםײען, און שװײגן,—אין זאפלען אין זיך דאס שװײגן װי אין א קרוג. און או רער קרוג װעם 6ול װערן —נישט 6יעגן קײן 6ראגן, קים קוק• אוי6ן טײך, אויף זײן ראשיקן 6לום; דאם קלענםטע גרעזל אויף דעם ברענ איז 6ול םיט װאגן, און טראציקט זיך, און שרײט פין אונטער 6ום. א זע, םײן 6רינם, מיר זענען שוין אין זאא־נארטן, א זע, םײן פרײנט, דער אװנט ע6נט אדף זײן װין: אהע־, עם װאיעט אויף דער חאלף,—און דארטן״ א שטיג, א לײדיקע, — 6אר װעםען זאל זי זײןז צי נישט 6אר אינזז איך םאך א שפאס, אװדאי. און אפשר נישט—אײך שטײג װיל הײנט נישט עלנט זײן; און אונזערע בײדנם רגעם, װי א שעפםן םטארע, רײםן זיך אויף נאנט םיט פרײר אין שטײנ ארײן. קײי אםעריקע און האם דארס געשריבן און געשריבן צו אמז וער אלעםענס אנסציקונג ביז זי איז פלוצ־ם, צוליב עפעם אניכסיקן איגצידענט, *גטשױיגן געמןןרן. די היססעריע האס ג1בר נעװעזן, םסתמא איז זי געװעזן םער 6ר1י װי דיכסערין. איך װעל איר איר פארשװײגעגיש קײגם$ל נישט כ1חל זײן — הגם איר איך װײס, אז נישס זי איז שולדיק, נןר אונזער םזל נישס צו הןבן א דיכשערין. וןס װאקסט א גרי-סע ײדישע ליסעראסור אין רוםלאגד. אט אױ דארם 6ארגעק םען א איבעיברוך אין םאפיליען-לעבן. נײע 6ר1יען זענען א1י6געקוםען ד$רס אין נײע געפילן לעק אין ז ־. און נישסן קײן כ # װ ע ר ס ע, ײןןס זןל נעפען 8 •ען אין הענס ארײן און שרײבן די גשםה 8ון דער נײער 6ו1י. ןבער, לײדער, לײדער ה$ם די ײדישע דיצסערין׳פרוי *ז1י 6יל ארגיםענסן סאר איר *נסשולדיקינג, אז עס װןלס גע• װעזן ש1ין צו אוםריסערל^ך די דאזיקע ארגוםענטן דןן נישט צי פארשרײבן: — איך בין קיינםןןל אין דער געשיכםע 6ון די פעלקער נישס געװעזן קײן שאפערין 6ון נײע אידעאלן. איך הןב נ$ר— און דןס א1יך זייער זעלסן—םיס פײן גאנץ לײב און לעבן א1י6״ געניםען די אידעאלן פון ם*ן• א־ך הןןב זײ גר1יםגעצ1יגן און א1יסגעטראנן אין םײן בלוט און אין םײן גײםם און געלויכסן פאר דער װעלם םיס ביישפיל 6ין םוס און םון קרבן. ןזבער דעם זןםען 6ון אידעאל הןןם געזײעם דער םאן. און װו איז היינס, װו איז אין דער ײדיש;ר דיכסװג םײן םןן. ךער םין םון םיר—ײדישע דיכסערלן.פו1י? — דער דןוזיקער ארסיקל איז אײגנסלעך * קאלעקטיװןנ רע- צענזיע װענן * נאנצער רײע ןןנאנימע ביכלעך 6ין 6ר1יען.דיכ- סיננען. *נאנים-נןןסירלעך-צוליב די א1יבנדערםאנםע םןסיװן- בל1יז אין דער דןזיקער רעצענזיע. װארום *ײ די ד־כטערינס, סײ אין װײםן םיר ש1ין נ$ר גום װעםען םיר םײנען דןז•■. און איך בין םיר גיס בןװ סם, *ז עם װעס *װעק א חידש און נײן חדשים און *פילו נײן םןזל נײן חדשים און קײן ײדי- שע דיצםוננ ייין 8 פ־1י, 6ון * 6ר1י, װןם םיר זןןלן אלע קניען 6*ר איר—װעם נישי נ;ב1ירן װערן. זןןלן זײ כאםש װיסן אין זןלן זיי זיך נאר נישם אײנרעדי. און א1יב אײנע פון זײ װעם *רןפנעפען דעם שלײער פין איר פנים, װ*ם איך האנ אים דן *ז1י צארס א1יף איר •נים אד1י6נעװארפן, און װעס זיך װערן קענן םײנע װער• בער פים צײן און םים נענל ןגײםםיקע צײן אין ג־ םםיקע נעגל...) װעל איך איר א6ילו דאנקבאר זײן. װײל די צזןרטקײם אין די םתיק1ת און די שסילקײט אין די צניעית און די גוסס- קײם אין דער עיקר די צניעות, די צניע1ת סון די ײדישע דיכסעי ינס א־ז ש1ין פון גאנצי ה ןרצן נסאס געװ$רן• א עוײנער באריכט װעגן א שײנער ארבעט• ם׳איז באמת א פרײד איבערצולײענען דעם באריכט, װאס דער ײדישער װיסנשאפטלעכער אינסטיםוט האט איצם ארייסגעגעבן צו די צװײ יאר םון זײן ארבעט. א שײן ביכל און ם׳לײענט זיך זיך װי א שײנע מעשה. א םעשה מי מ׳האס געקליבן ציגל צו א ציגל און אויםגעבױט א פונדאמענט, — סון װעלכן ס׳קאן אויס• װזקסן א פראכטפולער קולסור־בנין. די אלע, װאס האבן צוגעלײגט א האנס צו דער ארבעט פיגם י. װ. א״ װעלן האבן א גרויס באסרידיקונג, װ$ןס זײער מי און ענערגיע האט געבראכט סרוכטן. װעגן דעם באריכט לױנט זיך צו שרײבן באזונדער.