Literarishe bleter · 1927-05-27 · 21 (27.5.1927) · p. Seite 395

395 ליסעועוי׳זע נלעסער 21 זא נערץײנס, *ז ר*ר דןזיקער אנת איז ם1ין גום 1*קןנט• איך 1ין זיכער גןװןן, אז איך הןב ןןרינערגעיןןנם סיץ ד1ר כ$סש םים בען םינוט-הןם זיך ןבער *ר1יסגעװיזן׳ ןז אין הןב זיך #*רשעעםיקם םים נײן יןוהונדערס. אין הןנ געמןןלס ש5״ן די אינדיװידועלסטע אםיק1רס1ת, און װען איך הןב עם נפעס םןרענדיקם, הןב איך באםערקם, *ז םײן אםיק1רם1ת איז די קריםסלןכע ןרםןדאקסיע'. אין דןר ענגלישןר און ײדישער םרעסע ן לײדנשןםסלענע םןלעסיק• מענן זײן אײגענער מעלסןנש1ױנג שרײבס םשעסםערסאן: ,איך בין מי דער שװיםער, װןס איז ארוםנעשװיםען די נ&נ־ בע װעלם און מען ס׳הןס זיך אים געדוכס, #ז ער הןס *נם■ דעקס 8 נײען קןנסינענש, — הןם זיך אר1יםנעװיזן, אז דער נײער קאנסיגענס דןס איז אײרןםע. עם הןס זיך םיר געדוכס, ןז איך האב ןנסדעקס 8 נײעם אכת. איך הןב ןבער םיך איי מײדלעך, פרויען, װײבער - ײדישע דיכטערינם מלך ראוויטש/ווארשע װעלכער םען קןן ױין 8י8 נ&ר. קײן םתרון, קײן חל1ס, קײן שםור, קײן שןטן, קײן שןםן םון שןסן א8ילו• און װידער #ןרםרןכס םען זיך און 6*ר די א1יגן שסײס י1יף 8 בילד, װןס איז געהןנגען אין ם8םע־פ8םעס שסוב א1יף דער םזרחיװ8נם• ןן אויםשײםס א1יף אים: האנוסים בסםרד. *ין 8 םים• םיסלאלםערלעק קעלער ריכם םען |■ 8 סדר. גאגץ םלובים האט זיך נעעפנם די שװערע אײזערנע םיר און אץ איר שסײען באװןםנס אין א־יזן םון קן■ ביז די םים די 8ר• םעער 6ון דער א נקיוױיביע. אלע םענער דערשרןקן, סןרגלי• װעיס אין ■חר ױן בוגעשםידס בו די ערסער, נןר אײן םר1י הןס געכןסס ן דרײ-ןרעםדיקן לײבסער פון סיש, שסײם פים דעם פנים םול שסןלץ און נער בו די סןלדןםן און םיט איר קערפזר םארדעקס זי די קינדעד אירע, װןם טולען זיך ארום איר• אין דןם ליכס אץ איר הןנם סל&קןרס ן קעגן רי סןל■ י8לן םין דער אינקװיזיביע. ןלע םענער בוגעשםידם אין שרעקן בו די ערסער. דרײ־ןרעםדיקער לײכםער 6לא9ערפ־6ל8קערם אין דער א1י6געה1יבענער רעכםער ד.8נס 6ון דער 8ר1י• איך בין װײם 6ון םןרןל־ערעדיקער, וזײם, װײס בין איך דעיפין. איך האלס פון ןלץ, װןס פרײ איז (6רײן ליבע אײננעשלןםן). אםילי סין סר״ען װןרס, 6ין ןזא אוריןױלע• רער ז&ך אין בװןנציקססן יןרהינדערם. פשוס, א1יב דןר כ1יס איז פרײ און ןלע קענען סץ אים געניסן, םוז *1יך דןס לעבן זײן סריי און ןלע זןלן קענען 6ון אים געניסן. עס סעלם םיר נישס די םןי8ל בײ די ײדישע דיכסע■ רינס. אדרבא, םןרקערס, זיי זענען םיר *י םןר&ליש, בי קלריג• בירגעלעך און בי מײניק עםיש, נןר םןראל 6עלס זיי נישס. װען אס לו זײ זינגען לידער ױ םענער און װען א6ילו מיר קענען נישס קןנםרןלירן, בי דןם זענען זײערע אײגענע םענער. עם סעלם דער שװוננ. עס סעלס דער באדװיננענדיקער זשעסם 6ון 8 פר1י. עם 6עלם םים אײן װן־ס .דער רוף 6ון סליגל׳. זנישט אין םיםל, נײערם אין און בװישן די שור1תו• איך גײ דורך אין די געי8נקען די נאנבע נסלעריע סון דיכשעיינס, װ&ס םיר םןרםןגן. (איך בין גענוג ריםערלעך אין דעיםןן נישם קײן אײנביקן נ&םען). װער קען םיר ןנמײזן 8 מערק 6ון סןדםעסםוגג עװישן די וזערק סון ןלע די דיכ• סערינסז אלץ איז דןרם בײ זײ םןס, םןם און םןס. עס זע• נען דן בעסערע און עם זענען דן ערגערע בװישן זיי. און קײן אײן װערק. נןר לידער און לירלעך און לידעלעך. ןש האבן םיר נעחאם אײנס 8 דיכםערין פין גןליביע, הןם זי געהאס מונדערבארן סאלענס, הןס זי אים סארםרןנן אין דער לעבסער בײם הןבן עםלעכע ײדישע דיכטערינס ביגעשיקס םיר װונדערבאר ארייםגןיגעגענע, א1יף װוגדער■ בןר װײסן ■*■יר, װי א1יף קלןרםסע ביכיעך, שײן געדרוקםע לידערזאם־וננען. נעסען דערםןנען? בו װןס? עס אױ ס1ףינל*ס1ף א ■רי• מאטזאך• אין ז־י, װןם הןבן געשיקס, װײםן װעםזן איך םײן. איך בין נישם ױ אלם. נןך איז דער לעבסער סענםי• םענט נישם א1יםנעלןשן אץ םיר, און װען ב&רסע לידער• זאםלוננען סין םענער װירקן א1יף םיר ה ײ נ ם, װי דער ןנ• בליק סין בארםע 6ר1יען*קלײדער א1יף א הןריק לײב 6ון א םאו, װירקן ןבער בןרסע לידער־ז8םלונגען, א1יף װעלכע עס שטײס דער נןםען בעסי ןדער ראשעל, אז1י װי זײ דארסן װירקן: א1יף דעם סענסיםענם. א1יף דעם לעבש־לעבטן סענסיםענס ער• געץ א1יף דעם דעק סון דעי נשםה, װןס װעם אסשר ס&קע קײנםןל נישש פא־שװינדן. עס איז װי װען עםעץ װןלס דיך ■ליבים אין א נןכס ןםןל בוגעסירם *י 8 פענססער אין ד&רס אינעװײניק דיר באװױן העלבןל1יכסן דןס ביםערל, אין װעלכן די הןםש דײן קיגדהײם פארבראכס. דײן קינדהײם, װןם קײנ• םןל װעס זי ש1ץ נישם קוםען בוריק. נישס ןגדערש װי םיס סרערן אץ די א1יגן קוקם מען אײף אזעלכע ביכלעך, װןם יןל םען םין! םען קען נישס אנדערש און אץ איבערגעסריבענער ריסערלעכקײם קושס םען קגי• ענייק אין געד&נק די חענם §ון די דיכסערינס, און םים סאר• םןכשע אייגן אץ םיס א זעלםענעם גליקישם״כל א1יף די ליפן סראכס םען: זײ דו, זײ דו דער םל*ך אץ דער הײם סין אי:• זער ליםערןםור. ױנזער שטי1, אונזער הײם, די הײם אין סעלזן סון װןרס ביים ברעג ים 6ין דער אײביקייס הןס דרײ סענססער אין אין יעדן סענםסער איז דזר היםל סון אונזןיר 1יקונ6ש ןנדערװ: שםורם.6ינססער, סארװןלקנס, אײםנעלייסערס. אין 8לע רגע אין 8יעדן סענססער אנדערש. און בו יעדן פענסםער שפארן םיר זיך ןלע םיםןםןל: און רײםן ז־ך 1 י די הןר אין קראבן זיך א1יס די א1יגן. זײ די, זײ דו, דיכסע• רין די, װןס װעםם אומ אלע ב&עװיגנען םים דײן בליק און א1יב דו װעסס אונז נישש קןנען סירן בו אײן געםײנזןםען אידע&ל, װעססו נןסש אין אינז אייפװעקן דןס גל1י1ן אין אײן געם־ינזאםען אידעאל. זײ דו, זײ דו די. א1יף װעלכער םיר װארםן. און דאן עשנם םען א1יף דןס 1יך אין םען לעזם... ױן םען לײענס, אין םונן ל יענם אין פען םראכס גאנץ איםריםערלעכע געדא־-קען מענן זיך אין װעגן דער װעלס, אין