Literarishe bleter · 1927-05-20 · 20 (20.5.1927) · p. Seite 382

20 זא ליסזװריױ נלןסןר 382 האם געהאם בײ זיך אן אנגעלאדענעם רעװאלװער. זײן פחד דער• קלערט מען מיס זײנע שװאכע נערװן. א טאג נאך דעם נישט צושטאנד-געקוםענען פארהער האס די קאטענהאגער _פרעס: גענומען זיך גו סטרינדגערגס״אינםיפײן׳לעבן. םטרינדבערג אלײן דיאט אבער פאדעפגטלעכט א הומאריססישע דערקלערונג בזה הלשון: ,גו בארויקונג. גוליב די לגנותדיקע ידיעות, װעלכע ס׳םאױשבדײםן װעגן םיר מײנע ליטערארישע קעננער, װיל איך באקא ט מאכן די פרײנט און פארערער, אז איך האב נישט פארגװאלטיקט קײן קינדער און זיך נישט באטײליקם אץ די גניבות אין טארבעק. אויגוםט םסרינדבערג*׳. בײ אנײעם פארהעד האט םטדינדבערג געזאנם, אז ער דערקעגט נישט דעם ראק, און דער ריכטער, װאם האס שוין געװוסט װעגן האנסענס פלאן, װי אזױ זיך נוקם גו״זײן אין סטרינדבערגן, האס די בײרע אנגעל:גנהײטן אפגעלאזם. צו קײן געריכם-םארהאנדלונגען איז שוין דעריבער נישט געקומען. אינסערעסאנט איז דאם, װאס כםעס אלע די פרטים האט סטרינדבערג באשריבן אין זײן ראמאן.טשאנדא־א/ װעלכער אױ~ אין דעם זעלבן יאר אנטשטאנען, װו ער רעדט אויך װענו זיך אץ זײן באצױננ צוימארסע א. א, װ. ער האס נאר ארי_ערגעטראין די האנדלונג פון דעניען קײן שװעדן אין 17 ייה. פארשםײט זין , אז אויך די נעפען זענען געװארן געענדערט (םטרינדבערג — ניאגיסטעד טערנער, האנסען — יענםען א א. װ.). ג. ב-ל װעגן דעס שחעון באוזפ פונם דיכםעו און שויפמשסעלעו י. פ ןן נ ט ע ן *> סען איו אים מקנא — נו, עס זעם דאך ז זוי אוים, װי עס איז טאקע דא פיש האס איפ םקכא צי זיי;. ארבעסן, װען מען װיל און קא;׳ ארבעטן ביי דעם, װ;ם ם׳האט ליב א ן ם׳קען. קײנער הי,ס זין נישם ארײגצוםישן! אין קײן לום אנדעין בארוף איז ניעט םענלען איוי פיל אויסערלערע און אינערלעכע אוםןפהענגיקי 1 ןדער זײער־זעלסענער נינססיקער 6א< גינססיק אפילו אץ י׳ויםערלעכן זינען, װערם נעםאנס 6אר א נעזעץ)! ארת: זייע* גיס! ןבער,-תםיד זיך ם ם ו ך אלײן באשעפסילן. תםיד ארום• גײן און ארוםדדייען זיך ןרום דןם אײגענעם איך. און יעדער םינוט אגגעםען ן שסעלינג צו יעדער זאך, אפילו צו דער גלײכ• נילסיקססער. און װען אפילו צו געבן א פאסנד קע 6ארס דעס נלײכנילטיק; שסאף. תםיד צו שילן די שסרעמע םןרןל פין דער 6אום. אויף אזא א(6ן תם ד ז י ך באשרייבן, ז י ך אוים• דרוקן, ז י ך איזעקגעבן, פון ז י ך עיעס צוגעבן• תםיד זיך םתװדה זײן, םיסן אײגענ ס רצון סין דער 6ארם פין דער ,נרזיסעד ױידוי׳), אדער אן דעם חילן ו אין דער פארם פון םשיל). קײנםאל נישס קןנען זיך פאישטעלן פיס עפעס, קײנםאל נישס םארן זיך פארבןהאלסן. ם־פאושסײס;ס, װלן א דיכסער םיל• די נאדערנענ ז צו אנםלויפן אייף א ששיקל צײס צים נײםראלן > ב. צו דע.־ געשיכסע, אדער צו סעדיצין (סעאדעסיש צי פדאקכ׳ש). אדער צי געאגראפיע. אדער צו אן אנדערן בארוף. אפגעס-; איז עם (לויס פײן דערפא• רו;ג) צו אנטלויפן אין די נאזורו־ױננשא־נ ן, איגגאנצן *לם סאישער, צים זאנלעגן, צום.לאנגװײליק,'. (א,־ן אין נליקלעכע און הייכע 6אלן געלינגס עס א£שר א6יל; עפעס צו אנטדעק־ אםאל איז עס נעװען דער בײן צװלען די ק נב׳וקן). די אניעקסיװע ארבעס איז א /יערהאליננ סונם סוביעק• סיװן, א קרא6:זאםלען פאר א נײעם שןפן, ז_ םוש״זאםלען פאר אנײער װידוי. אויך דאס שאר6;*ז־ך 6ו ם ג,װיסן בײפ נעזעץ,' דאז לעינען זיך צו אכזן דאס װערספלע, דאז לערנען דן צו האנן אפשײ 6אר דעם אײביקן, — אכנפאלם *ן אפרו 6ונם פערזענלעכן. — •) י>ןסע"ףפאנטען(פ ייד)איז אלנער פון רי בפריים-םםע דירםןי■ אין ױננן דײטשלפנד. דער *רםיקל איז געדרוקט אין דןר דייםשןד בייטשריפט .ליטןדארישן װןלם־. אינטערעסאנטזן פרםים םױ םטרינדבערנם ל?בן די עלססטע טאכטער םון א. סטרינדבערג, קארין סמירנאף, האט אין איר בוך, װאס איז געװידמעט דאם לעבן און אנדענקען םון איר םיטער, בארירט אויך אײניקע פרסים םון אױגוםם״םטרינד• בערגס לעבן, װעלכעם האט אים דעדפירט צו שאפן דעם ראמאן .טשאנדאלא״ אין יאר 1888. די דאזיקע פרטים האבן םאראינטע־ רעסירט אײניקע דענישע שרײבער, דער עיקר, דעם קריטיקער י. צ. נארמאן. ם׳האס דורכשטודירט די פרעסע פון יענעם יאר, די פאליצײ■ און■ געריכט-אקםו און פ׳האט זיך דעװאוסט אט װאס: אין י. 1888 האם סטרינדבערג פיט זײן סאמיליע געװוינט אין דענעפארק. די קאפענהאגער ״פרײע בינע׳ האט דעמןןלט אנ• געהויבן אױפצופירן זײנע זאכן. םםרינדבערג האש זיך אננעהויבן צו דערװײטערן פון זײן פאםיליע, דער עיקר פון זײן סרוי סירי פאן עססען. לכתחילה ז.אם ער געװוינט םיט דער םאמיליע צו• זאםען, דערנאך האט ער זיך אריבערגעצויגן קײן סארבעק בײם ברעג ים און שפעטער — אין דער געגנט פון האלטע און שלאס םקאװליםס צו א האלב־משוגענער באראנעסץ סראנקענאו. בײ דער דאזיקער באראנעסין האבןזיך אויך אויפגעהאלטן די צװײ שװעס• טער האנסען, סון איםבאקאנטע סאטערס. זײער םוטער האט ססרינדבערגן געקענט נאך פון טארבעק. דער ברודער לודװיק האנ• סען, אויך א מםזר, איז געװען סארװאלטער בײ דער באראנעסין. אין דער דאזיקער געזעלשאפט האט זיך ססרינדבערג וײער גוט געפילט. םיס לודװיק האנםען איזיער אסילו געװארן ״אויף דו/ אינאײנעם םיט אים געטרונקען, געליען אים געלט, און םיט דער 06יעריקער שװעםסער םארםע האס ער געהאט גןזר נאענסע בא- צױנגען. באלד אבער וענען אנטשטאנען סארשידענע םכסוכים צװישן אס די .גוטע ברידער׳, און סטרינדבערג האמ סארלאזט םקאװליםט און זיך באזעצס אין א האטעל אין נײ־האלטע. אין םאי 888( זענען אין טארבעק .־ארגעקומען ננבות. אזױ האט םען בײ אײנעם צוגעננכעט א ראק מיט א פײקע,װעל• כע ם׳האט שפעםער םיט דרײ חדשים געסונען בײ א סארדעכטיקן פארשוץ, װעלכן ס׳איז אבעי געלונגען אנטרונען צו װערן. מיט אכט טאג שפעטער האס סטרינדבערג אננעשריבן דער פאליצײ, אז ער ׳קאן איר איבערגעבן אנװײװנגען, װער דער גנב איז. ער האט זןבער געבעטן, ם׳ואל דאם האלטן בסוד. װען ס׳איז צו אים געקופען א פאליצײ־באאפטער און אים געמיזן די זאכן (דעם דאק און די פײקע), האט סםרינדבערג דערצײלט, אז ער האט געוען האנסענען טראגן דעס ראק. איבעריקנם האש ער אויף האנסענען נאך אנדערע באװײזן, װי דאס, װאם מ׳זעט אים נישט א גאנצן טאג, נאר ער שלעפס זיך ארום בײנאכט א. אז. װ. אױף דעם אנדערן״ טאג האט די פאליצײ געםאכט אן אוגםערײכונג אין סקא• װליםס, א ן װען נאך אײניקע האבן באשטעסיקס, אז זײ האבן געזען האנסענען טראגן דעם ראק, האט די פאליצײ האנםענען ארעסטירס. אין אײניקע טעג ארום האט געדארפט פארקומען דער פארהער סון די עדות, פון סטריגדבעדגן איז אבער אנגעקוםען א טעלענראם םץ בערלין, אז ער פארט קײן פאריז און׳ אז ער װעס שוין אלץ שריםטלעך איבערגעבן. צוליב מאננל אין באװײזן האט מען געמוזט אפששעלן די אויסשארש־ננ קעגן האנסענען. א םסע• ציעלער באאםטער איז אריבערגעפארן קײן נײ״האלטע געװאר צו װערן, צי איז סאקע םטרינדבערג " ארויסגעפארן ׳ סץ רארט. עס האט זיך ארויסנעױיזן, אז א טאג פארן םארהער איז ער אװעקגע• פארן גאר קײן קאפענהאגן. אפילו זײן פרוי איז ערשט פין א םעלעגראם םון בערלץ געװאר געװארן, װוהץ ער האט זיך ארי• בערגעקליבן. — סשרינדבערג הזןט׳זיך אפנערוקט, *װײל מ׳הזןט אים מודיע געװען, אז האנסענם פאפיליע װיל אים םסרן פאר פארפירן א מינדעריעריקע... סטרינרבערג איז געװען א גרויסער פתדן. הגם ער איז געװען א ריזיק־שטארקער םענטש, פשוט אן אטלעט, האט ער זיך זןבער געשראקן אפילו פאר זײן אײנענעם שאטן. אזוי גיט איבער זײן טזןכסער א פאקט, אז װען םטרינד• בערגס באצױנגען מיט האנםענען זפנען געװארן אנגעשטרענגט, און האנסען איז ארײן אץ שסזב, װו ס.רינדבערג איז געזעסן מיט זײן סאטיליע, איז סטרינדבערג אנשלאפן און איבערגעלאזט די די פרוי זי^זאל שםילן דעם שונא מיט גוטע װערטער. דאם איז געשען הגם סשרינדבערג הןןס זיך אױף דעם אנסאל געריכט און