Literarishe bleter · 1927-05-20 · 20 (20.5.1927) · p. Seite 374

20 זא ליסלרוריעע נלןסער 374 די 6דאנ; םין זלעבםססארױאלסיננ *ין דער סול, דיסקןנס 6ון שוליןרבעט א• סנד.— עם װילם זיך מ*כן א #*רגלייך אמיסן די סןרסײדענע סיפן שולן דןרםן אין בײ אונז. די שםעסלעך גײ אזנז זענען נאך אין זײער גאנעער .פראכם׳. װי קלײנע אינזעלעך זענןן נעװןרשן װו-נישם-װו אינזערע שולן. שײדן זײ זיך ן■ םיס עפעם 6ון שםןםישע שןלן, װ$ס הןגן א1יך נישם קײן $רם• עילדנדיקן פרעיףז עןםיען םיר זיך עו סאכן 6ון אונזערע שולן די נ1יםיקע קולםור-קעםערלעך אין לעען םון ארים, װעלכע זע• נען נישס ןפגעשלןסן אין די ד׳ אם1ת 6ין שול און בוךו פריײן םיר אויסעוברײסערן די אןזע 6ין די שולן א1יף דער *רוםיקער װירקלעכקײם אין *רײנסרןגן אין איר א נייעם לעבנס• אינהןלסו-לײדעי, אױ נןך שװער *6ילו בו דענקען װענן דעם• די װערק פון פראפ. פישל שניאורסאן חײם גראװיצער (די געשיכסע פון דעם געפאלענעם) םון דער חבדישער װעלם ר>ןם עישםן ביך — 2.50 נילדן• חײם גרא״װיצער (ראנגלעניש פון דעם געפאלענעם) פון דער חסידישער װעלס ד*ם *■דיטן ב ך — 6.00. די האטאסטר$פאלע צײט און די װאהסנדיהע דרררת (די װירקוגג פון קאטאםטראםן אויף קינדעי) פרײז סס.6 דער װעג צום מענטש (די לערע םזן נערװעישקײט און מענטש־װיםנשאםט) ( ד ר ו ק ם ז י ך ) הױים פארקױף: .פ2 1)1*ו1£פא ,3^\31523^ר ,'■ז11€שץ8. .צנ>61ק5 םא־ נןלם: 13.196 .ס .א .ק_ שוין דערשינען דער נ׳ 9 םינם אילוםטרירטן קינדער-זשורנאל ״גרינינקע ביימעלעך״ אוגסער דער רעדאקציע םין ש. באםטאמםק,׳ א י נ ה א ל ם■ א דענקםוול דןם כעריםטן סןד*נ*נ יעהאן הײנריך ■עשכאלאבו (בילר>; יעהאן הינריך יןםטאלזובו (בי*• נר*6יע)-ש. ב.; הןנןר־םזנ׳ן (שיר םיש נאטן)-םעקםט-ל. ם■• ם;;. םוזיק-י. ■—■זשניקעװ; דאם ליד סון שםארקן ימנ-ד. אינהארן; ***לםןנטעלעך- נז. בראדערז■(; ברוװ *ו קינדער םין שלים-עליכש; װו אזױ איך קוק אױף דער לבנה-ד. טשארני; דעד בינשטאק (ז ש*יל אין *זי םצענעכ)-■. פאױ; בריװ פון די קןטםקיל בע־ג-י.א. ראנםש; דזשעםם אואם-ש. באסטאםםקי; אינזער קלזב, *ײםוננ, פ־ײלןבער װינקל א. א. ■ריוז *ון ניםןר 50 נ־אשן, אבאנ.**דיז: א יאר-4 נילדן. א ,/׳ ןא־-2 נ (אויםלאנד 60 כןנט ■ יארו אררעס 28 .נמ 24 3ו1*מ13ז>51 ,סמ1ז/ג\ אלע ײדושן קינדןר דארפןן לײענןן די .גרינינקע בײםןלעך•! *ון גײןס לןרניא־ דןרשײגען די ,בױסןלןך• *װײ םאל א חורש! עס איז ארוים םזן דרוק: צװײ יאר ארבעט פאר דעבש ײדישן װיםנשאפט• לעכן אינםטיטוט א בא־יכס פ>ן ױער *יט *ון 24 םןיץ 1925 ביזן 2.1 םןרץ 1926. ארײז 1.50 נולדן, אין אויםלאנד 30 םענם. אדרעס םאר באששעלוננעך ט1ג11<81מ1 ס168>91יײס^>ץ2?סזססןץבז3} .׳װסז .18 8ש1מס1[1ו1סק .^\ ,סמ1ז^\ ,ס2שזװסש11ו8|זי1 דערםארונג. ןם איז בו זען, *ז בײם װןרשםןס פון דןר ײדישער ראםן-שיל הןט זיך דער*1יגן 61ײגע פלעיןדע 6ין ײדישע לערער םיא ןן ערנססן םןן אין פעדאנןגישער נעניסקײם. די קןנק־עםיזירוננ םין פרןגראם-אינהןלם א־ן ד<ר שסעסל- דיקער שיל, *ינעפןםם *ו דער נןםור, עקןנןסיק אין שסײגער 6ון דער ײדישער סביבה אין שטעסל װערם גענעבן אין ן רײ אויסשירלעכע *רםיקלען פין אוכינסןן, דװארקין, לוריע, קרוגליןק, סרוסםןן אין קןגסןר• די סעםעם, װעלכע זױ בארירן זענען: םלוצה אלס לערנםןםעייןל אין דער שסעסלדיקער שול, בן- קןנםשאאט םיס דער גר1ים-אינדוםםריע, גןרסן בײ דער שול, בןקאנששןפש מיםן דןרף, איבערװאנדערוננ אלם קןםולעקס אי\ דעם שםעסלדיקער שול אין נןך אײניקע. די א1י6גןבן סרןגן 6ריער םןר ןלץ ןן א1ים6ןרשערישן כןרןקסער, א1יםלערנען די אײגנןרםן םון שטעםל, די א1יםנו־-פרן*עםן אין ײדישן לעבן און די רעןרנןנ־זירונג פון םןסן-לעבן. די שול בןניגגס זיך נישס םים רײנעם סעןרעסישן שטװי,ם אין דערלערנזן די דערשײנוננען םין דעם ןרום, זי הןם א1יך 8ביל בו תירקן א1י6ן לעבן, זײן אין אים ןפרןדיקךיןנע• לער בייער, װןם ,העל6ם םים בו םרײבן דןם לעבן פןר1ים בו נײע ראביןנעלע לעבנסםארםען׳ (שאבקי)• ןס די זײס םון דער שול• ארבעם גײם דורך װי א רייסער םןדעם אין אלע ארםיקלען. ביזןםען םיס דעם אינהןלם אין םעםןדן םץ לערנען און גא• קיםןן ידיע1ת, װערם געשסעדס די 6ראנע װןגן ג ן ז ע ל• שאםםלעך-ניבלעכע *רבעם, װןם די קינדער קענען אץ דעם ןדער יענעם 6אל אינטערנעםען. י. קןנסןר שטעלט דך ברײם ןפ א1יף די פ ן ל י ס י• ש ע א1י6נאבן פון דער שול-ארבעס אין שסעסל: םיסהעל6ן דער סןװיעסיזירונג םין שםעסל, ארײנברעננען נײע שםיםונ• נען, אח־ייתדיקע בירנער*גע6ילן, קינדער-בץװעגיננ, םןרברידע• רונג םיםן דןי־ף, א1יסװןרבלען די אלםע זאבןבןנעס און 6אראירםײדן בנ1גע רי נײ׳געשא6ענע לעננט-ין־סען, און ןנסי• רעליגיעזע פ־ןסאנאנדע. בנ1גע רןם לעבםן װערפ אונסערגע■ ששרןכן, אז די שול םןר דן ני־״ס אי1יסטרעםן אין ד*ר רן־יע און א שסרײסער, םים א חיבפהדיקן און שןקירנדיקן סאן, נאר װירקן םים בונענגלעכע 6אר איר װענן םזן אייםקלערוננ יון אריינסרןגן באװוםםזײן בעת די ליםודים. די געזעלשאםם• ל ע כ ע ןרבןסן, װאם רי שול איז בארוםן דורכבו1ירן, זענען נןך פיל ברײםער: קאסף םים דער סאניסןריש-היגיענישער ןפ- נעשסןנענקײם םון שםעסל: מ1יל-א־ינארדניננ סון ראיןן, װי םארזעבן בײםל$ך, באפינן די געזעלשאםםלעכע גענײדעס; *י הילף קיםען דער םשסחה םיס א1י6ז־כם איבער רי קלענערע קינדער: אײנןרדנען שפילן, י1ם.ם1בים, םןישםעלונגען; ביביען די סארװןרלןזםע נןםן״קינדער *ו דער שול און ײירםשא6ס; ןנסײלנעםען אין *ייליננזן אין װאל-קןםפאניעם דירך בײכענען פלןקןםן, בעםרןנן בעסלען, אץ ןנד.; זןםלען אןלקלןר און ןנדערע שפרןך-א1ער1ת. די אלע ןרכעםן סרןנן ןרײן לעבן אין שול, אארבינק זיך םיסן ארום, נעװינען די קינדער בו אקסיװער םיסארבעס אין דער געזעלשא6ם און שאשן 6ין דער שול א,סאביאל-קע- םערל׳ און שעשערישן קולםיר־פינקם, װןס םאכס-םים די לייק אץ 6רײדן םין דער םביבה. װיכםיק איז די ןפסיילונג: פראקסישע םאסעריןלן. דעם ל<רער װערס םןרגעלײגם ן ריי נויטיקע בינליןגראאישע רשי■ ם1ת ני די םארשײדענע נעביםן 6ץ שזל-ןרבעס און פעדןנןני• שדר אויםבילדיננ• אץ קלענערע נןםיבן מערן נןך באהאנדלם