Literarishe bleter · 1927-05-20 · 20 (20.5.1927) · p. Seite 372

20 זא י יסן רןרי#ן נלןטזנר 372 חנוד גד־ייצענשטיין 'װ$(0 דןדאילם םןן װןנן דעם נרױםן קינשטלן־ אץ ז-ן גןבידט׳עםןשד) די *רוי איז גןװען איבעררןשנז •ץ דער ענלזכקײם און פ־נקסלעכער אייםי־רונג פין איר .יןןרסרעם׳ און אים דערלןנגם נ2 קןפיקעס... זײן הארץ הןם געבייגן גו דער גרויםער װעלם, עו בילדיננ, עו לערנען... §זוי װי לןדז הןןם ד*ן געשםט אין ג*נץ ■וילן *לס ד*ם געבענםכסע ל#נד, װו םען קאן קיםען בו א תצלית, איז בו 17 י*ר דער יוננע־ חנוך גלימשםײן *מעק קײן לאדז. ׳ די סורעקןר ײדן הןןבן אויך ■יל בו דערז״לן װעגן גליצנשסײנען 6ון * שפעסערדיקער בײם, װען ער איז שוין געװע * באריםםער קינםםלער םים * װעלם.נ*םען. אין יאר 1918 האם זיך הגוך נליזננשם״ן * לענגערע גײט געםינען אין זײן געבורםס־שםעסל און םון דער בײם הןובן זײנע בני-עיר זייער פיל םעש1ת. װען אלס קינד ה*ם םען אים אין שםעםל געהאלםן 6אר * שםיקל ,חוש׳, הןןט ער נענאלםן אין י*ר 1918 6*ר * םןדנעם, םשונהדיקן םעיסשן... פיל ה*נן אים פסוט געהאלסן סןר * פשוגענעם... אם הןןט איר אײניקע ע*יז*רן פין זײנע .פשוגעתן׳: תשעה באב איז ער געגאנגען אין שול *רײן און זיך *װעקנעזעבט אויף * פום״בענקל ז*גן .איכה׳, גלײך פיס 6לע ײדן. •לובלינג האם א ױנגערםאן באםערקם, װי גליבענשםײן האלם אינטער די קינות א פאפיר און בײבנס... דער ױנגערםאן האס זיך סאײנטערעסױט און איז בוגעגאננען א קיק םון, װאס גליבנשפיין צײכנט. ד<ר קינססלער חאט אים שארף אננעקוקס םיט זײנע דורכרריננענדיקע א1יגן אין אנעשרײ געסון. — איך שםער אײך אפשר בו זאנן קיניתז אין בית״םדרש האס םען דערװײל אנגעהויבן בו םורםלען און זיך אופבוקזקן, און גליבענשסײן איז אױעק. ער האם אבעי נײ זיך נעהאט א בײכנוננ, װי אז1י ײדן זיבן און זאגן קיניח... אין א שײגעם פארנאכם איז ער געשסאנען אין געזעל• שאפם 6ין עסלעכע חשובע גבירים 6ון שסעםל און נעשםועסס. פלובינג האס ער דערזען א זשאבע, האס ער אלעםען געלאזט שםײן אן א זײ-נעוונם און זיך גענוםען יאנן נאך דער זשאבע... װען ער האם זי געכאןס, האם ןיר זי נענוםען באקוקן סין אלע זײסן און זיך געפ ןכס א ב יכניננ פון דעם דאזיקן באשעועניש... דאם איז געװען קרינכ״בײס און ער האם ז־ך נעפינען אין א געדריקםער םאםעריעלער לאנע. ער האם אבער בוביםלעך פארדיגם און א1יך די קי־ובים האבן אים געשסיבם. אבער סונ• דעםטװעגן פלעגם ■אסירן, אז ער פלעגט ארײנקוםלן אין א שטוב׳ ויך אװעקועבן בײם סיש אין בעסן, או םען זאל אים נעבן עםן.. אײנםאל איז ער אין סיסן נאס בוגעגאננען בו א 0רעם• דער פר1י און זיך גו איר געיוענדעס: — איך בין הונגעריק, נעםס םיר עםן... איך האב נאך הײנט אין פײן פ1יל נישס געהאם... םים א צײם בוריק איז ם־ר ■ויםגעקומען בי באזוכן דאס שטעסל טורעק, װאס ליגם נ־שט װײם 6ין קאליש, דארם װו ם׳איז געבוירן און אויפגעװאקםן דער גרייסער ײדישער קינסם• לער —הנ1ך נליבענשםײן• באזוכנדיק דאס שםעסל טורעק האב איך םיך םארינםע• רעסירס געײויר צו װערן, װאס דערצײלס םען אין טורעק װענן גליבענשםײן, װאם װײםן זײנע בני״עיר װעגן זײן קינדהײם און װאס האלם םען אין זײן נעבירםסשגעסל װעגן געניאלן קינספלער. חניך גליגענשסײנס 6אסער איז געװען א פרוםער ײד, ער האם געהאט אזש צװײ ■רנס1ת: א מלםד און א םבבה-קריבער• פון בײרע פרא6עסיעס האס ער ס1ף-כל־ס1ף נישם געהאס סון װאם בו לע׳ן׳ און זײן זון איז םםילא אין קײן װיילםאנ נישס דערבויגן נעװארן■ ח:וך נליבענשסײן איז, װי דעו שסײנער, געזעסן און געלערנט אץ בית־םדרש. קײן גר1יס חשק גו לערנען האט דער ױנגעי חנוך נישס געהאם. ער האם נעירשנם 6ון זײן סאטער נישט די עושטע פרא,£עסיע, — מלםדות, — נאר דאם צױײסע סאן, — סקולפסור ארבעט. די סורקער עלםערע ײדן דערבײלן, אז װען חױך םלענם זיבן אין בית-פדרש און לערנען, פלעגם ער אוגטער דער גמרא האלסן לײם און קנעסן סיגורן, הויסזעכלעך די ישיבה בחורים... א סך 6ון די דאזיקע ערשםע ארבעםן םינם גיניאלן קינסט• לער, — ארט־סםיש און דערעיקר — אריגינעל אויםנעןירט, — געוינען זיך א צם אין װעלם-פיזײען און א1יף נר1יסע יויס• שםעלינגען. ער סלעגס א1יך םאכן סארש-דענע שניבערײען 6ון האלץ אין אויםהאקן 6ון שסײן א שטעסלדיקן טיס. א געװיםע שװאכקײט האם ער געהאס אלם ישיבה-בחור בו םאלן .שביעותלעך׳... ער פלענש זײ אויםארבעםן אז1י שײן, ■ נקטלעך און ארםיססיש, אז זײ האנן אויםגעװםןן א6ילו בײ די קלײנשםעסלריקע באלעבאסים אין זײ פלענן גערן בײ אים סאר * #א־ נראשן אפק1י6ן זײנע .שביע1תלעך'. באזינדערס זעגען א1יף די דאזיקע ,שבוע1תלעך' געװען נעלוננען די אריםיקע סאובירוננען און דאס ציקלײבן 6ץ די סארבן׳ הנם קײן ג־וים, אייםװאל פ ן קאלירן האט דער ייננער קינססלער אין זײן רשות נישס געהאט... מים די ■אר גראשן, װאס ער םלעגס פארדינען און זײנע דאזיקע איבעםן, פלענם ער האבן בושםײער א1יף א בגד, אדער א שוך, װאם ז ין ארעםער פאסער האס אים נישם געקאנם נעבן. אין דער הײם האם ער אפ־לו נישט געהאם קײן בר1יס בו דער זעם, און סלענם א6ם אייך אויסנובן זײן סאלאנט א1יף בו פאררינען א *אר גיאשן בו שטילן דעם הוננער... ער האם דערום א חוץ ,שביזותלעך׳ אי ך גענוםען בײכנען ,פארסרעסלעך׳ און 6אר 5 קאס. האם נישס אײן טורעקער ײד באקיםען פון חנ1ך גליבנשסײנען א נעלונגענע בלײסעדער־בײכנוננ. אלס ישיבה־בח־ר איז ער אײנםאל בוגעגאנגען אין םיטן גאס צו א פדוי און זי נעסדענס: — זי װילן האבן אינס פאםאנראסיעז װען די פו־וי האס אלם ענססער זיך פאנאנדערגעשםײכלס, האס ער געגוםען שנעל בײכענען א1יף א שסיקל *א#יר אין נאלד איר דערלאננס: — אס חאנן זי אינס פאסאגדאויע...