Literarishe bleter · 1927-05-13 · 19 (13.5.1927) · p. Seite 365

165 ליטזװריונ נלזטןר $ו זא װעגן די פרטים װעלן די םארינסעריםירטע עלטערן באקוםען אינ• םארםאציעס פון פארײן. טעאטער ,עליזעום״ קאראװע 18 אזוי װי די באלעבאטים םון װארשעװער טעאטער ״עלי• זעום״, קאראװע 18, האבן נאך עד הױם נישט ערלײדיקט די התחײביתן זײערע לגבי דעם םארײן פון דער צײט, װען דארס הןןט געשבילם ״אזאזעל*, װערט געמאלדן, אז קײן שום אונטערנעמער װעט נישט ארויסגעגעבן װערן א קאנװענץ און קײן שום טרופע אן ערלויבניש צו שפילן, כל-זמן דער ענין װעס נישט דערלײדיקט װעיו• , ,אזאזעל״ איז לאזזש. נאך א ריי נאסםדאין איבןד ד־ נאליצישע שםעש א-ז די קי״ן• קינסש־בינן .!ןזאזעל׳ נעקוםען קײן לאדזש. די טדיצע האש ברעה צי םארבליבן אין לאדזש א לענגןרע ציינז אין ציצינריםן צ־זיי נ־ע םרא• גדאשן;. זי א־ז איבעדאדנאניז־רט געח־א־ן. די טענ זןנען אין ״רישן א־טיסטן-םאררן נעשלאסן נןװארן דירך דן: ארם-כם װ• נאדיק און נע■ שעםשס םידןד י. דאנצלקןד איסאגן םים די א־םיסםן א. לילית. ש. לאנדױ, י. סםרונאםש, װ, נייהויז, א באום, 6. לורין-שי־נל. *אליאנסק/ ■ טאשיססקל, םאנסדארף, םעלניק . אאז־-אנסקיי ם. בדאדעיזאן װל דןר ליטעיאדישן־ ל״שע־ אין ה. קאן װי דעי םוזיקאללשןר לייםןר• ברױו פון אכתר רחל האמיגםהי ןם זענןן ןרשט דעדשינןן א־ן קלןצק־ן־םא־לאנ די ב־יװ שון אםת־ רחל קאםינםקי, םים אן א־״נםלר און דן־קלערזנג *ון םארק טורקאװ-גענויןם-אין די קוםןנדיקן יריעית אנײע דראמאטיעזע טרופע■ ק״ן װ,1רשע א־ז נןקיםןן םון נױ.יארק די באקאנטן א־םיםםין לידיא ■ א ם א צ ק א זי האצ לןצטן סןזאן נןשי־לם אין בן-עטים אוירװיננ-םל״ם־קונכםישןאםןר רראםאשישן הויםש״ראלן. איצם 6אר• בל״בט ײ אין שו־לן און שטןלט צונו־ף רו־ך דן־ שא־םיטלוננ פון ״דישן ארםיםטן״שאר״ן א דראםאם־שע ט־וצן. װןלגן װעט שיללן אין די נרןםןרן ששןט. אלהו־בן װןם די ט־וין צו ששילן א־ן װילנן. מעלדונג די צענשראלע שון ירישן א״ט־םשן םאר״ אין •וילן מןלדןש אז די.* טרושע ד ר א נ א ז, װןלכן האש לןצשנס נעשי־לט א־ן ליבלין. איי נישט ק״ן שא־״נם־ט־ישן. זי באשט־ט אויםשליםלעך שין נישם קין שאר־נס׳שיםנללרער ארן־ שין נןװןזןנן ם־שנלידןר, װןל- בע זענען שון שאר״ן או־םנןשיאםן גע־וא־;. רי שא־ש־וױננם״םענער •י/ שא־״ן און די ראשן שון די םדואןם װע־ן א ישטערקזאס נןמאסט, אז דק׳װעלבן האגן ז־ך אין ז״ן םריאע בעש־נען קאנןן נישט באשעשם־קם װןדן אין ק״ן שום שא־״נם ט־ושן און אז ק״ן שום שאד״ ם םיםנליד האש נישם דאס רעבש א־ן דןר דאז-קן״ נישט-טא־ינם ט־ויע םלטצי• א־בןםן. רי טעאשןסאונשע־נןסעד און די דדאםאשישן קר״זן װערן נעװארנש, די טרושן נ־שש צי אננאזש־רן. די ״דישן שרןסע, די נןזןל־ שאאשלעבע אלנםש־םוצ־ןם אין די קילטוד״אסטן שון די ■ראש. שארלינןן װערן נןבןטן צי נערעגקנן, אז די טרישע נעשלנט ׳לך םחי׳ן דןם לדישן ארט םםן־פא־״ן קװארטאל־בוך ,ײדיש טעאטער״ אין אמעריהע אונזערע פרײנט אין אמעריקע באקלאגן זיך, אז םען קןןן דןןרט נישט באקיפען דעם קװארטאל-זשורנאל ״ײדיש טעאסער״, װאס גײט אר יס אין װארשע אוגסער דער רעראקציע םוין ד־ר ס. װײכערס. װי דער סארלאג ב, קלעצקין פעלדעס, קןןן פען ״ײדיש טעאטער״ באקומען אין ניו-יארק בײ םאקם נ. םײזעל, אין שיקא• ג>ן—בײ צעשינסקי■ לײענס די אײגציקע יירישע ליםןרארישע צײסשריםס ״?יטערארישע גלעטער״ יילוסםוירםע װןננשריפם #6ר ליסעראסור סעאסער ■וןקמסס פערלאג ב. קלןצקין .*2 ,•זװ*2*ז*^י ,■•זסנ1סע8* די הענט פון ה׳ קופערםאן וזי אן ארענדאטאר איז דאס אײגנטום פון ה׳ אסקאר קאן, אײגנטיםער םון דער ״װידזעװער פאנוםאק• טור*. ה׳ קאן האט לעצטנס אנגענימען םיםלען רעם ארעגדאטאר צו באזײטיקן, װײל ער האט בדעה צו פארװאנדלען ״סקאלא• אין א םחורה-לאגער סון דער ״װידזעװער םאנופאקטור׳. אין אזא פאל װאלט םארלוירן געגאנגען אויף לאנגע יארן אפילו די מעג• לעכקײט צו טראכטן װעגן אײדיש טעאעער אץ לאדזש. דער טעאטער־קאמיטעט האט דאס פארשטאנען און האט זיך געװענדעט צום ה׳ קאן, אז עד זאל נישט פארפאכן דעם אײנציקן ײדישן מעאסער״בנין. ה׳ קאן האט נאך קײן ענכ־גילטיקן ענטפער נישט ג;געבן, אבער מען דארף האפן, אז ער װעס דער װענ• דונג פ.ץ טעאטער־קאםיטעט אנטקעגנקופען. דער טעאטער״קאמיפעט האט אויך בדעה שוין אין די נאענטסטע טעג צו לעגאליזירן אגעזעלשאםט פ.-ן םדײנט סונם טעאסער און אנהויבן ארעגולערע סעטיקײט פאר אנײ געזעל־ שאפטלעך ײדיש טעאטער אין לאדז. דער ײדישער ארמיסטףפארײן אין פוילן באציט זיך םיטן גרעססן איגטערעס און םיםפאטיע צו דער ארבעט םון ױנגן ט־גאטער־קאםיםעט אין לאדז. דער ארטיסטן־פצויץ, װעלכעד האט דעם קאמיםעט באשאסן, װיל טון אלץ, װאם אין זײן רשות און םעגלעכקײםן םיטצוהעלפן אין זײן ארבעט. םען דארף האסן, אז די ארבעט װעט געקרױנמ װערן מיט אדערסאלג. ארבעטער־׳נמיגראציע־בױרא אין ארטיפטן׳פארײן. םאר די ארטיםטן, װןןם זענען סאר די לעצםע חדשים אנ• גאזשירט געװארן דורך דער םאמיטלונג םון ײדישן ארטיםטן-פארײן אין פוילן קײן לעטלאנד, רוםעניען, אסריקע, ארנענטינע, האס דאס ארבעטער־עסיגראציע־בױרא (װארשע, פזשעיאזד 13) דורכנע• םירט אלע םארמאליסעטן און אויסגעארבעט םאר זײ אוםזיסטע פעסער. םון ארטיםטן, װאס זענען אפנעפארן קײן יאהאנעסבורג (אפריקע), האט דאס ארבעטער־עםיגראציע-בױרא באקימען םאלגנ■ דיקן בריװ: חשובע חברים! נאך 4 װאכן רײזע זענען מיר בשלום אננעקומעו אויפן פלאץ און אנגעהויבן שפילן. דערמיט װילן פיר דאנקען דער השובער םאר• װאלסונג פון ״ארבעטער-עפיראציאנס׳בױרא״ םארדער באםױננ צו באקיםען איפזיםטע פעסער, װעלכע האס אונז געגעבן די מעגלעכ• קײט צו זײן אץ אפריקע, זאל לעבן די סיל נוציקע אינםטיטוציע ״ארבעטעריעפיגראציע-בױרא״. מיט װאס מיר װעלן קענען, װעלן פיר זיכער אײך אפצאלן. ״סמבטױ)״ אין דער פראװינץ אטײל םון דער טרופע, װזןס שפילט הײנטיקן סעזןןן אין װארשעװער םעאטער, ״סקאלא״ האם פסח גאםםראלירט אין לאדזש און גיט הײנטיקע װאך עטלעכע *סארששעלונגען אין ביאליםםאק. אין די גאםטראלן באכײליקן זיך די*םרויען: גראסבערג, שטאקפע• דער, םאײעלא* גא־על, די םענער: לעדערמאן, נאזשיק, סעניגשטײן, שטאקסעדער, מזזרסאלאװ און דער דיריגענט ש.*װײנבערג. זומער־קאיאניעס פאר די קינדער פוז די ײדישע ארטיסמן איז לאדזש װי מיר האבן שוין פיטגעסײלט אין לעצטן נופער ״טעאסער• ידיעות״ האט זיך א דאנק די באפױנגען פון ײדישן־ארכיםטן־םארײן אין פוילן *און דעד דאדעמעד פיטהילף פון דער צענסראלע םון ״טאז״ אײגעגעבן צו באזארגן די קינדער פון די פיסגלידער םון ארטיסטן״םארײן אין װארשע אויף זומעסקאלאניעס אין אכװןצק או, דרוסקעניקי. דער ײדישער ארטיםסן-סארײן האט די סעג דעלעגירס א פןרשטײער איין לאדזש, עדי צו באזארגן אויך םאר די קינדער סון די לאדזשער ארטיסטן דןןס געניםן םון די זיםער• קןןלאניעם. אין לאדזש הןןט דער םארשטײער ןןפנעהאלטן ארײ קןןנשערענצן פיט דעם פןןרזיצער סון לןןדזשער ״טאז׳ דיר גןןלד• מאן און װיצע־םאתיצער איגזש. לעבענהאםמ. די קןןגפערענצן האבן געגעבן דעם בעסטן רעזולםאט, און די קינדער םון די לן• דזשער ארסיסטן װעלן אויף דעםזעלבן אוסן װי די װארשעװער קענען געניסן סון די קאלאניעס אין אסװאצק און דרוםקעניקי,