Literarishe bleter · 1927-05-13 · 19 (13.5.1927) · p. Seite 359

359 ליסןרןריסע נלזסער 19 זא ײדיש א. אין מ• זילבורג מײבע אוביװעדםיטעטן מאקםים גארקי 16 און זיך םאנאנדערגעלאכט: — ד$}ם — איז דער בעקערו כ׳בין אים א בעל חוב. האט זיך א שןןקל געטון,׳ ארײנרוקנדיק די האנט אין טאש האט ארויםגענומען א שליסל און םיר דערלאנגס, — נןן, נעם אלץי אנער דער סאלסטאװעץ האס, בונעמענדיק בײ אים דעם שליסל, א םאך געסון בו מיר םיטן האנט. — טראג זיך אסי װעסס שפעטער באקוםען. און האט אװןרף געםון דןןס גענופענע געבעקם אויף דער זאסע, אין װינקל. ער הןןט מיך נישם דערקענט און פיר האט עם הנאה גע• טון. אװעקגײענדיק איז פיר אין זנרון םארבליבן זײנע װערטער װעגן אופקומען סין ליבע און אין הארבן-אן עקל בו איס. אינגיכן הןןס פען פיר דערנײלם, אז ער הןןט זיך דערקלערס אץ ליבע אײנער םון די מײדלעך, בײ װעלכע ער הןןס געװויגם אין, אין דעם אײגענעם טאג, — דער צװײטער. די שװעסטער האבן םארטרויס אײנע די אנדערע זײער פרײד, װןןס הןןט בײ בײדע ארויםגערוםן אגעסיל םון שנאה בום םארליבטן; זײ הןןבן געלאזם זאגן דורכן סטרוזש, אז דער ירײדיקער םון ליבע זןןל תיבף זיך ןןפטרןןגן פיט זײן *עקל םון זײער שסוב. ער אח נעלם נעײאח םון שטןןט. די סראגע װעגן דער באדײטונג םון ליבע און רחפנות אין לעבן םון די םענטשן — די שרעקלעכע און םארװיקלטע םראגע— האט זיך בײ םיר דערװעקס פרי, בוערשט — אין דער סןןרם סון אן אופבאשטיםסן נןןר שארסן געסיל םון בערודערונג אין מײן נשםה, שפעסער — אין אדײטלעכער םןןרם םון גענויע קלןןרע װערטער: — װןןס םאר ארןןלע שסילס די ליבע? אלץ, װןןם איך הןןב געלײענט, איז געװען דורכגעדרונגען םיס די אידעען םון קריסטנטוס, םץ הוםאניזם, םיט יןןםערײ װעגן פיסלײד בו פענסשן, — און טאקע װעגן דעם הןןבן שײן און םיט היץ גערעדט די בעסםע םענטשן, װאס איך הןןב געקענס אץ יעדער בײס. אלץ, בו װןןס םײן אויג הזןט זיך אוםםיטלבאר בוגעקוקט, האט גםעס אינגאנבן נישט געהאט אין זיך דןןם געסיל פון רחםנות בו םענטשן. דןןם לעבן הןןס זיך םאנאנדערגעװיקלט םאר םיר, װי אן אוםענדלעכע קײט םון שנאה און רביזזה, װי אן אום• אויםהערלעכער, פיאוסער קאמף סאר דער באהערשונג םץ נא• רישקײטן. איך פערזענלעך הןןב דך גענויטיקט בלויז אין ביכער, אלע איבעריקע זאכן הןןבן קײן שום װערט נישט געהאט אין םײנע אויגן. עם איז גענוג _געװען ארויסבוגײן אויםן גאס און זיבן א שעה בײט בײם טויער, גדי בו םארשטײן, אז ןןט די אלע םורפאנעס, םטרוזשעם, ארבעטער, באאםטע, םוחרים — לעבן נישט אזוי, װי איך און װי די, װןןם זענען באליבט אין םײנע אויגן, אז נישט ז ןןס װילן זײ און נישט אהין גײען זײ. גרןןד די, װעפען איך הןןב געשעבס, װעפען איך הןןב געגלױבט—זענען םןןדנע עלנט, םרעםד אץ—איבעריקע בװישן דער פערהײט, בײ דער ברודיק• לעכער, קלוגעקער ארבעט םון די פוראשקעם, װןןם פןןרען דך נןןר בשעת די םײדלעך זענען אװעק, ארוםנעפענדיק זיך, טיף אין סןןד, בום הויז בו, הןןט דער דןןזיקער מענטש, גןןכ קוקנדיק זײ םיט סארזשםורעסע אויגן, םיך א םרעג געטון: — און דו — װער ביססוז און, גדכדעם, װי ער האט פיך אויםגעהערט, הןןט ער אנ• געהויבן קלאפן פיס די םינגער איבערן םיש, רעדן װעגן דעם, אז דער פענסש — בלײבס אומעטום א מענטש און ם׳דארף שטרעבן נישט בו בײטן דעם ארט און דעם שסײגער םון לעבן, נןןר בו דערביען דעם גײםם אין ליבע בו מענטשן. — װאס נידעריקער עם שסײט דער מענטש, אלץ נעענטער איז ער בום עכטן אםת סון לעבן, צו זײן הײליקער חכמה... כ׳האב אביםל געסםקט אין זײנע ידיעות װענן דער דאזיקער ,הײליקער חכמה*, הןןב אבער םארשװיגן, םילנדיק, אז אים איז לאנגװײליק םיט מיר; ער האט םיך אנגעקוקט פיט אן ןןפשטױםנ• דיקן בליק, הןןט זיך אויסגעגענעבט, םארלײגט די הענס הינסערן האלז, האט אויסגעבויגן די פיס און, צופאכנדיק םיד די אויגן, הןןט ער, װי דורכן שלאף, ארויםגעפ־רםלס: — די אונטערטעניקײט פון דער ליבע... איז דןןם געבןןט פון לעבן... אויםביסערנדיק, האס ער א פאך געטון מים די הענט, ןןנ• כאפנדיק זיך אן עפעם אין דער לזםס, און האט מיך דערשראקן אנגעקיקט: — װןןסז כ׳בין פיד, זײ מיר םוחל׳ ער הןןט װידער בוגעםאכט די אויגן און, װי םץ װײטיק, םעםט םאדקװעסשט די בײן, ארויסשסעלגדיק זײ. זײן אונטערשטע ליפ איז ארונטערגעהאנגען, די אויבערשסע-האט זיך אױםגעהויבן און די בלןןלעכע הןןר םון די שיסערע װאנבעם הןןבן דך אנגעשסעלט. כ׳בין אװעק מיט א שלעכט געםיל בו אים און םיט אן אום• קלארן םסק אין זײן אויפריכסיקײט. אין עסלעכע טעג ארום הןןכ איך גאגץ םרי געבראכט גע• בעקם בו פײנעם א באקאנטן דאבענט, א בחור א שיכור, אץ האב דןןרט נןןך אמאל געטרןןםן קלןןבסקין. ער איז, קענטיק, נישט געשלאסן די נאכט, זײן פנים איז געװןץ טונקל־ברױן, די אױגן רויט און ןןנגעשװןןלן,—פיר האט זיך געדוכט, אז ער איז שינור• םיט א גיטארע אין די הענט, אין מיטן דער אומארדנונג םון בו־ נױםגערוקטן םעבל, ביר־סלאשן, ןןנגעװארםענע אויבער־בגדים, איז געזעסן דער דיקלעכער דאבענם אױף דער פןןדלןןגע, שיכור װי לוט, אץ די אונטערװעש, שאקלענדיק זיך הץ אץ הער,גערעװעט: — רח—מנות... קלאפקסי האט שארף און בײז געשריען: — נישטןן קײן באמהארביקײט, םיר װעלן אופקוםען פון ליבע אדער בעדריקט װערן אין קאםף פאר ליבע, — אלץ אײנס: אונז איז באשערם אונטערבוגײן... אנכאפנדיק םיך בײם קארק הןןט ער םיך ארײנגעםירס אץ ביםער אץ געזןןגט בום דאבענט: — $ט — פרעג אים — װאס ער װילז םרעג: בי דארף ער די ליבע בו מענטש,? יענער הןןט םיט םארםרערטע אויגן א קוק געטון אױף מיר