Literarishe bleter · 1927-05-13 · 19 (13.5.1927) · p. Seite 359

359 ליסןרןר יזע ולןסער 19 ז11 4 4 < < ײדיש א. *יז מ• זילבורג י■ *-■*■?* * ▼ י מײבע אובװועדסיטעטז ► ► מאקםים גארק 16 און זיך םאנאנדערגעלאכט: — ד$ם — איז דער בעקערו כ׳בין אים א בעל חוב האט זיך א שןןקל געטון,׳ ארײנרוקנדיק די האנט אין טאש׳ האם ארויסגעטםען א שליסל און פיר דערלאנגס, — נן, נעם אלץי אבער דער טאלסטאװעץ האט, בונעמענדיק בײ אים דעם שליסל, א פאך געסון בו םיר מיטן האנס. — טראג זיך אםי װעםט שםעטער באקוםען. און האט אװארף געטון דאס גענופענע געבעקם אויף דער זאפע, אין װינקל. ער האט םיך נישט דערקענט אץ מיר האט עם הנאה גע• טון. אװעקגײענדיק איז םיר אין זברון םארבליבן זײנע װערטער װעגן אופקוםען םין ליבע און אין הארבן-אן עקל צו אים. אינגיכן האט םען פיר דערבײלט, אז ער האט זיך דערקלערט אץ ליבע אײנער םון די םײדלעך, בײ װעלכע ער האם געװוינם אץ, אין דעם אײגענעם טאג, — דער בװײטער. די שװעסטער האבן םארטרויט אײנע די אנדערע זײער םרײד, װןןס הןןט בײ בײדע ארויסנערוםן אגעםיל םון שנאה בום סארליבטן; זײ הזןבן געלאזם זןזגן דורכן םטרוזש, אז דער םרײדיקער םון ליבע זןןל היבף זיך ןןפטרןןגן מיט זײן יעקל םון זײער שסוב. ער אח נעלם געװןןרן סון שסןןט. די םראגע װעגן דער באדײטונג םון ליבע און רחםנות אין לעבן םון די םענטשן — די שרעקלעכע און םארװיקלטע םראגע - האט זיך בײ םיר דערװעקם םרי, בוערשט — אין דער סןןרם סון אן אומבאשטיםטן נןןר שארםן געםיל סון בערודערונג אין פײן נשםה, שפעסער — אין א דײסלעכער םןןרם םון גענױע קלןןרע װערטער: — װןןם םאר ארןןלע שפילט די ליבע? אלץ, װאם איך האב געלײענט, איז געװען דורכגעדרונגען פיס די אידעען םון קריססנטום, םץ הוםאניזם, םיט יאםעדײ װעגן פיסלײד בו םענסשן, — און טאקע װעגן דעם האבן שײן און םיט היץ גערעדט די בעססע םענטשן, װאס איך האב געקענט אץ יעדער בײס. אלץ, בו װאס םײן אויג האט זיך אוםפיטלבאר בוגעקוקט, האט כםעט אינגאנבן נישט געהאט אין זיך דאס געסיל פון רחםנות בו םענטשן. דאס לעבן האס זיך םאנאנדערגעװיקלט םאר םיר, װי אן אוםענדלעכע קײט םון שנאה און רביחה, װי אן אופ• אויפהערלעכער, םיאוםער קאםף םאר דער באהערשונג פץ נא• רישקײטן. איך פעתענלעך האב זיך גענויסיקט בלזח אין ביכער, אלע איבעריקע זאכן האבן קײן שום װערט נישט געהאס אין ~ םײנע אויגן. עם איז גענוג _געװען ארויםבוגײן אויםן גאס און ױבן א שעה בײט בײם טויער, כדי בו םארשטײן, אז אט די אלע םורםאנעס, סטרוזשעס, ארבעטער, באאםטע, סוחרים — לעבן נישט אזוי, װי איך און װי די, װאס זענען באליבט אין םײגע אויגן, אז גישט דאם װילן זײ און נישט אהין גײען זײ. גראד די, װעםען איך האב געשעבס, װעםען איך האב געגלױבט—זענען מאדנע עלנט, םרעםד און—איבעריקע בװישן דער מערהײס, בײ דעד ברודיק• לעכער, קלוגינקער ארבעט סון די םוראשקעם, װאס פארען ױך נזןר בשעת די מײדלעך זענען אװעק, ארוםנעמענדיק זיך, סיף אין סאד, בום הויז בו, האפ דער דאזיקער מענסש, גאכ קוקנדיק זײ מיט פארזשםורעטע אויגן, םיך אםרעג געטון: — און דו — װער ביסטוז און, נדכדעם, װי ער האס מיך אויסגעהערם, הןןט ער זןנ• געהויבן קלאפן פיס די םינגער איבערן טיש, רעדן װעגן דעם, אז דער פענטש — בלײבט אופעטום א םענטש און ם׳דארף שםרעבן נישט בו בײטן דעם ארט און דעם שסײגער םון לעבן, נאר בו דערביען דעם גײסט אין ליבע בו פענטשן. — װאס נידעריקער עס שטײט דער מענטש, אלץ נעענטער איז ער בום עכסן אפת פון לעבן, בו זײן הײליקער חכםה... כ׳האב אביםל געסםקט אין זײנע ידיעות װענן דער דאזיקער .הײליקער חכםד,', האב אבער פארשװיגן, םילנדיק, אז אים איז לאנגװײליק מיט מיר; ער האט םיך אנגעקוקט פיט אן אפשטױסנ• דיקן בליק, האט ױך אויסגעגענעבס, סארלײגט די הענט הינטערן האלז, האט אויסגעבויגן די פיס און, בופאכנדיק םיד די אויגן, האט ער, װי דורכן שלאף, ארויםגעםורםלס: — די אונסערטעניקײט פון דער ליבע... איז דאם נעבאט םון לעבן... אויפביטערנדיק, האט ער א פאך געטץ פיט די הענט, אנ• כאפנדיק זיך אן עפעם אין דער לזסט, און הןןט םיך דערשראקן אננעקיקט: — װןןםז כ׳בין םיד, זײ םיר מוחלו ער הןס װידער בוגעפאכט די אויגן און, װי סון װײטיק, םעסס פארקװעטשט די בײן, ארויסשסעלנדיק זײ זײן אונסערשטע ליפ איז ארונטערגעהאנגען, די אױבערשטע-האט זיך אױםגעהויבן *ץ די בלאלעכע האר םון די שיטערע װאנבעם האבן ױך אנגעשטעלם. כ׳בין אװעק מיט א שלעכט געםיל בו אים און םיט אן אומ• קלארן ססק אין זײן אויםריכםיקײט. אין עטלעכע טעג ארום האב איך גאנץ םרי געבראכט גע• בעקם בו פײנעם א באקאנטן דןןבענט, א בחור א שיכור, אץ האב דןןרט נזןך אםאל געסראסן קלאכסקין. ער איז, קענטיק, נישס געשלאפן די נאכט, זײן פנים איז געװען םונקל-ברוץ, די אױגן רויט און אנגעשװאלן,—מיר הזןט זיך געדוכס, אז ער איז שיכור• פיט א גיטארע אין די הענט, אין םיםן דער אוםארדגונג םון בו• נױםגערוקסן מעבל, ביר-םלאשן, אנגעװארפענע אויבער־בגדים, איז געזעםן דער דיקלעכער דאבענט אױף דער פאדלןןגע, שיכור װי לוט, אץ די אונטעדװעש, שןןקלענדיק זיך הץ אץ הער,גערעװעט: — רח—פנות... קלאפקסי האט שארף און בײז געשדיען: — נישסזן קײן באמהארביקײט, םיר װעלן אומקוםען םון ליבע אדער בעדריקט װערן אין קאמף פאר ליבע, — אלץ אײנס: אונז איז באשערם אונטערבוגײן... אנכאפנדיק פיך בײם קארק הןןט ער םיך ארײנגעםירט אץ ביםער אץ געזןןגט בום דאבענס: — $ס — םרעג אים — װןןס ער װילז פרענ: בי דארף ער די ליבע בו מענטש,? יענער הןןס םיט םארטרערטע אויגן א קוק געטון אױף מיר