Literarishe bleter · 1927-05-13 · 19 (13.5.1927) · p. Seite 352

19 זא ליםער*ר?שע בלעםער 352 *ז1י האט ױשקעװיםש זײנע ביכעי געשר-בן אין רוסיש. די רוסישן שרײבער־םשעחר■ 6ונם 8לשן רונלאנד, אייסער * אױײ• דרײ אערזאן, איז געװען נןנוג ליבער>.ל און טאלערןנס גו ײדן, נ$ר אין זײערע זאםל-ביכער אין זשורנאלן הןאי זײ ניכער גע• דרוקם ױשקעװיכשן צו גאקענען דןם רועישע פזגליקום כים די חםרינית און גע£אלנקײם 8ון דער שסןוטיקער ערה ײדן, אײ• דער עו געבן פלאץ 6אר ■רגן אין אשן, װעלכע הזןגן געםןלם די נרייסע שבת-ײדן םיס די שכר^לנדע יים סיב־אידיליען 6ונם קלײנעם ײוישן שס$סל• ם^גלעך, אז די רוסישע שריםפשסעלער הןגן ד*ן געהאם אזא םענדענץ עשום דערםאר, װײל םעםיןןן ױשקעװיכש הןס רו• סיש געש־יבן, נעװען דערזנייגן אייף דער רוםישער קילסיר און ער אױ צױישן דער ריסישער אינסעליגןנץ געװען אין 86יגליגן ביזן טיים אן א־יגענער מענסש, און פרץ םיס אשן זענען אין די ריסיש ליסערארישע קרײזן 8ון פעסערבװג און םןסקװע נעװען לחלוםין םרעםדע םענםשן, 6ין * 6רעםיער װעלם און נעשריבן האבן זײ אין דעם .אזיי-גערוסענעס׳ ײד ש, װעלכן ײדן *לײן הןב( ןןנגערו6ן .זשארנןןן׳• די ײדישע קריסיק ןבער האס ױשקעװיטשן פםש ארײנגעלײגם אין חרם, לםאי ער סירם ארוים םאר דער 6רעפדער װעלם אזעלכע שלעכסע ײדישע םיפן. אלםע װעלש אױ נאך נעשוזאנען א1יף אן ןךם, און דער םדר*ע1לס איז נאך געװען אין אררנוננ. זײן קינכסלער-חוש האס ש1־ן דעםאדם גע6ילם, אז דער עקאנאסישער יסיר 6ונם יידיש׳שסאםישן קבוץ האלט זיך אייף א האר און אז די גר1י• זאםע ײדישע נ1ים קאן מען םיס קײן װ1ילםעטיקײט נישט 6אר• בעסערן. שמ1$ן השקנװישש איז געװען באהערשט םים דער דאזי• קעי אידעע, און דאס אױ געױען די םענדענץ 6ין 8לע זײ• נע װערק. גא:ץ א£ש האם ז־ך אין אים דער קינססלער געריסן א1־ף דער 6רײ און דאם בר1יזנרנ פענסשלעכע לעבן םיס אלע זײנע 6ארבן אין קלאנגען האט דעדדריקש די סאביאלע סעג• דענץ פונם װעדק. אין ק־נסשלער־שן זין איז עס געמןןן אגע• װינם 6ארן א1יטאי, נאר סאר ױשקעױיסשן ד;ם לײרנדן א־נ־ טעליגענס 6״ם אלםן רוסלאנד איז עם װײניק געװען. ער האס זיך דעיג1־נן או ף דעי רוסיש-קלאםישער ליכעראסיר און אױ באנײםטערם נעװלן םים די 6אלקס אידעאלן 6ון דער רוםישער אינסעליגענץ אין יענער עײס, האס ער דעדיבעד נעפוזס א1ינ■ װייזן אין זיינע ראמאנען און דראמען, װי אז1י שלעכם די װעלס אױ אײנגעאידנס און װעלכע שלעכםע 5אלנן די דאזיקע ארדנינג ברעננם דעם ײדישן מאםן־סענסשן 6ון דער שםאס, װו אייגענע ברידער װערן דערדרוקס דװך ארעם און רײך. ג* ה. טשעסטערטאו סנו ז״ן קוםען ק־ן ■וילן) יגחק דײטשערװארשע אין קאפ׳. דאס איז עס, די םשונהדיקע אס^ציאציעס, ד^ם לצישע, דאם ערנסםע באםנלען ם־ם די לצם־גלןקלעך. דאם דע־גירן אלץ ביז צ ם ח1זק — דאם איז עס דער ס ם י ל 6ון דזם םשעםסערטאנישן הוםאר. אפם 6ארלירם אפילו די אלעגא• ריע איר צוזאפענהאנג ם-ט דעם ל;בן, אוי דעמאלס קוםם ש1ין היםאר לעכ הוםאר, קאנצעפציע ציליב דער אננענעםער ארבעם 6ון ב1יען קאנצעפציעס און איבערראשן םענםען פ ס קונציק• א1יסגעפ1חשע, 6ײן*קאנסכרו?רסע ח1זק-בילדער. פרעגס דער לעזער.־ לץ — װאס װילססו האבן פון םײן לעבןז װאם 6אר 8 שײכות האבן דײנע לצים גלעקלןך םיש סײן לעבןו — ענם6ערם אים דעי היפאריסם:-6ין װאנען װײססו, םײן ליבער, אז דוקא דײן לעבן איז װירקלעכקײס? דו םוזס האבן א שםארקע אײננילדונגס• קרא6ם, א1יב דו דןנקנם אז1י. 8אר פיר איז עם נישס א:1י געװיס: װײל װעי קען םיר דען באױי זן, אז אין םײן ח1זק איז דא װײניקער ערנסם, װי א־ן דײן פאסעטישן לײד,? סשעססערסאן האס א ש*רף, ראזינירם א1יג, א חוש 5אר א1יסג;6ינען דעם אופזין £ין דער װירקלעכקײס און אנצונעםזן אים ב־־ם נארגל• לר הא■ די 6ע?קײם פון אנאליזירן דערשײ• נונגען און צעלײגן זײ אויף די קלעננסע באשםאנדטײלן. —;ם איז דער אנאליו, װאס האלם נישס, אז דער אסאם — א־ז דער לעצסער באשםאנדטײל — ער זוכס די באשםאנדסײלן 8ון דעם אסאם — ער אנעוקענס נישס די אײנהײסלעכקײם סון דער פשוטססער זאך. םשעססערפאנס שאופער דיאלעקסישער נעראנק 8ירם אדורך דעם צעלײגוגנס־פראצעס — און שא6ם 6ון די גײע עלעםענסן, װאס?נסשכײען— נײע יאואדאקנאיע אסאציאניעם. דאם איז טשןססןריאנס פעסאד — זער פאראדאקס, װאס גע6ינט ארויס דעם נײ;ם אוםנאקאנסן צװאסענהאננ צװישן .1 ז ײ ן ס ט י ל אין ענגלא:ד הוןלס םען סשענםערסאנען םאר א הומאריסם. דער ענגלענדער האלס זיך א8שר נײ די זײסן 6ון געלעכטער, לײענענדיק םשעסםערסאנס ב־כער. אבער א1י6ן קאנסינענס װירקס נישש כשעסםערסאן אז1י שסארק א1יף די לאן-מוסקילן. איר נע6ינס נישס בײ אים דעם הײםערן הוםאר םון א 6יא:צ1יז אין נישם ד;ם רעאדיססישן פםיכאלאניזם 6ון א רוסישן שרײבער• דעד א •ראפעישער היםאר איז א שפינל םון דער װ־רק• לעכקייס, — דער סשעססערםאנישער - איז קאײקאסור 6ון איר, אדער בעסער געיאנם — אן אילוזיע, א6ש אן אבספראקנע, איזגןןרישסושע קאנצ,פג ע-שפ־ל.;ר םאימאנם נישס דגם יאושיקן רעאליגם אוך נישט דעם םאצ *לן עװונג. ער אױ אסם אםנ ריסן 8ון דער װירקלעכקײכ; דאס כןראקםןריססישע פאר אים איז דער ראםיקע•־ א־נםעלעקסואליזם• ז־־ן ארעאליזם ד;ר• ל1 בם אים אפש צו דער6 רן די קאריקאכור פון דער װירקלעכ• קײם בױ צום אבםורד אן קײן ש ם בוגיענעצונג. איבערקערן די װעלס מ־ם די םים אר1יף, א־בערניצעײען זי, געבן איר םאנםאססיש־אלעגארישע 6ארמען אין םעההדיקע כראטארציעש• דאש םעיקװירדיקע 6 ן דעם ענגלישן היםאר איז בײ םשעםסער• סאנען זײער ב1לס אין דײסלעך• עס איז דער הומאר, װאם ז־ן אורשפרונג גןצינס איר ניי שעקםפירן אין די געשםאלםן 6ון זײגע לציס, אין די *װי־גערוםענע ,היםאר׳םען׳, װעלכע דרײען זיך ארום אין יעדער דראםצ 6ון דער עליזןבעטישער עפאכע. בײ שןקספירן זאגס אײן לץ: עס זענען 6אראן מענזשן, װאם חאבן די ם1חית אין די נײצער און די קישקעס און געדערעם