Literarishe bleter · 1927-05-13 · 19 (13.5.1927) · p. Seite 353

19 זא ליםונרארישע נלוםיר 353 *ו1יס סין די ניענוזן סין קיגבס*. סןןר סשעססעדםןןנןן איז קינסס קװכיכז-אלענאריד.• אי; וײנע רןניןןנען ג״ס אים נישט װעגן דעם סיאור הםעשה, אין זײנע לידער, אין װעלכע עם לענם אי־ף די *לטע סןלקססיםלעכע, ענגל־שע דיכסינגס<םןרם, נןםיס ער זיך נישס ני ש#*ן די סןעסישע שסיסיננ, — אין דערס*ר *־ו שיוער אײנרןןםען סשעססערכאנס שןןסיננ אין דער ר#ם סין רזי*ן ןןיער דכ יגג. אין וי דערנײלינגען (,נאסןןיע^ז 6ין נאטםינגהיד*, .דער םענסש, װ>.ם ןויז געװנזן ןן דוןנעושסיק*, ,דןןס ס;יענדיק? גאססה1 ו*, ,קן ל א\ן קוײל* א. א) נןןשסײס די האנדײננ ם־ריכ אין םאנסאסששע מעשיית, װיס זע^ען םער ענלעך עי םאנסאסםאגאריעם אין ם$דנע חלונות. *זוי תײניק אױ אין זײ סןראן רןיאליסםישע *םמאססער, — *ז >ן0ט ריסן זײ *יויס ניי דעם לעזער *ן איםרו — װי דןרנײלונגען, אין װעלכע ם׳םרעםן *רו־ס געשסענססער, סײחלןןנים <דער סןןנסןם• טישער;לעםענם). געװײנל.ך אױ עס די ןןלענןןריע, װןס אין פלוג אױ וי נישס ןןנזעעװד,?, — איםבןןבערקנןר. סשעםסערםןון י/ם דעם העכסםן א1יסדרוק סון קונסם אין ןןלעגןןריע. די .$דיסעי*-ז$נס ער - איז דערסןןר אײביק, װײל י איז די *לעגןריע 6ין דעם דעגן *לם װןןנדערונג, אין די בןןדײסינג סין דער .אידודע׳ דערקלערס זיך דערםיט, װאס זי איז דער סיםבןןל, די *לענןריע סין רעם לענן *לס קאםף• די אלעגןריע סין םשעססעוםאנען #נסהאלם *נעו א-ן זיך * גריםע םןס באװוססזיגיקייכ. עס איז נישם די רןםאנםישע ססיכישע *לענןריע 6ין * ד|ן קישןם, םים איר אוניװערסןןלן סארנעם. םים א־ר סיםבןלישן ע*םאם. - עס אױ גינער אן א־נםעלעקכו• *ליםם־שער רעבוס, װ*ס אױ 6ול מים ןנדייםונגען און אילװיעס. םשעסטערסןןן נעםס נישם א1יף די װירקלעכקײם מיס די חוש ם, עמאיריש. ער ה*ם ןן כרןןנסנענדענםןןל־פעסןסיזישן חוש סאר אופזין, און ער!וסןטעןןזירם דעם אוםזין. די װעלס, זןגט ער. אױ נישם בל'ױ סרןגיש, רעםאנסיש און רעליגיעז, זי איז אייך אוםזיניק. יעיע י*ך יןס אירע בװײ זײםן-װי די לבנה דער אסםרוסוס 6ין איםזין. *ץ 8 סייגל קען םען דערזען וי בלוס, װןןם הןןס זיך ןןיגעריםן סין איר עװייג. אין דעם םענםש - * ס־רם-סיק ב*שע6עניש. װןס שםעלט זיך א1יף עװײ. װען עס בעםלם. ם׳קען קיקן אייף 8 היױ, װי אייף 8 ריזיקן הום. ײןןס הים אינו ןם :#ר ד,ר זון, אין א1יף * בענקל, װי אייף *יפיסיקן *■*רןס סןר 8 קאליקע, װןס ה*ם נןר בװיי 6ים.* םשעסטערט*! זעם 8לזא די װעלס אין רײן אינדיװידועלע דיםענםיעס. עס 6עלס אים די סןציאלע דינןענסיע. וועלכע ה*ס גישאסן די נ יי ס װ ע נ ד י ק ײ ט םון דעם קאנװענאנס, װ*ס יװיגגס די םעגםשן גי זען אץ דעם םייגל נישס םער װי * 16יגל׳ אין רעם בװײסיסיקן ױקא * *װײם־סיקן, אין דעם הייז-א היױ און אין דעם בענקי-8 בענקל; עם פעלם אים דער עםיירישער חוש 6*ר דעם םאטעריןליססישן רעאליזם. אין דער6*ר ם*קע איז סשעםסערםןן אינם סא1'8לן זין *1 אוסןאיםכ. װעגן םשעםסערסןנען דעס סאביןלן איכאפ־סס אין דעם ■ראקםישן קןנסערװןביסם — אין דעם זנװײסן *יסיקל. װ א ר ש ע 6ארלאנ ב. קלעצקין, גוםטאװ מעירמג כמ דע ר ג1ל סיייז 6,50 נולדן ראםאן. ייר״ש מ. ז־לטרג ,"ז6ו!81£״ ■'■־עט: 1>1)ו\ס31א 3״\3ז5ז3 •*רשײדקנע בא;רי#ן, ■*ישסעלינגען אין א־דעןן. דער ■*רא־ ד*קם, װןם ק^נססרולרס ן נײעם אוםגעריכסן אכת—נוי דעם *נגענוםענעם אכת עו שםעלן אונסער * סר^נעבײכן. אין דעם ■רס אױ סשעססערסןן ענלען בו װ״לדן — כ*םש זײן סעםאעראמענם אין •סיציק איז נןר *ן *נדערע. דערסאר איז ער זײער ענלעך עו זײן שטארקן קעגנער, בו בערנארד ש*ו. שןיס קיק א1יף דער װירקלעכקײס איז דערזעלנער. םשעםסער• ם*ן 8ליץ דעןינירס עס אין זײן ניך װענן בערנארד שאו א1יסן סןלנענדן א1סן; ,נזען װאר^ס אים (שןוןץ סןר, *ז ער װ ל *לץ באװײזן, *ז שװ*רץ איז וױיס. מען איז דכןר, אז דער ■שוסער א1שן 6ץ א1יםדריקן זיך אױ *ז1י גענ1י-װען עם הןנדלם זיך װענן דעם קןל־ר• אין דער סןןג-סעגלעכער שורןך זןגס מען $שט שװ*וץ שסאס װייס, געל שטןס װײס, גרין שםןס װײס, ןדער ר1ים שסןס װייס. ם ר זןגן װײםער װ״ן — װען דער װײן אױ דוקא געל (>ןז1י װי ער באדןרף צו זײ,), מיר רעדן װענן װייסע װײנסי1יבן, כאסש זיי הץבן — בלי*ס8ק — א געלבלעך• נרינעם קןליר. םיר רעדן װעגן דעם אײראאעער, װי װענן 8 ,װײםן םענסש* און ס׳שאלס אונז גןןרנישס אײן דעי נעדאנק, *ז א6ילו פ*ע װןלם נישם געקןנס אויםסיאכשן אזא געשפעגםס• בילר, װי עם ײןלס ג/װען ד*ם אייםזעו סון א .ױ־סן םענסש.* .יאל *בער עםעבער ■*דלאננען אין רעססןראן * פלאש געלן װײן, *דער געלבלעך-גרינע װײנכרויבן — װעט םען אים נעװים האלםן סאר 8 םשוגענ ם• דעם ענגל שן בזןאםםן, װ*ס װעם אין ז־ין באריכס 6ון בײם שרײב;: .אין ב־רם ,איז דן נישס םער װי צױײ נ1 זנס בלןס-רויםע םענםשן/ װ*ט ם;ן זיכער ציצלען צו סאראנםװןרסלעכקײס סאר נישס פאםיקע װיצן אין מען וועם אים *■זןנן 6ון זײן *םט. און דאך הןנן בײוע נדער נאסט אין רעססןראן און דער ב8אםסלר) געזאגס דעס אםת• דער דןזיקער צי.גענ1יער נאסם אין רעסםאיאן, דער דןזיקעי צי6יל אםת־זןגנדיקער באײכסגעבער אין דער קןלאניע — דןם איז בערנארד שאו. ער זעם אוים עקסצענבריש און גרןסעסק, װײל ער תיל נישש ןונעםען די אלנעםײנע םײנוגנ, אז דןם, װןס איז געל, דארף באצײכנס װערן אלס װײם.* עס א־ז דער קןםף םם ד,ם קאנװענאנס, װאס הןם שיין אויסנעהערם צו זײן קאנױענאנס אין איז געװןרן כםעס אן ןרגאגישע זאך, .װןס א־ז אזיי ס־ף ארײננעדרוננען אין דער םזיכיק, אז עס אױ ש1ין װי די ,צװײםע נאםור*. און קענן אס דער ,עװײסער נאםור* קעםםס א1יך םשעםסןרםןן. ער האלם. אז דער קאנװענאנם הןט םיס זײן שןםן באדעקט דעם אכת, ןז ער דעסןרםירס די װירקלעכקײם, אין באנאליז־רם דןם םענםשנס קוק א1יף דער װעלם• טשעםםערםןן װיל זען די װעלס אז1י װי אץ ששת יםי• בראשית. עס איז נײ אים דער זשעסס סין א םענסש, װןם הןט אין זיך אײננעיאפס קולםור ןן א שיער אין װען ער 6 לס זיך ע*עס נישס גיס אץ ס׳באסאלם אים א ספלין (אין נ*ו דערצו דער זננלישער סולין), װןלם ער 6זן גר1יסן איםעס, װןש נידיעס א־ם א־ן הארצן אין סארלײגס דעם גוםען םים 8 נישםיקן געשםאק 8ון שלעכסע ■אעירןסן — איויסגעשלײדערם 6ין זיך דןס גאנצע ■עקל קילםור• אין ציװילױ8ציע-קאגװענאנס;. * ,דער םענסש קען נישש זײן גענוג קלוג, כדי צי זײן א גרויסער קינסטלער, א1יב ער איז נישס נענוג קלוג, כדי צו װולן זײן ן דענקער. דער םענסש קןן נישם הןבן געגיג ענער• גיע צי שן6ן גוטע קינסט —א1 ב ער הןס נישט גזנונ ענערג־ע