Literarishe bleter · 1927-05-13 · 19 (13.5.1927) · p. Seite 351

3$1 ל י ם * ר ן ר י 9 **׳נול וסזו שמעון יושקעוויטש רחל־1 פײגענבערג ׳ װארשע אםת ■רגן, רעם ■קח *ין ןס׳סעםיקןר/ א'ז פין גײס זני אײס נישש הײםלעך געװען איגם ■*סריןכןןל-יידישן קרעסער• נעםל 6ין ■1ילן, דןך סלעגש ער *נסלוי&ן 6ין דער ײדישער• הןנדל־װאך *ים ײדישן שבת. נעװען איז עס די הערלענע שבת״פרןכם 6ינם חסיריש םוילישן ה1יז, * נןשײנסע םים זיל• בער-געקריגסע קידיש-געכערס אי, גןןלד-געהןםס;נפ שםערן• גענדער *1יף די שװארץ־נעלןןקםע קע■ םי, וי גארסע חסידי• שע םעכסער. דןרםן הןןם זיך *רץ זײנע גר1יםע שגת־יידן א1יסגעסר1יםס. אין ד• *םןליקע הייםן 6ין די חסידישע רבײם הןס עי נעזוכס דעם רעליגיעזן עקסבאז אין ם־ססישע ׳1ם-כ1ב 6רײדן. די קלאסישע רעאליםסן ןןבער םין דער ײד שער ליסן• רנסור הןנן נעםרינקען דעם ביםערן בים ביזן דעק. םענדעלע הןמ דןס גןנבע לעבן זײנם בײז נעלןכס 6ון די קרוםריקנדיקע פארשיינען 6ין גלופסק• * הויקער איז א1יך געװען אינוער ליביהןרניקער כתיילעװקע, םין װעלכער שלים• עלינם הןש *ו1י 6יל ח1זק נ;פ*כס, *ז 6$ס א ז ער א בדחן געװןרן בו *םוזירן דעם ײדישן ע1לם א1יף תנאיםס אין חתונית. נןר דןם ביסל לננות, װןס דןר ,זײדע׳ ם־םן ,אײניקל׳ ■ון דער ײדישער ליסעראכיר הץבן א־ן *ער אין אין *נגסםן ארןפגערעדם סונם ר.#ר*ן, א־ז נןך א׳יך געװען זײער הײםיש, קלײנשסעםלדיק-םילד און 6{|לקסם־םלעך. אין באנת װי זעןן א1יס מענדעלעס קהלישע בעל-סיבהניקעס אין ה1יב*שינדער 6וגם קבמסקער ײדישן דלות קענן דעם שםעסערדיקן שנןפישן גביר, ם• יושקעװיםשעם ,קעניג׳, װןס זײן גןס אין געװיםן איז בל1יז די בירזשע• יענע הץבן ם1וא מהןןס 6*רן גיהנש, געשעמם זיןאפןל ם#ר לײסן, דרך-ארץ גוהאט םמר ל1םדי-תורה און געזוכם ן ביסל שכר אייף יענער װעלס, ח־זינה מנ כנדיק #ן עלענדע ית1םה פיס *ןןרעםען געװמלגערסן נחיר, דעריבער איז זײ די 6*םיליען-נעםס םים װײב און קינד ן הײליקםום געװען. דער שםעסערדיקער ,נירזשע-קעניג׳ פין שםןןם געדפנקס ק1ים זײן ײדישע ^■שסאםונג. די װןלם לןכס ער א1יס םים הןםערדיקן *יניזם. סארםרעםדעם איז ער *ו תײב אין קינד. קריביס און סשוהר., און די עלענדע 'ת1פה דינס אים *ום גענוס םין זײ• נע א־בערגעזעם-קפע תאװת. די שםןןםישע גאס װײס נישס םון קײן רחםנית. ױ 6<ר*ןרס פעננשלןכע לעבנס ם*ר *םדוקן שםיקל אר1ים. דןם *ארםע םרויען-װעזן םאנגס זי אין אירע נע*ן אין װאר״ם זי *רײן אין דעם שסןםיקן תהים 6ון זינד. דןס קינד װערם *עםרעסן 6ון דלזת אין שסוץ. די שסןסיקע נ1ים װײס נישס םון קיין 6על• קער אין ר*סן. זי **רשליננס *'1 ייי מה,ם יעם ײח **גלײך םיםן נישם־ײדן. בײ די ײדישע ם*סן זעם זין ב1לםער די סעגםשלעכע גע6*לנקײס, די גר1יז*פע נ1יס. די נישס״ײדישע ש *סישע ןרעםע ם*סן זןנזן געװעזענע •ויערן, װעלנע קוםען בםדר םין ד*רף אין שם*ס. זײ זענען געזינס און נענוג םןר• גרעבם םיזיש אין גײססיק אום *ו ק*נען אײנזןון און ם*רזײ• ען אין זיך די גיםםיקע גןזן 6ון שם*ס• םער עמםינדלעך אױ די ײדישע ם*סע, םים אירע *לם־ײרישער סר*די*יע םיס די *לס*ײדישע מד1ת םין בןשײדגהײם אוז *ניע1ו^ אין * שװערן *ושםןנד ה*ם יושקעװיסש געסר*םן די ײדישע סןסן 6ון שס*ס *יריק םיס *װ*נ*יק י*ר, װען די גוסע אוגזער ײדישע שרײ• בער פשוחה שסןסם על •־ ר1ב םונם קלײנעם שסעסל םיסן ײדיש ■*םר־**כ*לישן לעבנס שםײגער. ש. יושקעװיסש איז געװען 6ון די נע• *ײלסע בײ אונז, װעלכע קוםען 6ון שש*ס• אין אזגזער *ניעותדיק-ש*לקם• םיםלעכער ליםערןסור ה*ס ער *רײנגעבר*כס די הןרס־שרײענדע סעגער 6ונם ײדישן שםןסישן לעבן. געב1ירן אין א1יםגעװ*קסן אין *דעס,-די גר1יסע ה*6ן• סוםןס *ון דרום-רוסלןנד. די ײדישע *ןםעלקערונג איז דןרםן געװען ןן ןנגעל*6עגע 6ונם קלײנששעסלדיקן ישוב אין װןלין, ■ןדןליע און גןליביען. נעװען זענען עס געװןגםע ם*סן• עלעםענבן, װעלכע הןבן זיך געלןזס זוכן רײכםום אץ גליק אין דער גר1יסער הןםן ששןם בײם שװןרבן ים, פןרגעסנריק דןרם זײער יחום און שםןם, סרןדיגיע און זיםלעכקײם 6ון דער *לםער הײם. די הןלב־ןםיסילירםע סביבה םונם ןננע• לןפענעם, וןרגרעבסן, גר1יסשסןסישן *דעס הןם ןנגעסרונקען ױשקעװיסשן םים דעם ביםערן געםרןנק, װןילכער הןם פןרסםם אים זײן הןרץ נןן אין זײנע ױגגע יןרן. ןם דער ײדזשער קבוץ הןס זיך *■געריםן םונס ײדימן קילײײ׳יןח און איז *רײנגעסןלן אינם קןבנדיקן שםרןם םון דער שםןםישער הזקרות. דער ק*םף סןר חױנה איז זײער א שװערער בײ די שסןסישע ײדישע םןס[. דער דר*גג *ום לעבנםיגענום איז גר1יס, און גלײכ*ײסיק הןס זיך נעװעבס די שנאה *װישן ןרעם און רײך א1יף לעבן און ם1ים• םון ןס דעם ברויזענדן תר.1ם שסןםען ױשקעװיסשעס העלדן. ער הןס זײ נישס געשןנעמעס. ער הןס א1י6נעדעקס *יע ײינח און *רעתן, װןם עם הןס םןרסןנס דער ײד אין דער גר1יסער שסןם. ער הןס געװיזן די הםקסתענוגים, נעלס• נ״איקײם און סןםםן ענןיום פון דעם סןדערגעס ײדיש-שסןסישן נביר, און נלײכבײםיק חןס ער נעשלןגן איבער די נערװן םים זײנע בילדער פון די נןס־פינםםעיע קעלער• און ב1ירעם• שסיבלעך, חו ס׳לעבן און שסןרבן אין הונגער, שםוץ און עלנסקײס די ײדישע שסןסישע פ*םן. ױשקעװיסש םים זײנע הןרם־שסןםישע סענער איז נעװען ן דיפןגןנס אין אונזער קלײנשסעסלריקער ליםערןםור, װו ײח הןנן זיך גןך געהןלסן פןר די פיד1ת-ס1ב1ת פונס *לט• ײדישן לעבנס־שסײגער. די ײדישע קריסיק הןס אים נישס *נערקענס. אזנזער ײדישע קריסיק שסןםם א1יך 6ון םילד• ײדישן שסעסעלע. די קלײנשסעםלדיקע לעבנם־אידיליען אץ װןרם און *ילד מןנן נעבשופס דעס ײדישן געסים. ם׳הןס פון זײ ןר1יסנע• שסרןלס די *ויבער-שײן 6ון דער חסידישער רןסןגסיק ביי דער ■וילישער עדה ײח, װעלכע איז ביזן װעלס-קריג געמען פעסס אײנגע6ונדעװעס אינס ןלםן לעבנס-שםײגןר.