Literarishe bleter · 1927-04-29 · 17 (29.4.1927) · p. Seite 311

311 ל?טעראר'*שע נלזפ״ר 1\ זא נעםןכס זײגע דןבייםן: .נריװ פון הרחןװקע״, *ןיםגעצײכנסער םםיל, 8 םוםסער 6ון שפרןך״ װןס הןס קןנקורירם םיםן דן- מןלסיקן ױנגן םעםפעראםענס&ולן ־ און נײםיקן, נלינארכיקן פרוגן, און דאס איז, ל1יס פײן פײנונג, דןס נעסםע, מ$ם ער הןם א1יף זײן לעבן ןננעמריבן• און געװען איז עס דעם$לם די בײס, װען של1ם-עלכם הןם זיך ןננעה1ינן אויסייקן, סםעקם$ר, —די ערשםע גרייםע ן&ענסיװע פון דעם *םןליקן .ײדישיזס*. יענע ב־יסן הןןם נןף יבנהיז 6*רםןגס ■*סןס, סײער, ער איז נןך נעװען םשפ ל; שיעסער איז ער ש1ין גע■ װ$רן ל1 סער קינםסלער, ןן קינסט, יכנה׳ז איז נעשסאנען א םך נידעריקער 6ין שם׳רן, בלןשסײן וכר1םה• יענע הןןבן א1י6גערודערס א װעלם, הןבן ארײנגענראכש נײעסן, הןבן געגעבן א ריכדונג דער ײדישער ליםעראסור, הןבן א1י6געה1ינן קעגן זיך א פלחםה; אבער יכנהיז איז אונז נעװען נאענם, װי אן איבערבל״בונג, מי א זכר1ן, װי אן אלםע םאפע, ןן װעלכןר םען 6*רגעסם, אבער ס׳6*ר■ שא6ם םארגעניגן, בעת מען דערםןנס זיך ■לובים. אז זי לעבם נןןו םים אײן םוס אין ם נסקער .יןקסןןבעו• אין םיס דער בװײסער-אין .6אלקסבל*ס/ לןםיר גײן װײכער: אין .ק1ל לעם*, אין .הק1ל*, אין .הםליץ*, אין .הלבנ1ן*, אםשר נ?ך אין םיכעלסאנס .סא;6 ס׳? * רייקער, א שסילער םענסש איז ארופנעגאנגןן א1יף דער ערר, מים א רײנער, קלןרער האנסשריםס. אםשר סןרמ*לגערס זיך בײ אײך *ן *לסער בלאט• בײסונג םים יכנה׳וס *ז*ך; סארבאהאלם עם.י *ן *נדענק נג ן, *לםע, םארנעסענע ד1. ית... נען *םןל איבער זײנם * .ז*צל*. די א1תי1ת שםעק זיך *ז1י •ײן א1יס און קליננען *י1י ײדישלעך-װיביק: .י כ נ ה * ז*ו ןס איז נים, װןס עם גײש נאך *רום איבער דער ערד ןס יענער שם לער םלםד פין םןה־לנע, װןם הןס קיין רע• װןלוביעם נישם געםאכם, נישם אין לעבן, נישם אין דער לי• סעראםור, הןם בו קײנעם קײן ■רעםענזיעס נישם געד.*ס, ד.*ס *לע 6,־ײשןנ נן5ן קנעלן ןנגעשריבן * .װערק*, *לע שבת בונ*כש *ננעשריבן * ,מערק*, און *םןל א1־ו אין יער װ*כן * .װערק* און *ז1י ה*ס זיך *נגעקליבן... װיםילז ס׳איז רעכם 6ינף הונדערס װערק, ם׳איז רעכס-ס1יזנס און ס׳איז רעכם-םער, װ*ס איבם ד*רף םען זײ אװדאי זוכן איןדיגרויע 6*רשש1 בםע ביבלי*סעקן בװישן די ם6רים, װ*ם זענען *לם הינדערםער יארן. און דער עיקי איז געװען גוס, װ*ם ער ה*ם זיך אונסערגעשויבו *ז1י כײן. - װןס ד.*ם ער געשריבןז - םעשיית, װ*ס ה*נן,-און דןס איז זײער מעלה,-קײן ש ם װערם נישם. און נישס זײ ה*בן נעה*6ם, און נישם זײ װעלן הןסן, *ז מען ז*ל זײ א6ילו בענ1יםז*םלען, הגם ער הןם געשויבן נישס שלעכט, םען קען זןנן גום, אײניקע — זןג*ר נ*נץ גום, דערה1י#ש בנ1גע דעם לש1ן, דעם סםיל. ם׳איז ןנער * רויק שרײבן 6ון *ן א1יסנערוסן םענסש;, נןכן שגת• דיקן נלעזל מןרעםם, װןס שרײבס *לץ קלןר, רויק, םים ישוב-הרעת, םןנם גןרנישס אין איז גןרנישם אייסן, נישם בו םןלן, נישם בו שילרערן, נישם *ר1יםבוברענגען *ן אידעע, װןס װיל נןר שרײבן-און ער שרײבס אלנמןל 6ײן, םים *ן ןנד,1יב אץ םיט * ס1ף. העם, *זש אין דיר קןנסןרס .6ןלקסבל*ם* הןס ער מכח של מ ה מולנח ישראל שטערד/ווארשע סער, ער שסעלם זיך נישם *■, ער װערס נישס בןװירקם. און אפשר ם*קי דער#6ר װירקס ער אייף *לע• נישםן נןך * זןך, מןס די אײביק םעסיקע, איפםולםיװע, רעאגירנדיקע װעלם זןל *ז1י םײנם הןבן װי נייסראליםעס, און װו זי קען נישם םשויע זײן, 6*לם זי א1 ף די קני. װילנדיק ןרער גישם װילגדיק, בי זײ זענען זיך ס1רה ןדער נישם, נןר *לע, א6ילו די שס*רק■ םםע, װערן פ*רשקל6#ם בו יענעם, װעלכער בלײבם שםענדיק סוװערען אין ז ין אינערלעכקײם, גײםםיקײם. זײ װערן דורך אים געשללירערס. םםילא זענען זיי נישם די װינסן. װןס גיבן איס דעם איםאעם. דװך איס הערן זיי גערעגס, געבינדן. ןבער זײן פײער קוםם פון *ג׳ןנדער ןרס. אםת, בײם שײן 6ון זײן םל*קער װערם ב1לםעי זייער אבי1נישקײם, ם*ר קעלם־אײנגעקןרטשעסקײם און עס קען זיך לםנ־ם באקוםען דער אײנדרוק. *ז מיר הןבן בי סון םים * רעןקביע. עס קען זיך ד*כםן, *ז זײן גר1יסקײס קוםס 6ון װידערװיק בו זײער קלײנקײם, ןבער נײן. נישם דןס איז דער עיקר■ עם װןלס סײ-מי-םײ *ז1י געװען. *ז * 16ינל 6ליס, איז עם נישם דער6*ר װןס ער איז דווכגעג*ננען * ני• לןזןפישע שילע און הןם זיך אינערבײגס, *ז גײן א1יף 6יר פים, בי *פילו א1יף בװײ איז גישס קײן געה1ינענער ענין .ער קען נישס *נדערש. אז1י איז ער בןשןםן און שלפה ם1לכ1 איז *זעלנער. ער איז אײנער •ון די דרןםןסישע ■ןעםע• דןס סןעםןםישע אין ןנו,1ינ, אין פים׳ן, אין ם1ף. דןם דר*ם*שישע — ד*רף םען זו5ן. דן איז אידעע, ליריזם; נןר גער*גנל װײניק. די בעםסע שסעלן אין בוך זענען ליד, ןבער נישם קןנםליקם. איז דןס בוליב דױןריענםירוגג אין דער װעזנסלעצקײס פון דר*ם*סיק? נײן! א• לעיעלעם איז בו אינםעליגענס ער זןל נישס קענען דעם נוסח דרןםע. דן א־ז נןװען ןנועס *נדערש. א״ננןרס און סעםוערןםענם סון סחגר אין ששןף 6ון חיבור — דןס זענען, םײן איך, די בװײ סינ1ת װעלכע הןבן ג1רם געװען ם*ננלה*6סם, נישסי6*רענדיקםס, און װעלכע װ*ר6ן גלייכבײסיק * גל*נץ א1יף ■ערזעגלעכער, א1יםריככיק;ר *רבעם• דער גרןדליניקער, לירישער, זיך גלײך-אין דער ה1יך• *ר1י6ביהענדיקער, *בםםרןקסער נןדןקסער 6ון דעס הןלר *א1יב ןזעלכס קען םען בכלל ןניוםן: כןרןקסער) הןס נעשוןנם און 6*רכ*וס דעם שרײבער-ליריקער. דער העלד. שלםה פולכ1, װער איז ער 1 װי ןז1י קענען כיר *ים סץ ל*גגז דןס איז * םענסש, װןס װײס נישס םון קײן 1■^״^^*(. א1יף *לץ, װןס רעכםם, װןם לינקס 6ץ אים, 6*לס וײן בליק נןר דװכלויפנדיק. זיין װעג גילם װײ• •) א. לעיעלעם .שיםה םולכו׳ דראסאטישן ■*ןסן אץ *ןן בילדןר. 1826 װילנןר פארלסג קלןבקין.