Literarishe bleter · 1927-04-29 · 17 (29.4.1927) · p. Seite 310

1\ זא ליטערוזרי^ז נלזסןר 3)0 דערגײס *מאל א. םוקדוני ביז בו יערזענלעק .קולס׳ 11 זײנע *ויםדערװײלסע בינע-קינססלערז לײענענדיק $£ס זײנע לירישע אייסנוסן, זײנע ,קערנדיקןנ, *נײריקע, 6יל#6רביקע* היםנען איבער שיישפ־לער אין א1יפעירער, קאן לײכס דך שא6ן א מײנינג, אז א םוקדוני האם געק־וינם זײנע נעםשקעס, $ננע• שסעלס אויף זײ דעם רע6לעקס$ר אין םים דעם זיך אליק 6ארבלענדם מיט דער הינטערקיליםן־יבירה. אבער 6*קסיש איז דןס בײ אים נאר די גאפלדיקע ליבע פין א גלו ביקן בינע• חסיד, די איבערגעגעכנקײט פין א 6ארברענםן ,סעאסער• פאסריאש׳ — די לירישקײס פין א ב יק־קינד, װןם װןגלס, שא#כס און פא־שבורם זיך נערן מים די קלןונישע הפקר• ױנגען—װען א6ילו אינסערן קנאל 6ין זײער בײטש. םיט רעכס הןס םיר באמערקס א קאלעגע-שוישפילער: ער װןלם װעלן כאנריםן םוקדונין בי זײן יובל נאר ביליב אײן זאך: װײל מוןדוני הןס אזוי שםארק ליב סעאסער.די ל י ב ע בום םעאטער הןם געלןזס אויסגײן אין מוקדונין דעם םעאשער-ל י ר י ק ע ר — און דעריבער זײנע היםנען אין ביםןל איכהס א בער דעם א1ים• ןדער ןפגאנג 6ין אונזער טעאסער. דעריבער זײן אםש קינדישע סעאסער-6רייד אין בוםאל נער״ װעזער, ה ליקער באין׳ ש1ין אין דעם ליגש א װעלס'|נש1יאינג. םיס א ב#זונדער הש:תד, זענען דורך א־ם געבענםשס די יוננע יידישע דראםען־שרײבער. קײן אײן ײר שער סעאסער• קריםיקער האכ נאך אז1י ס ל נישס געשריבן איבער נןןך נישס א1י6נעסירסע ײדישע דראםען, װי םוקדוני. הןס ער דאך כםעס אנטדעקש סעקלעון• און דןס באיוײזם װידער, װי װאך עם איז םוקדוניס קריסיש א1יג א1יף יעדער דערשײװננ אין אונזער ײדישן סעאסערילעבן. שםאנד זײן זיך 8אנאנדערבוקלײבן, בי װעלכן םין םעאסער• קריסיקער םוקדוגין בו סאררעכענען: איז ער אין זײן קריסישן םעסןד םער אנאליטיש סינםעסיש, איז ער גריבלעריש• נאכסארשעריש, ןדער איז ער גןר דער אויבערפלאך 6ין בליבנדיקער איפפ־עםיע. זיכער א־ז אײגם: םוקדוני אין זײן םעאסער-ארבעם איז נ י ש ס סרוקענער רעםערענס און נ־שש רעבענזירנדיקער בענזוס• א1יבני1יף קןן ז־ך א1 סראכםן, אז םוקדונים קריסיק א־ז א פשושע קװאליפיקןביע סאנקביע סאר גוסע און שלעכשע שוישפילער, שןר סשעקאװע יין מינדער־געלוננענע א1י66ירונ• נען, 8אר דעיהייבענע און בלאשע פןןרששעלוננען. זעלםן װען, ב6־ס אין די לעבםע יארן, לאזם אינז םוקדוני װיםן װענן םעטאון און מיםלען 6ין גיסן און שדעצםן סעאסער, װעגן די קיוארן 6 ן זײ; ב־ןױונדערכער כעאשער־6רײד, ןדער װענן ןענרינסן 6ון קאםעריאנשישע־ געפאלנקײס, ער סארגײם זיך א£ס אין א לויביגעזאנג איגער או סבליבנדיקע ב נע״לײםסיננען, מוכרס עיסןל סאר נאכלעשיקער א־םב?האל6נקײם, נישס אנגעבנ• דיק א6ש דעם םקו־ 6ין זײן שרײד ןדער די םיבה 6ון זײן אוםביםרידנקײם. כאשש דאס אל ן איז א1יך א םעסאד• נישם קײן קלענערער קריסיק־קעניג װי שזײדעל האש דאך געהאלםן, אז פשוםער אורםײל זדורך לויב ןדער סאדל) איז די אײגנס• לעכע נשםה 6ון קריםיק. 6ארששײס זיך: אויב דער קריםיקער איז נאר פסוגל בון אזא אורשײל. אבער םוקדוני איז פאקםיש 6יל םער: נישס די לײםשוננ אורםײלס ער, נןר די פ ע ר זענלעכקײם פונם קינססלער. זײן קורבע גאלעריע 6ין שוישפילער״פארסרעסן איז דער אײגנסלעכער שלינל בו זיין קריסישן םעסןד. אין בו דעם נ1יסיקס זיך ש1ין אן אײגענע םערזענלעכקײם—די םערזענלעכקײם 6ונס קריסיקער. אן אנדענה פון פארגעםענע דורח־־* י ב נ ה ז א־ פרידהין/װילנע בײלן פון דעם ,ב6יר', 8<ן חײם זעליק םלןניםםקי׳ םון דעם ,םגיד׳, פין דעם 1־שן נוםער .הכרםל׳, 8ון דעם ןדעסער ,הפליץ׳. - הןש ער עפעס געשפילם אראלע, פארשאפם עםיבן נחת, אדער ערגערנישן םים זײן שרייבןז — נײן, קײן שום ראלע, ק״נעם נישם ןננערירם, בכלל קײנעם נישם אינסעריכירם, ןן א זײס סון אלעםען, אין אלע- אן א זײם 6ין אים. נאך בײם לעבן א םארגעסענבר, װײי קײנ• מאל נישס קײן דערהויבענער, נישש קײן אױיפגעשװאוםענער. אש ןזוי־זיך. נאר פלובלונג, ערב א יוס׳סוב א שנת, א יוםא-דפנרא- א־ן ,םריינד׳, ,ױד׳, םינסקער ,װעקער׳, א דאגה װו - יבנה׳ז איז ד;ו זע, ינגה׳ז, לעבם נאך! אייםשערלישו אס יענער יננה׳ז״ װאם האס ש1ין געלעבט םסתסא םים אהונדערס יאר בוריק, לפח1ת. דערזעלביקער] סאקעו זײעס גום, װאס ער לעבסן עס סוס הגיח, װאם עש גײם נאן ארום איבער דער ערד יענער ײד םים דעס םאדנע-שײנעם פסעװדאנים, יננה׳ז, װאס בוליב אים איז ער״ םןיהסמם, א שרײבער געײארן• און בוליב דעם רײבנדיקן פסעװדאנים סוען כיר זיך *1יך אן אנ1ח ײן לײע• װען איז ער נןשסארבן? מען האס ער געלעבכ? האט בכלל אזא םענםש װען געלןבט? נישש קיין שול, נישש קיין ריכשונג, נישם קיין נוסח 8ון א געװיםער עפאכע -נאר בלויז ערינערונג: אן ערינערונג פין בײסן, װען עם האבן געלעכס בערן: פרץ סםאלענםקין, יהידה לײב נארראן, ,בערל ם־כאילישקער׳, יענע װאס האבן געדרייס די ראד פין דער געשיכסע, װאס האכן אינסערגעשםעלס יי ברייסע פלײבעם אנםקעגן א גאנבער װעלם א ן האכן זי בא• הערשס. יננה׳ז איז געװען די קײס, װאס האט אונז פארבונדן ם־ס דעם גרויען אםאל, די לעבעדיקע דאםע םון פארגאנגענע בײסן. װען האס ער אננעה1־בן, װען איז ער ארײן אין דער ליסעראטורז-ער האש קײנםאל גישם אננעהויבן. ער איז געװען אײביק. אײביק געװען אן אלםער ײד. א־יביק נעהאש אן א1יס• סערלישע פאםיליע: ,יכנהז׳. נאך קינדװײז, געדענק איך, פלעגס םען, באנעננענדיק זײנס אן ארסיקל אין א בײסשריפם, 6רײען זיך: ער ל<בס נאךז ער לענס גאך, דער שסארק.אלס$ר םאן, װאס אז ער װיל, קען ער אײך שסיל און בנעיפ1תדיק דער•