Literarishe bleter · 1927-04-15 · 15-16 (15.4.1927) · p. Seite 300

15-16 זא ליטערארישע בלעטעי ס30 פץ פײנע פראגעס איז פיר קלאר געװאין, אז דאם פײנט ער בעבעלן. — װי אזוי װײסט איר דןם? — איך װײס—האס ער קורץ געענטםערט, קראצנדיק םיס זײן קלײנעם פינגער זײן גחיקן שארבן. שאפיןשניקןןװן האט נישט אינטעריםירט דער וזוהו ובוהו פון לעבן, ער איז געװען אינגאיען ארײנגעטון אין זןפלײקענען גאט, חװק פאכן פון גײםטלעכע, האסנדיק באזונדערס די פזןנאכן. אײנמאל האט רובצאװ אים גאנץ פרידלעך געפרעגט: — פארװאס בײזערסטו זיך, יאקאװ, כסדר אויף גזןט? האט ער נאך מיט אגרעםערן צארן אנגעהויבן גו ריטשען: — און װאס שסערט םיר דאן, נו? איך האב כסעט גװײ צענדליק יאר געגלויבט, געלעבס אין שרעק פאר אים, געליםן. האפפערן זיך — טאר מען נישט. אזוי איז אנגעזאגט געװארן פ-ן אויבן. געלעבט א געבינדענער. םארטיפט זיך אין דער ביבל— און האב דערזען: ס׳איז אויסגעטראכט, אויסגעטראכט, ניקיטע. און, מאכנדיק םיט דער האנט, װי סאנאנדעררײסנדיק דעם .אומגעזעענעם פאדים• האט ער שיר נישט געװײנט: — אט—שטארב איך צוליב דעם פאר דער צײטי. איך האב געהאט נאך עטלעכע אינטערעסאנטע באקאנט• שאפםן, נישט זעלטן פלעג איך זיך ארײנכאפן אין סעמיזןנאװם בעקערײ, צו מײנע אלטע חברים; זײ םלעגן םיך םיס שמחה בא• געגענען און גערן אױסהערן. אבער—רובצאװ האט געװוינט אין דעד אדםיראלםײער םארשםאט, שאפאשניקאװ—אין דער טאטער• שער, װײס הינםערן האבאן, א װיארסט פינף אײנער ם־ן אנדערי^ כ׳האב זײ זײער זעלמן געקזןנט זען. און קומען צו םיר איז גע• װען אומפעגלעך, ם׳איז נישט געװען װו אויםצונעמען געסט. חוץ דעם איז דער נײער בעקער געװען אויפגעטראגן מיט זשאגדאר• מען—די הינטער-הויפלעך פון זשאנדארם-אמט הזןבן זיך גענרע• נעצט מיט אזנזער הויף, און די חשובע ,בלויע םונדירן׳ םלעגן קריכן צו אזנז איבערן פלויט—נאך בולקעס םאר פאלקאװניק גאנגארט און נאך ברויט פאר זיך-און, אגב—האט מען םיר גע• עצהט ,איך זאל זיך צזפיל נישט מענטשלען׳, כדי נישט ארויפ• צוציען קיץ איבעריקע אויפמערקואמקײט אויף אונזער בעקעריי. איך האב געזען, אז פײן ארבעט פארלירט איר זץ. אלץ עפטער פלעגט טרעפן, אז די מענטשן פלעגן זיך נישם רעכעגען מיטן גאנג םון געשעסש, און םלענן אזוי אומםארזיכטיק ארויס• נעמען געלט פזן קאסע, אז עס םלענט אםט נישט זײן םיט װאס צו באצאלן פארן םעל. דערענקזןװ פלעגט, צופנדיק דזןט בערדל, אומעטיק שמײכלען. — םיר װעלן באנקראטירן. אים הזןט זיך אויך געלעבט שלעכט. נאסטיע פים די געלע געקהיזטע האר, איז ארומגענאננען ,נישם לײדיק׳ אץ געבלאזן פון זיך, װי אביױע קאץ, קוקנדיק אויף אלץ און אויף אלעמען מיט א גרינעם באלײדיקסן קזק. זי סלעגט גײן גלײך אויף אנדרײען, װי זי װזןלט אים גאדנישט באמערקס; מיט א שולדיקן שםײכל םלעגט ער איר $ןפ• סרעטן דעם װעג און זיפצן. אסט סלעגט ער זיך קלאגן סאר פיר: — קײגער איז נישס ערנסס. אלע, אלע נעםען,—זזן א טאלק. כ׳הזןב זיך געקויסט א האלב סוץ םקארפעטן — זענען זײ וזיכף נישם געװארן.;הםשך קיםש) נישס קײן בעל״רחמים אדער — פשוט — געזאגט, ער איז נישסא. דאם—איז אויסגעסראכט, אלץ איז אויסגעכראכט, דאס גאנצע לעבן איז אויסגעסראכט, פונדעססװעגן—מיך װעםטו נישט אפנארן. רובצאװ איז פארשטוםט געװארן פון ערשטוינונג, נאכדעם איז ער גרוי געװארן סון בײזקײס און האט זיך אנגעהויבן װילד צו זידלען, אבער יאקאװ האט אים םיס אדערהויבענער שפראך פץ ביבלישע ציטאסן צעקלאפט אץ אים געצװונגען אנטשװיגן צו װערן און פארקלערטערהײס ארײנגײן אין זיך. בעת שאפאשניקאװ פלענט רעדן, איז געװען כמעט שרעקלעך אים אנצוקוקן. זײן פנים איז געװען געבדוינט, דין, די האר גע־ קרויזטע, שװארצע, װי בײ א ציגײנער, פון צװישן די בלוילעכע ליפן האבן געפינקלס װעלפישע צײן. זײנע סונקעלע אױגן פלעגן זיך אוסבאװעגלעך אײנשפארן אין דעם קעגנערס פנים, און ם׳איז שװער געװען אויסצוהאלטן דעם דאזיקן שװערן דערדריקנדיגן בליק—ער האט מיר דערםאנט די אויגן םון יענעם קראנקן, װאס הזןט געליטן אויף דער מאניע םון גרויסקײס. גײענדיק םיט םיר סון יאקאװן האט רובצאװ געזאגט א ברוגזער: — קעגן גאט איז נאך קײנער פאר םיר אין די אויגן גישט אתיסגעסראטן. דאס האב איך קײנמאל נישט געהערט. איך האב זיך שוין אםך אנגעהערס, אבער אזױנם — גאך נישט. אװדאי, דער םענטש אח שוין נישט קײן היגער. נו, — א רחמנות אויף אים. ער האט זיך אנגעגליס ביז װײס... אינטערעסאנט, ברודער לעבן, זײער איבטערעםאנם. ער האס זיך זײער גיך און נאנט באפרײנדעט פיט יאקןןװן אץ אינגאנצן עפעס װי אנגעהױבן צו זידן, קאכן זיך, װישנדיק כםדר םיט די פינגער זײנע קראנקע אויגן. א -זוי,—פלעגט ער זאגן צושמײכלענדיק—איז גאט, הײסט עס, שוין גאר אין א זײט? הם. װאס שײך דעם צאר הןןב איך פיר, נעגעלע םיינס, מײנע אײגענע רעיונות. מיר שטערס דער מלך נישט. די צרה איז נישט אזוי מיט די פלכיס,—װי פיס די באלעבאטים. איך קאן םיס װעלכן קײםער דו װילסט דורכקופען, אםילו םיט איװאן דעם גרויזאמזץ: נא, הערש, קעניג, אויב דיר איז ניחא, נאר—גיב פיר אקארשט די שליטה איבערן באלעבאס— אט װאס. װעסטו געבן—װעל איך דיך םיט גאלדענע קײטן צו• שםידן צום טראן, גאט בעסן פאר דיר... נאכדעם, װי ער האט איבערגעלײענט דאס בוך ,דער םלך הונגער׳, האט ער געזאגע: — ס׳איז אלץ—גאנץ געװײגלעך ריכםיקי דערזעענדיק דאס ערשטע מאל א ליטאגראפירטע בראשורע, האט ער פיך געםרעגט: — װער האם דאס^דיר אנגעשריבן? ער שדײבט דײסלעך, דו זןןג אים א דאנק. רובצאװ איז געװען א םענטש םיט א גישט״געשטילטער תאוה אלץ צו װיסן. מיט דער גרעסטער אנגעשטדענגטער אויפ• מערקזאםקײט האס ער צוגעהערט שאפןןשניקאװס צעשטערנדיקע גאטלעסטערונג, שעהן לאנג האט ער געהערט םײנע געשיכטעס װעגן ביכער און האס צופרידן געלאכט, םארװארפגדיק דעם קאפ, אויסבויגנדיק דעם גארגל, םיט אנםציקיננ: — אקונציקע זאך איז דעם פענטשנם שכלע, אײ, קונציק. אלײן האט ער קױם געלײענט,—ס׳האבן אים געשטערט די קראנקע אויגן, ער הןןט, אבער, אלײן אױך א סך געװוסס און גישס זעלטן האס ער מיך מים דעם געבראכט אין םארװונדערונג: — בײ די דײטשן איז דא אײנער אסםאליער םיט זײער א קלוגן קןןפ,—דער קײסער אלײן האלס זיך פיט אים א עצה״