Literarishe bleter · 1927-04-15 · 15-16 (15.4.1927) · p. Seite 299

2$9 ליטע רן ע רישע בלעםער 6)—5) זא יידיש א. איו מ• זילבררג 4 ◄ צוקער, נו, און מיר, געװײנלעך, זענען םעיק צו קײםן אוקער אין געװעלבל. םיר — דארםן דעם צוקער םאר דער — נשםה, און דעס באדײט — צערטלעכקײט. הײםס עס, בזזוד, אז מיר דארםן זיך באגײן פיט גוטן, צערטלעך, און נישט מיט א שײט האלץ, װי עס איז בײ אונז דער מנהג. — ריכסיקז אלײן איז ער געװען אוםםרײנטלעך צו מענטשן, האט םיט זײ גערעדט אין א טאן סון חוזק און אביםל מיט פאראכטונג. אין דיםפוםן םלעגט ער אפענטפערן פיט אײנקלאנגיקע אויסרוסן, בא• מיענדיק זיך אםן צו באלײדיקן דעם קעגנער. איך האב זיך בא■ קענט פיט אים אין א ביר׳האלע, בעת ם׳האט זיך געקליבן אים צו שלאנן און ער האט שוין געכאפט א פאר קלעי, איך האב זיך אנגענומען סאר אים און האב אים אװעקנעסירט םון דארט. — איר האט געכאפט א שטארקן קלאפז — חאב איך גע־ םרעגט, גײענדיק מים אים אין דער םינסטער אין אדין הארבססי רעגנדל. — נו, — דאס איז אויך געשלאגן? — האס ער גלײכגילטיק געזאגט — זע נאר, — װאס זאגסטו מיר עפעם ,איר״נ און םון דעם האט זיך אנגעהויבן אונזער באקאנטשאםט. םון אנהוינ פלעגט ער מיך שארסזיניק און געשיקט אױכלאכן, װען איך האב אים אבער דערצײלט, װאם פאר א ראל עס שפילט אין אונזער לעבן ״דער אומגעזעענער סאדעם״, האט ער םארטראכטער• הײט אויםגעשריען: — זע, דו—ביםט דאך גאר קײן נאר נישט, נײןו הערסטו?... - און האט זיך אנגעהויבן באציען צו םיר פאטערלעך-הארציק, רוםנדיק מיך אסילו אויף םײן םאסערם נאםען. — די געדאנקען דײנע, דו, לעקםײ מאקםיםיטש מײגער, זאל פײגער ליבער,-זענען ריכסיקע, אבער קײנער װעס דיר נישט גלױבן, עס לױנט זיך נישט... — איר גלויבט? — איך — בין א הונט אן א הײם, מים א קורצן עק, דאס םאלק, אבער, באשטײט פון בײזע אנגעבינדענע הינט, איטלעכער םון זײ האט אויף זײן עק אסך שטעכיקע בערעלעך: װײבער, קינדער, הארמאניקלעך, קאלאשלעך. און איטלעכם הינטל פאר■ געטערס זײן בײדל. זײ װעלן נישם גלויבן. בײ אונז — בײ מא• ראזאװן אין םאבריק — האט געטראסן א םעשה. װער עס גײט פארױס, דער קריגט איבערן שטערן, אבער אשטערן — איז נישט קײן הינטן, עס שפארצט לאנג. ער האט אנגעהויבן אביסל אגדערש צו רעדן, נאכדעם װי ער האט זיך באקענט םיטן שלאםער שאפאשניקאװן, קרוסטאװ■ גיקאװם אן ארבעטער, — דער לונגן־קראנקער יאקאװ, אגיטארע• שפילער, א קענער םון ביבל האט אים איבערראשט מיט זײן צארנדיקער גאט׳סארלײקענונג. שפײענדיק אויף אלע זײטן בלוטי■ קע שטיקער פון זײנע אויםגעםוילטע לינגען, םלעגט יאקאװ םעםט און םיט היץ דערװײזן: — ערשטנם: בין איך גארנישט באשאםן ״נאך גאטם םורם און געשטאלט*, — איך װײם גארנישט, איך קאן' גארנישט און דערצו בין איך נישט קײן גוטער טענטש, נײן, נישט קײן גוטער. צװײסנס: גאט װײס גישט. װי שװער םיר איז, אדער ער װײס, און איז נישט בפח צו העלסן, אדער ער קאן חעלסן, און— װיל נישט. דריסנס: נאס איז נישס אלװיסנד, נישם אלפעכםיק, 13 איך װײס נישט, צו װאס ער האט זיך דערטראכט, נאר ס׳איז מיר זײער א רחמנות געװען אויפן פרײלײן. אינגיכן איז זי נעלם געװארן פון אינסטיטוט, און אין א יאר פופצן ארום האב איך זי געטראפן אלם לערערין אין א קרימער גימנאזיע. זי איז קראנק געװען אויף די לונגען און האס װעגן אלץ אין דער װעלט גערעדט מיט א הארטער סארביטערטקײט פון א מענטשן, װאס איז באלײדיקס פין לעבן. נאכן םאנאנדערטראגן דאס געבעקס, פלעג איך זיך לײגן שלאפן, אין אװנט פלעג איך ארבעטן אין דער בעקערײ, כדי עס זאל צו האלבער נאכט פארטיק װערן דאס פוטער־געבעקס, —די בעקערײ האט זיך געפונען נעבן שםאט־טעאטער און נאך דער פארשטעלונג׳ פלעגט דאס פובליקום ארײנקומען צו אונז פארצעון די הײסינקע זעמעלעך. נאכדעם פלעג איך גײן קנעטן דאם םײג אויף ברויט און בולקעם אין פארקנעטן םוםצן־ צװאנציק פוד מיט די הענט —ם׳איז נישם קײן שפילכל. װידער געשלאפן א שעה צוױי, דרײ און װידעראמאל געגאנגען סאנאנדערטראגן געבעקס. אט אזוי — טאג־אײן טאג־אויס. ' כ׳האב דערפילט א הײםן חשק צו טון עפעם נוצלעכס. זײען ״דאס גוטע, דאס קלוגע, דאם אײביקע״. געװען בין איך א מעודב בין הבדױת, איך האב געקאנם דערצײלן לעבעדיק א מעשה, מײן פאנטאזיע איז געװען צעהיצט פון אלץ, װאס איך האב איבערגעלעבט און איבערגעלײענט. איך האב זײער װײניק געדארפט, פדי פון א געװײנלעכן פאקט צו שאםן אן אינטערעסאנטע געשיכטע, װו אין איר גרונט־געדאנק האט זיך קאפריז געשלענגלט ״דער אומגעזעענער. פאדעם״. איך האב געהאס באקאנטשאפט צװישן די ארבעטער פון קרעסטאװניקאװס און אלאפוזאװס פאבריקן, באזונדערם אויפגעטראגן בין איך געװען מיטן אלטן װעבער ניקיטא רובצאװ, א מענטש, װאס האט שוין געארבעט פמעט אין אלע רוסישע װעבערײ־םאבריקן, אן אומרויקע, קלוגע נשמה. — זיבן און פופציק יאר גײ איך ארום איבער דער ־יעלט, לעקסײ דו מײנער, מאקסימיטש, דו יונגער קונדם מײנער, נײ שיפעלעז—פלעגט ער רעדן מים א םארשטיקט קול, שמײכלענדיק מיט קראנקע, גראע אויגן דורך טונקעלע ברילן, ־־אם זענען געװען צונויםגעבונדן מיט א קופערגעם דראט. — קענטיק, אן אײגענע שטיקל ארבעט, — םון דעם דאזיקן דראט ־ענען בײ אים אויף דער נאז און הינטער די אויערן געװארן רינע ראסט־פלעקן. די װעבער האבן אים אנגערופן ״דײטש״, ־ײל ער פלעגט גאלן די בארד, איבערלאזנדיק שטײפע װאנצעס און א געדיכט בינטל גראע האר אונטער דער אונטערשטער דיפ. ער איז געװען םון מיטעלן װוקס, מיט א ברײטער ־וסט, און איבערפולט מיס אוםעטיקער םרײלעכקײט. — איך האב ליב צו גײן אין צירק — םלעגט ער זאגן,;..בויגנדיק צום לינקן אקסל זײן פליכעװאטן שארבן םיט די ־זן, —די םערד — בהמות—װי מען לערנט עם זײ אלץ אויס, האז נחת. איך קוק אויף די בהםות םיט דרך*ארץ, — איך״ טראכט ־ר: נו, הײסס עס, אז די פענסשן קאן םען אױך אױסלערנען צו אנוצן זיך םיסן שכל. אנהמח קויםן אונטער די צירקלײס פיס