Literarishe bleter · 1927-04-15 · 15-16 (15.4.1927) · p. Seite 291

291 ל יסןרןרישן בלעםער 16—15 זא איך הץב נײ זיך ן םעיקאװנ נריװל, װןם •רץ ה$ט דעם 10-סן יזלי 1911 נעטיקס נז זײן ױנגםיסרײגט ד׳ר י, געזינסזר װעגן א רײזע קיץ ארץ-יטראל, זזון א נריװ שונם 3-םן דענעסגער 1911 נו י• ניגנערג, דעם רעדאקסןר םון דער ײדיש - רוםיטער ענגיקל$*עדיע, — ם׳איז א קורנע און אינםערעסןנםע זעלנסס-כזןראקסעריסזיק, לערך 6ון דער זעלבער נײס זענען בײ םיר ד$ ן רײ .ר$ם8נסישע נריװ און בריװלען׳ *ו 8 .ד*םע *ם סןר׳, מזןס •רץ הןם געשריבן אין 1912 8ון דער שװײץ. די בריװ זענען שארעענריעכס געװןרן אין יןניןן אין 1923. 6רײנס א. גור• שסײן (םןסקװע) איז 8ז1י שרײנסלען געװען ••נושרײנן *8ר מיר די בריװ. די נריװ זענען געדרוקס געװען אין די נוםערן 2 ־6 6ונם זשירנאל ,דןם ײדישע לעבן׳. דער נוםער 4 6עלם אין םןןסקװע. װןלסן די לןנדןןנער 6רײנס אזוי גום זײן איי6• נוזוכן ד״ם גוםער 4 און נושיקן מיר. 8 רײ איגסערעסאנכע בריװ הןס •רץ נעשיקם קײן װילנע נו ש. ניגער, בעת ער הןם רעדאקםירס דעם זשירנ8ל .ױדישע װעלם׳ (ם׳ נ. קלענקין). די קןןניעם םון די בריװ הןס םיר ש• ניגער נונעשיקס. א1יך הןנ איך אײניקע קורנע בריװ נו קלענקין-םארלאנ 6ון יענעם •עריןןד, געשריבן א1יסן נ$סען שץ דוד בערגעלםןן, װעלכע א־ז דאן געװען אץ װילנע נײ דער .ױדישער װעלס׳. נײ ד. בערנעלםןן דאר6ן נ$ך זײן 8 ■ןר קלײנע נריװ שון י. ל. •רץ װעגן דעם .נןןך 8לעםען', ײן 8 •ןר נושריססן 6ץ ■רנן. איך הןןב נץך 8 קארסל נעשרינן דװך ■רנן אין רוםישן דעם 23־םן םעברואר 1915 (קײן יידישע נריװ הןם םען דאן דורך דער ■ןסס נישס געקןנם שיקן) נו ח• ״• ק * י י 8 ן קיץ כערסןן. ש 8 ל ק ה ײ ל ■ ע ר י ן 6ון װילנע, — געװעוענער רע• דאקסןר םון די .גרינינקע בײםעלעך/ — אין די יןרן 1912, ז 191, הןס א1יך געהזןט 8 נריװ ןןדער דװײ םון *רנן, ןבער די בריװ זענען םןרלוירן גענאנגען. אויסער די 8לע נריװ, װןןס זענען דןן 6ריער אויםגערעכנם, ד8ר6ן זיך געםינען נריװ, װןס פרץ הזןם געשריבן גו אחד• העם, ד׳ר י. קלויזנער (רעדשקסןןר שון ,השלח׳), ני 8*• ק8• האי, עו א. ליעסין, יהואש, דוד ■ינםק•, ח. נ. בי8ליק. אין 8 נריװ םונם 1-םן סעברוןר 1927 שיײבם םיר א. ליעסין, ןז .בריװ םון ■רנן דארםן ערג־ץ זײן נײ םיר, פען דןרף זײ ץנער אויםזוכן׳. א6שר זענען דןן ערגעץ נןןך םרנעם ב־יװ, װןןם םיר װײםן גןרנישט װעגן זײ• םײן דרינגענדיקע בקשה נו די 6ריינם 6ון דער ײד. ליםערשסור און נו די םארערער 6ון ■רנן: העלסט״ם־ם אויםנוגעםינען א ל ע *רנעם בריװ, כדי ם׳וןל םעגלעך זײן װןם־גיכער ארייסנוגעבן די בריװ־זאפלונג םון פרנן, װעלנע װעם בלי-ם£ק זײן גןר 8 װיכםיקער נושםײער נו דער •רץ.8ןרשונג. םײן 8דרעס: ,"זם8161 ם^גןזסזםזן,)״ .^6^1 .ס2 ,¥8\823ז8^' .1ם2[13\ מ<ת111ם13י1 אויב איר האט נישט פרצעם װערק בײ זיף איז הויז, מוזט איר זײ גלײך זיך פארשאפןי געסינען זין בײ םיר. אין דער זעלבער נײם הןם *רץ געשריבן בריװ נו א ב ר ה ם ר ײ ז ע ן. אין זײנע עריגערונגען װעגן פונן (אין ,גוקונסם׳ און לענבנס אין נױייןרקער ,פרײהײם׳) דערמןנס זײ א. רײזען ן6ס• ןבער װי א. רײזען סײלם םיר מים, הןם ער די בריװ אינערגעלןזם שאר דער װעלס-פלחפה נײ 8 נןקןנסן א־ן װןרשע, און עד-היום הןם זיך נישס אײנגע• נענן נו געשינען זײ. װען זײ זןין *8יײ'ח גײן, װןלם גע• װען גןי 8 גרייםער ״ןק. עד־היום הןם זיך או־ך נישם אײנגעגעבן נו נע6ינען די בריװ, װןם י. ל• ■רץ הןם געשריבן קײן ■עסערנורג נום ,סרײנד׳ (6ון 1903 און װײםער). אויף םײן בקשה דורך י. נינבערג, הןנ איך בןקוםען א תשובה שון לענינגרןד, ןז בײ שאול גינזבורג זעגען נישט שןרנליבן קײנע בריװ 6ונם ,םרײנד׳-ארכיװ• א *;קל בריװ הןם זיך געשונען בײ י. י. ■ ר ן ■ ו ם, ןבער בעת דער װעלס-םלחםה זענען זײנע חשנים נוזאםען םיםן נריװ-ארכיװ שארקרןנן אזש קײן םיסוי. סרײנס י. י. *רן*ום נעמס אינס ןן אלע םיסלען נו נעםינען דעם רײכן בריװ-אונר. אויםער די ןנזיכםם־קארםלעך, װןס •רץ הןם נעשיקס 6ון די אויילענדישע קורערםער נו י. דינעזןנען, חןס •רץ גלײכנײםיק זײ געשיקס אוין נו אנדערע װארשעװער 6רײנס. ד*ר נרשון לעװין הןם םיר געגענן 7 קארטלעך שון ■רנן, א1יף עײניקע שון זײ זענען ין לױכםע לידער, געשריבן אונםער דעם אײנדרוק פון די ערנער, װןס ■רץ הןם גןזונס (אין די יארן 1906, 1911, 1912). אזן מין ליד, װןס ■רץ הןס געשיקם נו ב• ײלאדעק אויף א בדיװ-קןרסל אין 1908, איז םארעשנסלעכם דורך ב. װלאדעקן אין .נוקונסס׳. װי ד. םשןרגי חןס מיר םיסגעםײלט, האס *־ץ אםןל (אץ די יןרן 1906 ןדער 1907) געשריבן נ. װלןדעקן א נריװ ןדער א פןר בריװ, װעלכע םיר אױ עד• ד,י1ס נישם נעלונגען נו נאקוםען. 6ון דעם זעלבן םין בריװלעך םון אויםלאנד הןש שרץ געשיקס נו א. ■ןדלישןװסקין אין װןרשע. א־ך הןנ 8 נוזןג 6ון א• ■ןדלישעװםקין נו בןקוםען די בריװ, װעיכע זענען בעת דער פלחםה נוזאםען םיס ןנדערע ■ןפירן ערגעץ םנולגל געװןרן נו אײגענע אין אויםלןנד. ל א ז א ר ק 8 ה 8 ן הןם םיר איבערגעגענן 7 ■אכם• קןרסלעך, װןם ■רץ הןם אים געשיקם אין לןדז (אין 1908, 1911) װענן אײנןרדנען דןרם רעםעראסן םאר ■רנן. 6ץ דעם קאמינסקי-םוזײ הןב איך בןקיםען ן בריװ פון *רנן נואדרהם ינחק קןםינםקי, לערך םין יןר 1906 ןדער 1907. ה׳ גוםסןװ בןרנשס״ן 6ון זאװיערנע הןס םיר געשרינן, אז 6ר1י םןרסקא (אין לןדזו באזינם עסלעכע בריװ םון 3י*ו *ין 8 ליד. דערװײל איז םיר נלשם געלוננען נו דערגײן ־עם אדרעס םץ שרוי םןרםקא. א6שר העלן די לןדזער שרײנס :ײהילםיק זײן, ןםנוזונן זי און ארויסבאקיםען שון איר די בריװ ןדער קןפיעס 6ץ די בריװ. םץ 1908, װען ■רץ הןס ארויסנעגעבן .די ײדישע װןכנ• ־יםם׳, ליגן בײ םיר גרעםערע ברױו, װןם ■רץ הןם דאן זשיקס נו ש. גיגער, 8. װײםעי *ץ *י רןי• יאקו• י ן װ י ס ש. א1יך הןם םיר ש. ניגער נוגעשיקם שבעםערדיקע ־־יװ 6ון *רנן נו אים 6ון די יןרן 1909 און 1910. איך הןב א1יך א קןפיע שון •רנעם א בריװ נו ענדעלע ם1'ם םונם 11־םן דעגעםבער 1910 םכח ןן אוי6רוף װעגן שאםן א ײדישן סעןסער.