Literarishe bleter · 1927-04-15 · 15-16 (15.4.1927) · p. Seite 288

15-16 זא ליטערארישע בלעםער 288 הןןס גערו־כסן; די אויגן םון אונסער די טיפע ברעםען הןב1 א־ויםנעקוקס *ארט און ליכםיק. עס האכן זיך ןנגעהויבן ,לחײמס׳. דעם ערשםן כים ,שארן געזונט 6ון דינעזןן און פאסערנן — די עלסערע עװײ מנהיגים און דערגיער אונזעס׳. דער עװײסער כוס-םאר ■רען. װידער א שטורםישע ןנװאעיע. פרץ ה־יבט זיך אויף און סגרניינס זיך. דער עולם איז געריויבן געשסיםט. מען נעםט זיך בו דער כעידד., און דןר עזלם באקומס ,װערסעו׳... די ערששע ב&גריסונג און ןבשאבונג-רעדע ב*קוםס אײ. נער י. ד. — א ביוניסס. ער באגריסט דעם נרויסן ג*סט, דעם די5םער פרץ, ער ש*בס ןופ זײנע גרייםע סןרדינכסן *ןזרן פ$לק םיס זײנע שןן• 5ו;נען, םיט זײן נײסש, װןם ער הןט ארײנגעברןכס אין דער ײדישער ליטעראטור, אבער... ער קען זיך נישש $בה*לסן םין בו םיכן ■'*1 8 סארװורף, םןר זײן אװעקגײן א1ף סאלשע װעגן. — ,פרץ האס געװארסן די באלעבאסטע און!יועק עו דער דינסס״םוח׳ (װארס אץ װןרס. — מ. ע.), אויסגעהערס שרײבן לש1ן ק1דש אין זיך גדנוםען צו ,זשארגןןן׳. ם׳איז א םארלוםם סאר אונזער ליםעראסור אין 0ארן ײדישן סאלק• דער רעדנער הא0ט, אז פרץ װעס ז ך װידער אוםקערן א1י6ן דרך־הישר א. א. װ. עיונססן האבן שסארק אפלאדירס. פרץ איז געזזארן ערנסם און איז געזןסן פיט אן אראפ• נעלאזסן קאפ. דאם בװײטע װארט באקוםט נ1חקע. אין נאםען פין די ײדישע ארבעטער באנריסם ער פרבן, װעלצער האס דערשפירס דעם דראננ 6ון בײס, דעם קאפף סון די יידישע ארבעסנדיקע םאסן; װעלכער האס באפובס דאם ח1שכדיקע םאםן׳לעבן םיס אזעלכע בארסע סאלקסםיפלעכע געשיככעכ; יעדער ״דישער ארנעסער שפירס אין פרבן זיין דיכסער, זײן גײסםיקן באזאר• גער, און אס דעם דיכטער באגריםט ער אין נאםען סון ײדישן ארבעטער... אין או1י א1יך די א־בעריקע רעדנער: יעדערער באםאנס, אז פרץ געהערט אים, זײן פארס־י און װונטשם אים ער זאל בלויז גײן אויף דעם װעג, אין די דרכים. איך קוק נאך פרבעם יעדער באװעגונג, און באםערק, אז זײן קא■ איו ש1ין אײנגענראבן אין די אקסלען, די א1יגן - שאדף און סיף בנהאלםן אונסער די שסעכיקע ברעםען, עד איז אוםגעדולדיק, זיבס אוםרוןק א1יף זײן שםול• ענדלעך ביז דער ע1לם אנסשװינן געװארן, און דאם װארס באקופם פרץ. שװער הײבס ער זיך א1יף 0ון זײן פלאץ און באשראכש דעם ע1לם. — ענס6ערן א1יף רעדעס איז נישט גאר קײן באקװעםע זאך — האט ער אננעהויבן שםיל און לאננזאם — פען איז נישס גײ זיך אין האנס, פען דארף רעדן 6ין דעפ, װאס י ע ניע ר װיל, נישם װאס םען װיל אלײן. איך בין איבט אײגנסלעך אסידל, װאס דארף א־ויסנעבן די סענער,* װעלכע דער םידלער װיל. אייב איך װעל שפילן של$כס, א1יב םײנע פענער װעין אײך אביסל נרילבן אין די אויערן, — בין איך נישס שולדיק, האט םען הײסס עס, שלעכם אנגעבויגן די םטרונעם... ק1רם כל: איך געהער קײנעם נישס, ייך געהער זיך *לײן• אזן אוינ אין פײנע װערק דעדשפירס יעדערער זין, הײסס נאן נישט, אז אין געהער אים. אנב, סון אלע אײערע חנחות און ביסאען 0ון פײנע שריססן, האנ איך זין עוקיגדיקס, ןז ם־ר לאזן זיך װייםער. א־ן ביבליאסעק װערט אפגעהאלטן א סארזאםלונג און ס׳װערס באשכיםס א״נבואודנען א באנקעם אין עסלעכע טעג ארום לכב1ר די געםס. םיר סארבלאנדזשען דערװײל אין בתי׳םררשים, אין ליזת הבדק וכדוםה און - בוריק א הײם. — א־ך בין ש1ין םיד, א ך םוז אביםל אפױען... אין אװנס — געכט, יח־דים: ביונים, בינדיססן. קאםיטןטן און כתם םארערער• כיז אץ דער שפעםער נאכם אריין. װען אלע גײען אױעק. זעבס זיך פרץ נעפיסלעך א1יף אן אשאמאנע אין א װינקעלע, םיר רינגלען איס ארים און ער סײלש זיך םיש זײנע אײנדרוקן. עס געםעלס א־ם די פראיוינץ, די װארעםקײם, די םענסשלעכע באבױנגען 6ון אײנעם בום בתײסן. — אין דער גרו־סער שסאש איז עם נישטא, דארס אןז קאלם און איםהײםלעך.. —ער טוס א סראכש א רגע און 6ארענ• דיקס:-א־ך װאלס אבער דא נישס קענען לעבן• עס דערעסט. לאנגװײליק• פען דארף עפעס סון, םען דארף עפעס שא6ן... עס הײבן זין אן פלענער סארשײדענע, — שאםן א גוסע טענ• לעכע פרעסע, פארבינדן די פראװינץ מיט דער גרייםער שטאס״ שא6ן א ענגערע סארבינדוננ בװישן ײדישע געםײנדעס, זאל קײן זאך נישט םאר6אלן װערן, זאל נישט גײן לאיבוד ײרישע ארבעס א. א• װ• פרץ שסעלט זיך א1יף, םןצס אפאר שװערע סריט. — נײן, נישם דאס, םען דארף די וזעלס סארבינדן. פיר — די יידן אין דער װעלס. איך בין װיליק עס בו טון. זייס איר, םןנדל, או ך װיליק בו טון עס? אין איר, באריס אר• קאדיעװיטש (קלעבקין)? דינעזאן בעשםײכלס זיך: — עם, ש1ין שפעס, ביסס םיד, לײג זיך אפ־יעז, םא־נן װעלן םיר רעדן• םי־ פארן נאך נישט. 6י1י עלקין גיט אזעיכע פ טאגן סיט אזעלכע 8ײנע קאײע, אז זי װעם אז1י גיך םון אינז נישט םםור װערן, גײ, גיי שיא6ן, םארגי איז א1יך א טאג. — דו בעשלאגסם אלע רעי1נ1ת... גוס, לאפיר גײן שלאצן. םיר װעלן נאך רעדן דער8ו,. אייף םארגן• דינעזאן איז שסארק 6ארנוםען ם־ט םײן קלײן טעכשערל. פרץ נעםש א1 ף געסט אין בלומען״גארטן, נישט אנ• דערש. סארנאכס קוםס פאפערנא און םען 6ארם או1ים א1יף א שפאביר הינםערן ששאם. װידער זכר1נ1ת, געשיכשעס: גאסלאבער, גאלדפאדן, י. ל. גארדאן, םענדעלע א. א. װ. פען לאזס לזיסן די נעסס, אז זײ זענען געלאדן בו א באנ״ קעט. פרץ םוט א קרום םיםן נאז, דינעזאן םאכס אים א מוםער־ לןצע באםערקונג, און קלעבקינען לאזט םען ש1ין נישט אװעק■ סארן,-ער םוז א1יך בלײבן בום באנקעס. בוליב פאליבײלשע סיב1ת איז דער באנקעט אײנגעארדנס געװארן אין א פ־יװאט הייז, בײ א רײכן ײדן, א ס־מפאסיקער סון בי1ניסשן. — װען םיר זענען געקיםען א1י6ן באנקעס, איז דאס ה1יז נעװען געפאקס. עס האס ז ך םארזאםלם די גאנבע באבר1יםקער אינ• סעליגענץ, מיס די לידערס סון אלע פארטײען, און קרײזלנך, םיט די סארזיבערס סון אלע ששאסישע קולסורעלע און ,װ1יל• סעסיקע׳ אנשסאלסן. שפועסן, נעפילרער, בעהיבסע פניםער. אונזער אנקוםען האס דעם ע1לם בארולקס א װײלע, און װען פרץ םים דינעזאנען האבן זיך באװיזן אץ באנקעס־זאל, חאס א1יסגעבראכן א שסורפישע אװאביע, װאס האס געד1יןרס עסלעכע פינוס. •רץ איז געװען אין א געה1יבענער שסיםונג. זײן •נים