Literarishe bleter · 1927-04-01 · 13 (1.4.1927) · p. Seite 246

13 זיח ייסעראריעע נ ל ן נ; ר 246 בײ דער פויל־יישדר דיכטערין י. ה. אילאהאװיטש פ1יליש א1יף ײדיש, װענן דעם ײדישן שול־תעזן, תעגן ײדיש$ר קינדגר־ליםעראטור, אין איך!וענ זי דערבײ, װןס ם׳הןס זי בןװ1יגן דו שרייבן קינדער-לידער. - ג).ץ ן1ס - זאגס די דיכסערין'- דערם?ן איו יױ אן םײנע םר1יעריקע קינדערייוןרן, מײנע עלםערן זענען םיר 8רי א#געשסארנן, צװײ י$ר בין איך *לס געװעזן, װען איך בין געבליבן ןןלײן א1יף דער װןלם, ס׳הןבן סיך דערנ1יגן װײטע קר1בים, בײ װעלכע םײן קינדערשער ג1רל איז געװעזן 8 ביסעי רער. איך היוכ זיך געשסיקס םים םײנע װייען, כ׳הןב א1יס• געהץלטן, געװען איבערגײגס, אז דןוס גוסע םוז קוםען. יון דעריבער זענען מיר *ז1י םײער ם־ינע קינדערייןןרן, װןלכו איך גיב איבער אין םײנע לידער. דער ■רןבעס 6ון שרײבן א־ז בײ םיר גןןר אײנםאך. כ׳בןשסים, למשל, סון 7-5 ןןנצו• שרייבן א ליד װעגן א געװיםע זאך. איז א1יב איך בין נישס ם־ד, שרײב איך עס ןןן• בװײכנס, איך סר#קםיר פןעזיע םונקס װי מײן ארבעם אין מ-ניסטערױם. פאעזיע איז פ*ר םיר אײנע 6ון די 6ארםען, אין װעלכער א־ך ק$ן אויסלאדן םײן ענערגיע. - װי זענס איר ארינער םון לירישער בו עפישער ש6£וננ? - םײן ליריזם האם געהןט *װײ קװ*לן: די 8*רעלנס• קײט מײנע, און דער גײסםיקער איבערברוך אין דער וויער ױנגס• די בװײ זןכן הןבן געפוזם ברןננען % דריםע, דעם עגאסיזם, װעלכער איז שסענדיק 6*ראן אין דער ױגנס, און װןןס דערגרײכס צו א געװיסן דעמןניזם, װןןס הןס גע6ונען *ן א1יסדרוק אין םײן ליריק. א1יף םײן איבערנאננ וון ייריק צז עפיק הץס געװירקס ם־ין םארפליכסנדע און שטרענגע בױרן■ ארבעס אין םיניססערױם, און דאם נןורמןליזירסע, געזונסע, נײ־פוילישע לעבן. מיר גײען איבער אין אונזער געשפרעך װעגן דער 8לגע• םײנער פיילישער ליםערןטור. םון דער אלסער ■וילישער ליםעראפור, ז*נט די דיכסערין, הןןב איך א1יסערגעוױינלעך ליג נןןרװידן, #6ר זײן לאקאנישקײם, ער איז נישם בןרעדעװדיק און זשןןנגלירט נישט מים קיין שײנע װערםער. דןןם, װאס ס׳םאסערס מיך בײ ס ל א װ 8 * ק י ן. ג־שארהערלעך םיבקעװיסשן• װעגן מיבקעװיםשן הןב איך ןןנגעשריבן 8 נרייםע דיפלןם-ארבעס נאך אין קראקעװער אוניװערסיםעם. װ י ס ■ י 8 ג ס ק י, דץס איז דע־ גרויסער םיםסיקער און נביא, זײן יעדעס ווןץם איי ליכטיק. װען נישם זשערןםסקי, װןלם איך נישם געהןם קײ1 נעזעלשןשםלעך נע6יל, ער א־ז 6ןר פיר נעװעזן דער געזעל• שאפםלענער םריבון אין גרויםער באגײסםערנדער פןןעס. ער הןם דןס אײננעװןרצלם אין םיר די שפארקע פאםריןםישקײם און ליבע בום פןלק. אין דער נילער פי־לישער ליסעראםור, װי ם׳איז באװיכס• נעםען אנסײל פיל יידן, און דװקא םאלענםירםע. נעםען מיר׳ לפשל, װיםלינען, סובים, שסעין אין סיל ןנדערע, זײ זענין פ^עםן װןגיקע אין אינםערעםאנםע, אבער, בום באדייערן• גײען זײ נישס א1יף דעם ריכםיקן װעג, זײ פרוװן זיך *אהאיסן אונסער דעם מןןגסל פין קאס1ילישקייס, וײ 6ירן ןרײן אי1 זײערע שאפונגען 6יל קאסוילישע םאפיװן, זײ װילן תערן דײקי די אניןנערם פון דעם קוםענדן נעא-קאםןליציזם, זײ עןרשסײין ןןגעד, צום בןדו־ערן, נישט, ןז דןןס 86רי8ס זײ ןםםײנסשן, 6• נ8י 8 ד^נק דעם, דערקעגס מען זײער ײרישקײס, און ד?ס אחונישע אויסבאהןלטן זיך 6ון זיך 8לײן. - 6יל אינםערעסאנ• די דיכסערין פון װונדערבןןרע קינדער׳לידער, די הןרציקע באזיננערין סון אוםעס און עלנסקײס. דער סארשס^רבענער םםע86ן זשערןססקי ה^ס זיך אקורצע צ״ס 6אר זײן ם1ים א1יסגעדריקס, אז י. ק. א־לאקאױיםש געהערם צי די גרעססע דיכםערינם, װאם ■וילן האם אר1יסגעגעבן. י. ק. איל^קןױיסש איז די םײסםערין םון נעזונםן װארס אין פעסטער 6אדם, זי זשאננלירס נישם מים קײן הייכגןרנדי• י 6 קפ ײ8ץ, נאר םים פריםיסױוע ױארס־םיסלען און אייםערגעװײנלעכער פשסות גים זי א־בער די אײדלםםע הארץ-וױבראציעפ. די דיכםערין איז זײער פרןדוקטיװ, זי הןןם ש1ין ארויםגענעבן 14 בענדער לידער, א־ר לעצסער *8נד ,נע6*ננ' האס ןרויםגערוסו 8 שםארקע סארא־נסערעסירונג בײ דער פוילישער קריםיק. אירע ביכער זענען אילוסםרירס דורך די בןדײםנדססע פוילישע מאלער. *ו 8 סײל לידער הןןם דער ב^ױוססער פ1ילישער קאםפןזיסןר ק. שים8נ$װסקי 83ש68ן פוזיק. איך סרעף די דיכסערין אין איר צימער אין ה^סעל בריססןל, װו זי װויגס• 8 שלןנקע ױנגע סר1י סון 8 דרײסיק יאר, 8ן עגערנישע, א1יף איר פנים לאזס זיך בןפערקן א םידקײם. זי פנםשולדיקס זיך 6*ר דער אוםןרדנונג אין צימער, זי נעמס ןר?■ 8 סןנסל, װןס איז עהאנגען א1י6ן צװײסן וןטעל לעבן איר םישל, און בעס םיך ז־ך זעצן. — איך האב נישם ליב קײן אינסערװיוען. עס איז נישם קײן באזונדער-אננענעםע ארבעס פאר בײדן. אדרבא, איך זועל גערן שםועסן, ןבער איך װיל נישם, *ו אונזער געשפרעך ז*ל סראגן דעם א6יציעלן כץרןקסער סון שסעלן פר^גן, א1יף װעל• כע איך םוז עגספערן. ס׳איז באפת דעד6רײעגד, חןוס א־ר װײזס 8רויס 8 פןרינסערעםירונג צו פ1ילישע שריפסשםעלער און ליסערןםור. װי ם׳ה^ם םיר איבערגעגעבן, זענען 8 םך פ1ילישע װערק איבערגעזעצם אויף ײדיש און ם׳שרײבס בײ אײך װעגן פיילישער ליםעראםור. איך רערצײל איר ג*נ1יער װענן די א־בערזעצונגען וון