Literarishe bleter · 1927-03-25 · 12 (25.3.1927) · p. Seite 235

235 ליסזרןרישן בלעטער 12 זא ״זשאן הריםטאף״ פאר דער שול אדמשה ווזןרשע גלידערוננ איז א רעםעניש 6אי דןר נלײיער נ׳שםה £ון קינד. רי נשםות 8יז די ריכן קינרער זענען שײן אכער £ארס?סםעם רירצן קלאסןיאנטלנזןניזם אין װילן *י הערשן. זןס איז א סײנ= לעצן דערקענטעניש פארן אוי6װ$>5נריקן קינד. נאך פײנלןכער שטעלט זיך אים £>זר די קגעלטימקדט אין אונטןרטןניקײט םון די דערװאקםענע כניגע זיערן רי5ע באלעכ&םים. םיט שטאלץ און הע£טיקער זןלבססװיררע װערט זיך דער קלײנןר קריכטאף קענן די פרזװן ארינצחױען אים אין יןזך 6ון דערנירעװנג. רןם לעבן 6ארםײדט ןובער נישט *ו װײזן אים װירעראםיזל זינע נעגל: די םאעיאלע נויט םון די עלטעין, הונגער, שיכװה £ין םמט;, רערגיער £ון זײנע קלענערע ברידער, פארפעסטעםער נײםט £ון דער שול,-ןןט די ל#נגע עפאפײע פון קינדערשע לײרן אין אונזער געזעלשא£ט. א נישט-געבדןןכענער גײט קריםטןןף זײן װענ, £ארענטפערט זיך אלײן די שװערע פרזןכלעםען, װןןם םאטערן אים, ביז ער םרעפם זיך זוענויף טים דער םוזע £ין זײן לעכן, — םןש רער םוז־ק. רי בירנערלעכע קריטיקער פון םאזניאליזם װילן רןןב;, אז דער םןןזויאלחם שטרעבט צו נ־װעלירן רי גרויםע פערזענל;5= קים, ראםען ראלאנס .זשאן קריםםאף״ ברעננט בו אנ־ רערע גןראנקען. איר זעט, װי דער קלײנבירגערלעכער זימפ איז גארנישט םשונל אױפזנונעמען דעם £רײען גײכט. בײ די םענםשן םיט .נשםות 8ון םשרתים״, װי ראםען ראלאן רו£ט די ככיבה £ק קריםםאפן, א־ז דער הע5םםער אידעאל זוו םא5ן פון ־ונגן קלםפאזיטאר .$> לײט־שן דײטשן קלײנבירגער׳. גאוה, שטרעכונג זנו כביד, און אין דערזעלכער זנײט—הבנעה פא־ן געלט־זאק און דעם .בינםל £ירשטלע5ע קלײדער און אוני8ןןרם*, 8אר .־ועלכע םען רײסט איבער אינםןטן שפילן די באצױבערנריקסטע םוז־ק,— םיט רעפ שפײזט טען די פרײע שא£ונג פין קיגסםלער. די רעליע£ע םצענעס און לעבעדיקע, כםעט ביאנרא£ישע, £זי.קט;׳ װןים גײען װײםער אלע 8ארביקער און £ארכאפנריקער, װירקן א־בערצײגנד אוי8ן לײענער. דאס זענען די בולטע דערציערישע םאטיװן, װאם םען קען ארויםשײלן פונם ערשםן םײל £ין װערק ,זשאן קריסטאף׳• עס לוינט זיך אםצוטונקען אין דער אוםבא£לעקטער נשםה 6ין קלײנעם םארטירער פאר רער קינסט, םימםאבן זײן לידנדיקן װעג £ארן אטת און גערע5טיקײט. אויף די £ילבארע קינרערדע הערצער װעש עם לאזן קענטיקע שפײן. . אײניקע װערםער נאר װעגן די םעגלע5ע שװעריקײטן בים באארבעטן דאס װערק אין שול. פאראן אין בוך *ו־רא£ינירטע שםעלן םיט געראנקלן5ער הקירה, װןןס זענען £ריצײטיק £ארן עלםער 6ון אוגזערע שול־ק־נדער. א חיץ דעם זענען א סאר בילרער,—קריםטא£ם באטרא5שונגען װענן םויט און װי ער איז אין די ארעםם £ון שכורן $8םער, - צו שטארק און שװער פאר 6־לבארע קינרער. א באזונדער אויםנאבע 6אר רער שול, װןןם דאײף רעקןןםענדירט װעק, װןןלש אט די ,חם־ונות׳ לײכש גע־ קענט כאזײטיקן. יעדנ£אלם א־ז אונועי שיל צוגעקוטען א גיט בי5ל פון רער אײראפעישער ליטעראטור. רי איבערועצוננ איז א נאנ׳ן געװיסנהא£טע און רײנע. די רערציערישע װערטן פון ראםען ראלאנס .ושאן קריכשאף׳ םאבן עם פאר א ראנקבארן לערנםאםעדיאל אין שול. א־ך האנ רא אין זינען איבערהױפם דעם ערשםן טײל 6ון רעם צענכענריקן װערק. ער איז אויםגעפילט ט־םן .באנינען׳ 6ונם דעלד, ם־ט ז״נע קינדער־־ארן. שױן £ון תינעלע הויבט דער העלר אן זײן לעבנסנעשי5טע) דער6ילט דעם איםרו און די לירן £ון לעבן■ בײ ראםען ראלאן קוםט עם אין אםערקװירדי־ קעי נעשטאלטיקײט. צוערשט־5אאם, 6ארמלאזע שאטנם, שטע־ ציקע אײנדרוקן 6ון נא5ש, 6ון 6ינםםערניש, פון רי שפיזן־לי5ט, װאס טראנן זיך 6ון לאםפ. אוםבאװוםטעד פחד 6ארגליװערם ראס עופעלע, רו6ט*ארוים גריםאםן אױף זײן פנים, עס װײנט. ואם זענען די ערשטע זעוננען און םיהושן 6ון נײגעבוירענעם. דערנאך הויבן זיך אן צו װײזן .ז5רונות־אינזלען'. עם שװימען־ ארו־ם נאשטיטטע 6ארםען און בילדעד 6ון זאכן, װאס חזרן זיך איבער און שנײק זיך אײן אינם באװוסטזין. נישט אל׳ן איז נאך קלאר, באװוסט און טראגט דעם באשטיםטן נאטען.—;ס איז אבעי נע6יל£ול, איםפרעםיװ און איז דער םטיםול פאר שט־םוגנען, חלום־ת, שפ־לן און נעלע5טער. שפעטער הויבש עס צ־־ן אן צו גע6ינען דעם װעג .א־ן לאביר־נט 6ון טענ': עם £)ו־שסײש רעם םענטשלעכן געםורמל, שײדם־אונטער דאם לע־ צ־רלעכע פון שרעקלע5ן, ריל א ו י ף זײן, זיך באטײליקן אין אלץ, נא5טאכן רי טויב, רעם טײך, דעם םארגן־גלאק, אבער דא גילש עם נלײך די ה א: ט 6ון לעבן. עם װערט געהאםעװעט אץ װילן, אין דער אימפולםיװקײט 6ון די חושים. םען םאר נ־בש. טען דארף שלא£ן, םען באשטרא6ש ״ ערשטע שטוםע קינדערשע איבערלע־ : ו נ נ ע ן׳ עם איז טיטיק צו אנטפלעקן זײ פארן שול־קינדו זשאן קריםראף לאזט נישם ארוים םאכטלאז זײנע ק־נדע־שע פאזיציעם. ער איז אוי6נעברא5ם, פראטעםטירט, לידט ״ן נאװײזט װידערשטאנר. דורכן קלײנעם קריםטאף דעקט יאס־ן ראלאן אויף, װי אזוי עס גײם צו די דערצױנג אין רער קל־ננירנערלעצער םשפ־ה. רער נאטירלעצער דראננ פון קינרער זי װיסן און צו זו5ן װערט נישט אונטערנעהאלטן; ער• װערט, פיזיקע־ם, נאך באקעם£ם, װי אן אויסרריק 6ון עקשנותדיקן דידערװ־לן צו דעם, װאם די הײם טראנט אונטער. די קןנרערשע וריס־טיװקײט װערט קײנםאל דורך טאטע־םאםע נישט 6ארשטא־ שן ז״ער װענ צום קינר איז—6אדערונג, צוים, בײשפול 6ון דערװאקסענע און בארערפענישן 6ון זיך אלײן. רער קאטףהערט נאדנישט אױף, םען האלט די קינדער אין אײן .דערציען׳ און סשאשקעװען. אין ארײ׳ טםש שוידערלענע, פאלן װערן געשיל־ יעיש ענלע5ע איבערלעבונגען 6ון קריסטאפן אין זײן רואינירםער הים £ון יחםניש־גע6אלענעם טאטן און רער שטילער אונטער־ שעניקער םאטען, װאם האט מורא אננין םים איר הםונישער יזישי־• און גרענעצלאוער ליבע צום קינד. קריםטאף װײם צוםאל נ״*ט׳ װאס םען תיל 6ון אים. .אײזל׳,—מיט תאם דער םאשע יילש אים׳ איז בײ אים נאר קײן זידל־װארט נישט, ער שטעלם זז פ?־ אין דער 6על 6ון אן אײזל און װיל גאו־ לאכן... עש קושען שפעםער ערנסטערע קאנפליקטן 6זן '1זזיאלן נאראקטער. דןר צוואםענשטויס 6ון קרים־ ־#*ן כיש די צװײ רײרע קינדער 6ון דער מאדאם, מו זײן סאסן האם געארבעט, םאכט א שטארקן אײנררוק. די םאציאלע