Literarishe bleter · 1927-03-25 · 12 (25.3.1927) · p. Seite 228

12 זא ט ע ר* ר י ע ע בלעטער 1. 228 דער דריטער *•ןכע (זינם דעם י. 1813) זענען ןנסשםןנען: די נײנםע סיםסןוניע, םים דעם כןור עים ס1ף, #לם היםן עו דער פרײד, ,םיםסןן סאלעםניסי (# סיף רעליגיעזע זןוך) א. א• •י; דער לעגםער םיםפאניע האם 3. געווןלם אויםדריקן ,דעס קארף םון דעם מענסשנם־הארץ, ווןןם לעכעם אין זײן נ1יס און לײד צו דעם םןג םון רײנער פרײד, וועלכער איז אים ןובער אין דער םולער קלארקײס און רײנקײס נישס באשערס׳• די העדק פין דער דריסער עםןוצע האבן אן *עםסראקסן כאראקטער; דןס דערקלדרט זיך דערפיס, ײאס בעסהןןמען האס זיך געהאס אלץ מער אםגערוקס םין דעם לעגן אין זיך סארשלאםןאין זיך ןלײן. אין נעסהאמענם װ?רק דריקם זיך א1ים דער טרןניזם, הערןןלזם און די לײדנשא8ם פון דער םזנסשלעכער נשסה. מער װי גײ דער פריערדיקער םוזיקער דריקם זיך א(יס אין זײנע מערק די אינערלעכע װעלם 8ין ב״ זײן סוביעקסיחיםעכ; בעםהאװען האס געביאצם דעם רןןםןנסיזם. ער האס איבערגעריסן םיס דער קלאסישער ןןביעקםיװיסעס. ב. שסײנס איבער זײנע םארגעגנער (םאצארםן און הײדנען) םיט דער קרןםס פון וײן פאסאס און םים דעד רײנקײס 6ון זײן פןנםאזיע. ער איז םרײער, או• נלװערםןלער םון םאצארםן. ער דריקםסײלםאלאיים אין זײנע מערק איי&ברויזנדיקע געםיכער; ,ער םילןזאםירם און םןרןליזירס, ןר איז זיך םתװדה םון זיינע איינענע איבערלעביננען. 1• הןש דערה1יפס נעשריבן םאר דער אינססרומענסן-סוזיק, װײגיקעד פאר דער װאקאלער. זײן מוזיק דערנרײכס צײםנהײז ביז עום העצםסן שסאפל, ,חו די קונסס שםעלצס זיך צונ1יף םים די זוילדע און קןפריזע עלעםענסן,. נ• ב-ל פון דער רעדאקציע אין קופענדיקן נוםןר ,ליסערארישע בלעסןר׳ װעס זײן געדרוקס: י. ןפןםאשוצ אנײע נלענצגדיקע דערצײלוננ. ,פײ־ ערדיקע צלםים׳. ד׳ר י צ ח ק ש י פ ע ר ס אן אינסןרעםןנסער ןרסיקי: ,ןן אומבןקןנםער קעמםער םאר ײדיש צוריק םים 50 יןר׳• ל1יסן ןפםןך םיםן ײדישן ארסיססן־םארײן אין פוילן װעלן מיר יעדע צװײ װאכן געבן ,סעןסער־ידיעות׳, װעלכע װערן צונ1י6געשסעלם דורך דעם ןרסיסםן־םןרײן• דעם ערשםן ניםער .ידיעית׳ ניבן םיר אין הײנסיקן ניםער. אין די ,סעאסער-ידיע1ת' װעס גענעבן װערן ן א1יס6ירלעך בילד 0ין דעם ײדישן םעןפער-לעבן אין •וילן און אין ןנדערע לענדער כיר סרעםן־צי אינגיכו צו ןן ןנקעסע צװישן די ןנגעזע• ענססע ײרישן פילןלאנן, שריפםשםעלער, פעדןנןנן און קולםור• סוער װענן דעם א1יסלײג 6ון די העברעןשע װערסער אי1 דער ײדישער שפראך. די רעזולסןסן פון רער ןנקעסע מעלז סיר 6ארע6נסלעק בקר1ב. װער עם װיל װיםן, װ$ם עס קוםכ־פןר אין רוסלענדישן [ סעאסי״ר, זןל לײנען די ןרבעס םין | י־ לױבאמירםהי דאס טעאטער אין הײנטילן תסלאנד *ינ□ז״ײנ*י״ײדיש טעאטער״ רפד. ד־ר ט. װייכןרס םארלאנ ב. קלןצקין — פדײז 3 גילדן — עדדעס; .23 1)1^3316< ••ן116סץ8. •1>ע**י ער מעס קאנען פארשמײגן זײן קרןנקהײס. אין יאר 1806 םארליבט זיך בעםהןװען אין פערעסע ם. ברונסחיק און מערס ייר חתן• ער לעבם איבער םאסענםן םון אםתער 6רײו; א1יך א1יף זײן שא6ונג האס דאס געהאט א נר1יסן אײנפלוס (דעםאלס איז אנסשסאנען די פעדםע סיםפאניע)• ןובער לאנג הןם דןס נישט ןנגעהאלםן. אין יןר 1810 האם בעסהן• װען, צוליב אומפןרשסגגדלעכע םיבית, צעריסן םיס סערעסען. אין דער צײם װערם ב. באריםט א1יף גןר דער מעלם; ער דערםילט זײן גר1יסקײם; אין יןר 1812 םרעסס ער זיך אין םעפליץ זסשעכיען) םים נעטען. בעכהןװען חיזקט אפ 6ון גע־ םען 6ןר זײן הכנעהדיקער באצױנג צו די פירשסן און קענינן. ער שרײבס װעגן דעס: ,די קעניגן און פירשטן קאנען זיך ל1יסן אײגענעם װיק שא6ן ברןפעסןרן און געהײס-ראסן; זײ קןנען םארשיסן זײ פיס סיםולן און ןדדענס; ןבער זײ הןבן נישס קײן קדאפט צו שא6ן גר1ינע מענסשן... און װען ם׳םרעםן זיך אינאײנעם צהײ ןזעלכע מענסשן, װי איך און געסע, דארפן די הןרן דערפילן אונזער גר1יסקײס'. געםע הןס נעהאס ןן ןנדער מײנונג, און דעריגער איז נעקוםען צװישן זײ צו רײ־ בוננען. נעםע שרײבט װעגן בעסהןװענען: .בןםהאװען איז לײ• דער ן נישם :עפענסעםע אינדיװידוןליםעס... ןב;ר םידןוף אים דןם ס1חל זײן, װײל ער איז ס1יב'. בעסהןװען הןס בםעט דןס נאנצע לעבן פארברןכס אין װין ןדער נעבן װין; ער הןס זיך נעריסן אין דער װעלס ןרײן; ער הןם געבענקט נןך זײן מײם־שסןס, ןבער זײן ןדעפ־ קײם הןס אים נישס דעראיבס צו פאיגינען זיך אזן רײזע. והשנית, הןס אים ןפנעהאלסן וײן כויבק־יס, םים זועלכער ער הןס זיך אלץ נןן געשעםס. זינם דעם 1815 יןד סארשםענדיקס ער זיך נןר שרי6טלעך. נןך א לעבן 6ול םיס לײדן <א חוץ דעם הויים־פעלער, הןפ בעסהןװען געליסן נןך 6ין אנדערע קרענק, וון ש־וינדזיכס, שװןכער ראיה. נעלבזוצם א. א.) איז בעסהןװען געשפןדבן ן םןרלןזענער אין עלסער פון 57 יןר. * בעסהןװען הןס איבערגעלןזס נןך זיך הענער 138 קאם־ פןויציעם. זײנע שן6ן לןזם זיך אײנטיילן אין דרײ עפןכן• די ערשסע צים זיך ביז צום יןר 1802. אין ד^ר צייס ששײס ב;ס־ הןװען אונםער דער השפעה פון םןצארסן און הײדנען. אין דער צײם זענען ןנסשטאנען די ערשסע דרײ סים6אגיעס, א רײ סןנןסן (יערונסער אייך קרײצער-סןנאטע). מי ןז1י גןענס עס געפינם זיך בעסהןװענם שןםן םון דער צײס צו די שן6וננען פון הײדגען און םןצארסן-באװ״זס דער 6ןקס, ןז, װען ם׳הןס גע6ונען די אזיי-נערופענע .יענער סימ6אנין', הןבן זיך םבינים ןר1יסגעזןגט, אז ם׳קאן נישס אנסשײדן, װעלבער פון די דרײ גרייסע םוזיקער הןם זי ןנגע־ שריבן, זי קןן, נעםלעך״ בןסרןכס װערן. ל1ים איר ענלעכקײס צו ןנדערע װערק, צי יעדן 6ון די דרײ. ביז איצס איז די םרןגע נישס נעלעזס. — אין דער צװײסער עפןכע, 6ין יןר 1802 ביז 1813, — די איבעריקע (ביז צו דער ניינטער) סיםפן־ ניעס, זײן אײנציקע ןפערע .6ודעלי|', .ערןיקן׳, די מוזיק צו נעטעס יעגםןנס/ יידער (.קענסם דו דןס לןנד׳) א. ן■ אין דעס צייס-ןפשניס הןס בעסהןװען זיך דערד.1ינן ביז צום העצססן שסןפל 6ין קינסס. אין דער איבערנןנגס־צײט 6ון דער צװײםער צי דער דריסער הןס בעסהאמען בןןרבעט ן רײ פאלקם־םעלןדיען. אין