Literarishe bleter · 1927-03-25 · 12 (25.3.1927) · p. Seite 227

227 ליטערארישע בלעטער 12 זא האם דערנןך התונה געה*ט םיטן ד׳ר װעגעלער ושיעסער ערןפעםןר 6ון םעדיגין). די נוײנסשאפט, וזןם הזןט געהערשס עװישן בעטהןװענען אין עיעןןנןרען׳ הןט זיך אויך אינערגע• טרןןגן א1יף איר ם*ן, און זי איז קײנםןל נישט אינערגעריםן געװןרן. אײנעם פון זײנע לעעטע בריװ, הןס בעטהןװען ןנ• געשריבן נו װעגעלערן. אין י$ר 1792 איז בעסהןןװען #ריבערגןםארן קײן װין. װו ער הןט געװןלט זיך לערנען ביים באקןנטן םוזיקער, קןןםםןןזיסןןר, יןןזעף הײדן, מיט װעלכן בעסהןװען הןם זיך אין י• 1788 באקענס אין קעק. בעסהןװען הןם ןננעהוינן ייד בו לערנען בײ אלברעכטסבערגערן און סןליערין. אין וױן הןןט זיף־ בעסהאװען געסרן6ן מיס מןנארטן, ןבער דער. װןןם איז דעפןןלס נעשסןנען אין גרעכםן גלןנץ, הןןס װײניק זיך םןרינטעריםירט םיטן ױננן בעפהןןװען. אין יןןר 1795 זענען דערשינען בעסהןװענס ערשטע קןםםןןזיביעם, די סריןס און סןנאסן. אין דער בײם קוםס אויך םןןר זײן קןנבןרס אין װין. דאם איז נעװען בעכהאװענם גליקלעכסטע בײם. ער הןס דערםילס זיין גרויסקײס. אין זײן נאטיץ-בוך!ארשרײבט ער אין י. 1796: ,םוס! םײן זשעני װעס זיגן נישס קוקענדיק א1יף די שװאכקײסן 6ון םײן קערםער... םינף און בװןןנביק יאר! ןןט זענען זײ אדורך, ןןם זענען זײז... ם׳דארף, אז נןןך אין זעם יאר זןלן זיך אלע םײנע םעיקײסן בןװײזן, ןס זאל אנסשסײן א גאנבער םענסש!'... אבער אין דער בײם האם זיך א1יך דערנענסערט זײן גרעםסער אופגליק: עס האט זיך אגנע• ר׳ויבן בו אנטװחלען זײן אויערן-קראנקהײם, 6ון װעלכער ער איז דעדנאך אינגאנבן סויב געװארן. סאג און נאכט האס ער געהערט א גערויש אין זױנע אויערן. בעסהאװען האס געפײנם, אז עס װעס אים געלוננען זײ; קראנקהײט בו םארשװײגן; א6ילו זיינע נאענטסבע 6רײנט האס ער װעגן איר גארנישט נעזאנט. אבער שםעטער האם ער דאך געסוזם װעגן איר שרײבן בו זײנע םרײנס. ער גיס זיי איבער װעגן דעם בםוד סודית אין ער בעס זײ, אז זײ זאלן װעגן דעם קײנעם גארנישם זאגן: .װײל, װאס װעלן זאגן םײנע שונאים׳?... אז ער קאן דערנאך אלײן נישס הערן זײנע אײנענע קאםעאזיביעס? בעסהא• װען פרוװט בו סארגעםן זײן אימגליק; ער װיל זיך בוםאסן בום גירל; ער רעיס זיך אײן, אז ער האש זיך שוין אינגאגבן פיאש געװען 6ון דעם לעבן; און דעריבער איז ער ש1ין אינ• גאנבן רויק און בי6רירן. ער 6ארטי6ם זיך אץ ילוסארכן (א פילאזאף) אין ער זוצט בײ אים א װעג א1יף בו קאנען רעזיגנירן 6ון דעם לעבן. אבער װאם מער בעסהאװען זאל נ-־שס רעדן װעגן זײן רעזיגנאביע, פילן םיר אלץ םער א םיף פילנדיק הארץ, װאס קאן בשום איםן נישס שלום םאכן םים זיץ אוםנליק. אן אייטדרוק 6ון די לײדן איז בעסהאװענס סעססאמענס, װאם ער האט אננעשריבן אין יאר 1803. דארס םארענסםערט ער זיך םין דעם חשד, אז ער איז א םיזאנסראפ. םון נא&ור אויס, זאנם בעסהאװען װעגן זיך, איז ער געװען גענויגם בו געזעלשא£פלעצע פוןרװיילונגןן, אבער בוליב דער קרענק האם ער ז־ך געםוזס פון דעם אםזאגן. ער האס נישט געקאנט זאגן די פענסשן: ,ר,דש העכער, שרײט, װײל איך בץ םויב! און װי אזוי האב א ך געקאנס אנסנלעקן 6אר די טענסשן די קראנקהײס 6ון דעם חוש, ױעלכער דארף בײ םיר זײן בשלםיתדיקער, אי־דער בײ אנדערע.,... א, איך קאן דאם נישס סון!' און ער האס געםוזס זיך בוריקביען םון דעם לעבן אין דערםיס לאזן די בײזע בינגער רעדן װענן אים רכיליתן• ער האט געשװיגן, װײל עס האס זיך אים נאך אלץ נעדאכם, אז בעפהאװען איז געבוירן אין יאר 1770 אין באן (אויםן װדץ). װי באקאנס, האט ראםען ראלאן געשאםן זיץ ,זשאן קריסטאף׳ לוים דער ביאנראםיע םון בעפהאװען. •אראן פיל אןמײכוננען, אבער דער עיקר איז געבוים א1יף דעם לעבן פון דעם נרויםן םוזיקאלישן נאון. װי ,זשאן קריפסאף׳, האם בעט• האװען זײן סאלאנם נעירשנס םון זײן זײדן, חעלכער איז גע• װען דירעקסאר סונם כאר בײם פירשט. אויך זײן פאסער איז נעװען א םוזיקער, א זינגער; ער האס אנער שסענדיק געשיבורס• זײן םרוי (נעסהאװענם םוסער) װי אין .זשאן קריססאף׳, איז נעמןן א דינסס, א סאכסער פון א קעכער, אן אלםנה נאך א קאמערדינער. זי איז געװען א שסילע, רוןקע און סיף. רעליגיעזע נעםד״ בעכהאװענס קינדהײם איז געװען זייער א פינסםערע, אן א שםיקל פרײר. זײן 8אטער, װאם האם דער■ קענס לודװיגס סאלענט, האס סון דעם םיר־יעריקן קינד געװאלט נעזהןױזן פאכן א .װונדער־קינד׳. גאנבע שעהן האס ער אים אםגעהאלסי בײם קלאװיר, שלאגנדיק אים םב1ת.רבח, װען דער קלײנעו כעסהאװען האס זיך םועה נעװען• 6רי האם זיך בעטהאװען באקענס םים די ענוײם םונם לעבן. אלם עלפיעריק קינד איז ער נעװען א םיסגליד 6ון דעם סעאסער־ארקעססער; שיילנדיק נאנבע אװנסן, ביז שסעס באנאכש, אץ שסאסיסעאסער■ בו דרײבן יאר איז ער געמארן אן ארנאניםס. אין יאר 1787 איז;ינעשסארבן אויף שװינדזוכס זײן םוסער, בו װןלכער ער איז נעװען שסארק ביגעבונדן. בעטהאװען האט םארלוירן זײן אײנביקן :אענסן םרײנס; ער האט זיך דערפילם םארײנזאמפ; דערבו האם נאך בזסהאװען דערפילט אויף זיך דעם עול 6ון אויםהאלםן די םשיחה אץ דערב;ען זײנע בװײ יונגערע ברידער. א םרייםם יזאש בעםהאװען נעפונען אין זײן ערשםער און, װי אלע איב;• ייקע, אוםנליקלעכער ליבע בו עלעאנארע ברעאונינג. עלעאנארע