Literarishe bleter · 1927-03-25 · 12 (25.3.1927) · p. Seite 225

225 ליסערורישז נלעסער 12 זא אלערוסאנדער גראנאך סעאםער .#ןלקם-בינע/ סןרנןמס דןרם אײנעם 6ון די ןןנגע■ זעענסםע ערםער, און אייב םען װעס אײך *ייסרעםןנםן םינף• זעקס בעסםע דײםשע ןקםיןף־ן, װעם זײן נאםען זײן גװישן זײי אין םשך £ין דער עײם הןט עד א םן פןןל געשאילט ײייש> 8<עי 8לץ אייף 8 װײל, כעשה-גאםםראל. םיס װןס און שארװןם האלם זיך גראנאך א1יף דער דײםשער בינןז מים װןם און *איײןס זשע סרםכס ער תפיד װענן איבערגײן בוריק בו דער יידישער בינע, איבט שיץ א1יף שסענדיקז — בו זײן א ײד בװישן ג1ים איז 8 סך בעסער, װי בו זיץ א ײד בװישן ײדן — זןנם גראנאך. און ער הןם עס רןכס בו זןנן. ער װערט כםעם געסראנן אייף די הענם אין דער דיי- סשער סעאסראלער סביבה, ער איז פאר זײ 8 בײזיװונדער, 8 רעעסשאכ םון אול-בליט׳םעםטערבםענס און דינפםיק-בליבן. און גראגאך איז בארת םול-בלושיק. און אין בלום זבלום— םעםסעראםענס-סאלענס) זעם ער דעם תםבית |ון װעלס, קונכם, םענםש, דער תםבית םון שעםערישקײס. יל^ן - אין ןנה1יב איז נעװען בלום - זןגס גראנאך. און .בלוס׳ זינס ער נישם נזןר אין די געה1יבנסםע שװונ• גען 6ון םענטשישן גײםם. א1יף שרים און סרים, אוםעםום, אין דעם װןכעדיקן ארום זוכם ער שפורן 6ץ אם דעם בלוס. אס קוםס 8 נאנבע חברה בוזאםען םיס נראנאכן אץ 8 גר1יסן רעםטאראן, רעדט גראנאך איבער 8 ■אר װערםער םיסן קעלנער, און םלובים גים ער זיך א דרײ און גײם 8ן אייוגע■ רעגסער ארויס; נאך אים דער גאנבער ע1לם. — װאס איזז — דער קעלנער איז סאלאנסלאזן װי גלײכנילםיק, אן קײן שום אינםערעס ער דיאס א1יסגערעכנס די אאכליםן גראנאך אלײן האט שוין דוקא שע6ערישקײס לר1ב, און ער פארכלינעם דך אסילו א6ם 6ון אם דער ש6ע. אז1י, דערבײלם ער, בשעת זײן נאםסראלרן אץ ײדישן םעאםער, האס אים אײנםאל דער ע1לם נאך א 6אישסעלונג שסארק אילאדירס. אי1 עיי 8 בעריבסער, האם זיך נאך נישם אויסגעלײדיקס אין די 6יר אקסן 6ון דער ■יעסע, איז ער אר1יס א1יף דער בינע און האס אויסנעבראכן םים א פינסן איםם־אװיזירסן אקס, םיס אששראם װערסער בוס ע1לם, װאם האס געד1יערם םינפבן םינוט. םוז ער דערםלזר ם*קע האבן בןגרעגבוננ, ראםען 6ארן איבערפלוס, און זוכס עם א1יף פארשירענע א61נים. אם שסילס ער לוקא (אין גארקיס .א1י6ן אםגרונס׳) סראגם ער שװערע, נרייםע קאלאשן, זײ זאלן האםערן, שװער םאכן זיץ בו-באװעגלעכן, ביענענדיקן נוף■ שסרעבם גראנאך בו ראפינירםקײם און םארם אוןםוליעם זיך אינססינקםיװ בופ דײסשן שכל־םעאםער, פילס אין אים א ב1ים 6אר זײן ביויזנדיקן םעסםעראםענס. אבער א1יך די דײםשע בינע װערם א6ם פארםלײבם |ון זײן א1י6בר1יז. אם שפילם ער סעפיסשא (אין געסעס .*אוסם׳), בעדריקם ער אלץ, װאס ארום אים (רעזשי, מ־םשםיל, א1יס- שםאםונג> און הערשס אלײן א1יף דער בינע, ער - ש ײ ק ע ג ר 8 נ 8 ך• אץ םאםער לײענס ער אין ײדישן ■רבעס ,פאניש׳, א םערקװיר• דיקע זאךז־אלע• קםאנדער גי8* נאך,—דער ע5כ■ ײדישער, הזקי• דיקער פלאם-אין די קאלםע, גר1י• םע סאלאבן 6ון רײםשן םעאםער. אםאל, - זאגס ער, — נעם איך שוין א בילעס און לאז םיך םארן בו דער ײדישער בינע, אבער >1יםן װעג שס1ים איך זיך אן א1יף דער םאדנער-נןכלע• סיקער באבױנג פונם ײדישן ע1לם בום ײדיש סעאםער, לאז איך פארםאלן גײן דעם *בילעס און^קער םיך אום־״בוריק בו די ג1ים. די געשיכםע 6ץ נראנאכס .6ארן בו^ײדיש םעאסער׳ ה1יבס זיך אן נאר אםאל, םיס פיל יארן בוריק. ער איז נאך, שײקע, 14 יאר 8לם, אײנער בװישן א םך קינדער, בײ ארעפע עלםערן אין דעם שםעסל ארדענקא (גןלי• גיע). ארבעם ער בײ א בעקער, הארעװעם אן א שיער און הערם נישם א1יף בו נרויםען זועגן םעאסער. און דא םרעאס א נליק• א סעאסער קוםם בוםארן אץ דעם סכנישן שסעםל. 8 ײדיש םעןםער, פיםן דירעקסאר גים#ל בראש. לאזס ער זיך גלײך בו גיםסלען, ה1יבס יענעם אן בו װײזן, װאס ער קאן■ — הער זיך נאר איץ, דו ױנגל, - רײםם אים איבער ניםםל, — װער ביססוז — אבעקער■ — סא גײ זיך בוריק, און באק װײסער בולקעם. דער גיםסל איז געװאון און עד היים נעבליבן בײ גרא■ ניכן 8 שם״דבר, 8 סיםבאל םון די אלע אפשם1יםנדיקע םאםענםן יין ײדישן םעאםער. און גראנןך - גראנאך האם געםאכם א שסרונג. 6ון גיםסלען בו רײנהארדםן. אין בװײ יאר ארום נאך םעשה-גיםסל דערשלאגם ער י־ו קײן בערלין, באנאכס .באקם ער בילקעס׳ און באסאנ יע־נס ער זיך דייםש (קײן װארם נישם געקענס פריער). לסיף קיםם ער בו רײנהארדםן אין ױץ םםודיע ארײן, אין רײנהארדם, באראנאװםקי פאראינסערעםירן זיך םים איס, און געבן אים יאין. אבער ער האס פון אידענקא םיםגעברא5ס פיס זיך א יײשה — ןסאר קריםע 6ים, פא5ס ער זיך אן אפעראביע, ליגס 6 חדשים אין גיפס אץ גײם א יאר ארום א1יף שסעקע• יעך• אבער יי גאנבע בײם לערנס ער ערנסם שסראך, םעאסער• ײעזן און װען ער קוםם לס1ף בוריק א1יף דער בינע, קוםס ד־ ש1ין א באװאפנסער, א בוגעגרײםער. איבס שוילם ער אין דעם בערלינער גר1יסן ארבעסער•