Literarishe bleter · 1927-03-25 · 12 (25.3.1927) · p. Seite 222

12 זא ליסערורישע נלזסער 222 א שעה מיט טאמאס מאן אים ליגן ס^םירן, ערײב-מ8טערי8ל, 8 ■ןר 8םעריק*נער *רילן צתײ $6םערן שםײען ביי די װענם, עס איז 8ײיק 6 געםיסלעכזר שםועם. ער ה$ם זיך גע. שלענגלס אין 8 זיג-ז$ג.ליניע. איך ה$נ גלײך געז$נט, אז איך ה$ב בדעה איבערבוגעבן דעם שםועם די לײענער 8ון די .ליםע• ר$רישע בלעםער׳. איך ה$ב $נגעה1יבן צו דערצ״לן װענן יידישן לעזער. װענן זײן ערנםטער באצױנג צו ליטעראסור. װעגן זײן דר$נג צי װיסן. װענן זײן אינסערעס צו די װעלט״דיכםער. װעגן זײן נ$כ6רעג א1יף שעקבפירן, געםען, שללערן, דאסם$יסװסקין, ר$• ל8ן. װעגן דעם 86ילעגערישן דער6אלג 6ון ,זשאן קריסס$ף'. װענן דער קולםור־ארבעם אין ײארשע און א1יף דער ם־$װינץ. םאמאס ם$ן הערם א1י6םערקו$ם צי. — פונקם תי אין דײםשל8נד - רײסם ער איבער. — עם זענען 6אר$ן $ םך ענלעכע שטריכן צװישן דײםשן און יידישן לעזער. א1יך בײ איגז איז דער אינםערעם $6ר *רעםדע ש$י *ונגען גר1יס. אונזער קילסיר איז א םישקעםל. איך דערצײל אים װעגן דער ײדישער ליםעראםור, װענן ײדישן סעאבער אין א1ילן, רוסלאנד, $םעריקע. ער װערט נשת1םם, תען ער הערם, אז נױ*י$רק ם8רם$גם דרײצן ײרישע טעאסערן• — אױ עס ד$ס םעאםער, װו ם׳ר,$ם נעשאילם ע ם $ נ ו ע ל ר ײ כ ע ר ז עפאניעל רײכער, װ$ס ה$ם אין י$ר 1919 $ננע6ירם עטלעכע חושים םים דעם ,נײעם ײדישן סע$סער' אין גױ.י$רק, ה$ם בשעתו סארנופען $ ביזיג$ר $גגעזעען $רם אין דער דײםשער םעאסעריװעלט, ער איז נעױען אײנער 8ון די 6ירער סון דער נאםוראליםםישער באװענוננ אין םע$סער אין דער זעלבער צײס, װען ם^מאס ם$ן ה$ם $גגעהויבן זײן ליסערןרי• שע ק$ריערע אין ק$נר$דס םינכענער זשורנ$ל .די נע• זעלש6$ס', װ$ס ה$ס פרןיאנאנדירס דעם נ8סור$ליזס אין וער ליםעראסור. — י$ - זונספער איך, און רוד$לף שילדקר1ים. — אלך קען אים זײער נום, 8ון רײנהארדסס סעאסער. — און ל י $ ר $ ז ע ן — גיב איך צו — ה$ס איר זי $מ$ל געזעען אין װינער בורג״םעאםערז — די קלײנעז י$. איך דערצײל אים װעגן די חבלי״לידה 6ון דער ײדישער װעלםלעכער קולטור. װעגן שװערן ק$םף, װ$ס איר קוםס א1יס צו םירן א1יסן צװײ 6־$נסן: קעגן דעם אםיםילירנדיקן פ1יליש און קעגן תקי8ישן העברעלש. ער איז זיך ם1דה, $ז ער װײםם זײער װײניק װעגן .דער ײדישער ליסעראםור און שפר8ך• 8י ײדיש ה$ס $ שײכות ם־ם דײסש, איז איס באװוסכ• אז עס שרײבם זיך םיס העברעלשע א1תי1ת, איז ם$ר אלם $נײעס. איז אים אינסערעסאנס צו דערװיםן דך 6ון םיר װעגן אונזערע דיסקוםיעם אין דער לעצסער צײס בנ1גע סארבײםן דעם הע• ברעלשן 8ל6אבעם א1י8ן לאםײנישן — ה$לם עס בײם ס$רװירקלעכם װערןז - סרעגס ער. — װײם נישט - ענס6ער איך. 6ון $שן ה$ס ער געהערס אין צוזאםענהאננ םיש די א1י66ירונגען 8ון זיינע דראםעס בײ רײנהארדסן. איך דערבײל אים װעגן י. $י8ס$שוס היסס$רישע ר$ם$נען און װענן חד כערגעלסןן, װעסענס װערק זענען $ר1יס אץ ן דײישער ם$מ$ם םאן, אײנער שון די בןדײסנדיקםםע שרײבער אין הײנסיקן אײר$פע, איז נעװען אין װארשע צו נאסם• דער פ1ילישער שרײבער• 8ארײן, דער פ. ע. ן.• קלוב (פ$עסן. עסײ• איםםן, נ$װעליססן), 8 צװייג סון אינםערנא• צי$נאלן ■. ע. ן.-קלוב, האם אים סארבעסן קיין װארשע. די ערשםע בעג סון זײן באזוך זענען אװעק אויף $סי• צ־עלע קבלת-פנימס און װיזיםן• ד.$ס פען נישש נעקאנם שסערן. ב6דם, $ז ם׳האט ב$ד$ר6ס רעכענען, $ז צװישן די $שיציעלע דעלענאציעס װעם זיך א1יך נעפיגען דער ײדישער ליםער$ם;-$6רײן. ה$ט זיך אבער אז1י געםאכם, $ז אונזער 6$יציעלע פארשםײערשאסם, דער ליםעראםן-סארײן, ה$ם גע• האלםן נישםיפאר פעגלעך, בײ דער געשאסענער לאגע, זיך סרעסן פנים אל פנים מיס איינעם 6ון די געצײלםע פירער 6ון דער אײרןפע־שער ליסעראםור.״) $ ס$ג 6אר זײן $פ$6ר 6ון װארשע ה$בן םיר $נגע6רעגס בײ ס$ם$ס םאן סעלע$6ניש, װען םען ק$ן זיך םים אים סרעפן• םיר ה$בן באשסימם א1יף צום$רגנס סאר פיס$ג, 11 $ זײגער. פינקסלעך 11 ה$ב איך איבערגענעבן פײן קארםע דעם דינער 6ון .ה$םעל עור$*עיסקי'. ם$ם*ס םאן איז אלײן אר$ם• געקוםען 6ון די םרע■. מער װי $ םיםלװוקםיקער, כםעס א ה1י• כער, א שלאנקע, עלעגאנםע נעשםאלם, ד$ס שמ$לע •נים סיל םים געדאנקען-קנײםשן. $חוץ םיר ה$ס נעװארס א1יף אים 8 צװײםער הןןר, װ$ם איז געהאס נעקוםען פאר םיר• ה$ס ער זיך אנםשולדיקם בײ םיר און גןבעסן״ איך ז$ל צוװארםן. אין $ װײלע ארום איז ער װידער אראפגעקימען און האס םיך סארבעםן אר1יף. םיר גײען דורך די פאראדנע-סרעפ און 8 לאננן ק$ריד$ר. אין עק ק$ריד$ר געסינם זיך זײן דירה. ער םאדנעפס אין דעם גר1יסארסיקן ה$סעל אן עלעגאנםן אפארסא• פענס אויפן ערששן שס$ק. דורך א סארערציםער קוםם םען ארײן אין א סײן-םעבלירסן גרץ-סאפעסלרסן רינדיקן סאל$ן. דרײ גר1יםע םירן-6ענססער קוקן אר1ים א1ישן זאקםישן פלאץ• נ$ך בעת םיר גײען דורכן ק$ריד$ר, ז$גס םאן: — םיר נעסעלס דער ה$סעל. ער דארף זיץ שענער װי קעננאיבער דער ,בריםםןל׳. ער איז איבערגעפאכם 6ון אן אלסן פאלאץ. אין װץ װ1ין איך שסענדיק אין ,איםיעריאל׳ א1י6ן קערנסנער־רינג. א1יך אן איבערגעבויםער סון 8 ■אלאץ. םיר זעצן זיך בײ א רונדן סיש, װ$ס שסײס נ$ענס בײ דער סיר. ער איז סןרלײגס םיש בינער און צײסוננען. גײ אײנעם פון די פענםםער^ שסײם ן קלײנער שרײב-םיש• א1יף •) זע װינחנר — די װענוונג 6ון ייס• **ייין - רזנו