Literarishe bleter · 1927-03-18 · 11 (18.3.1927) · p. Seite 204

11 זא ליטערארישע בלזסער 204 װעלבע ןד האט אלין באשריבן זיין נאזוננען. ער קאן דערפאר נישם, אפילז תען ער זאל דאם װ?ק, דך םאכן ױנגער אד ־ עלםער. בפים׳ אז נאי א םך ראטן 6ון זיין 6ארנאנננד,-יט הא:ן 6אר א־ם נעװיסע םימבאלן. דערעו איז ער נאך א 5א5מאן ו) רואה־חשבון און קאן בשום איפן נישט רורצלאזן מן איםפינקטלעכ• ק־־ט אין די יארן 6ון ד־נער א היםטא־ישער פערוענלעצקיכ, םענ דאם אויך זיין ער אל־ין. אין םיין רןר6*רונג 8־ן רי לעזיםע פאר יא־■, א־ן זאכ־ לען םאםעריאלן 6אר ז־יםן רייזענם לןקסיקזזן, האב א־ך נעהאט די נעלעננהייט *ו שטודירן די םענםשיעצע שוזאצקײט ז ך עו םאכן װנגער. צ׳היןב עם נעזען ביי נרעסןרע און קלענעיע, םע־ נער און 6רויןן׳ ראריקאלן אין קאנםערװאטיװן. ב׳האב קײנןם פון אט די נא־נ־שש באנזןרקט, נאר 6אר זיך אלײן איז מיד נ־שט געװען שװער צו באשטיםען יןדערנם גענוייקײם. אזוי לטשל האט פאםירט, אז עמעץ האט זיך 6ארן לעקסינאן נןטאכט ױננער ם־ט א ה־פש ביםל יאק. נאר גלײכ• צײםיק רערםאנט א נעװיםע טעטיקײט אק בארירוננ ם־ט אנרערע, װאס האש נעםאצט לײצם זנו באששיםען כטעט נענוי די יאק פון יענער פערזאן. נאר רןם זײרנם לעבן אז אן אפן בוך. םיר װיםן נענוי פון וײן יןדן טריט פא־י ס, 6ון זײן קינרהײט ביז זנום הײנטיק; טאנ. וײנע אלן דאטן װענן זיך שם־מען גןנױ. און טאצט ןר אםאל א טעות, איז ןם אין קלײנע רעטאלן, װאם דןר טענטש־ לןצער זכמן קאן 6ארגעםן. נןיר אין רי הייפט־דאטן איז ער אזױ נענױ טאקע װי אן עקאונטאנס פק 6אך. אלנפאלם האט נאך דער זײדן באלד דרײ זענדליק יאין זנו דןרנרײצן זײן הונדערטםטן נעבורטםטאנ. לוים זײ;ע ליטערא־ רישן פלןנער א־ז ער נאך ערשט אלט *װאנזויק יאו־. װארופ ער פלאנט נאך דורכזיופירן אזוינע ארבעטן, מאם דאר6ן דויער; א 6ולן יא־הונרערט. דןר נאטןן .זײרן״ טראנט םארים װיכשןװםקי שוין אי־ בער 50 יאר. םען האט א־ם נערופן זײרן נאך אײדער ער האם זיך א נאטען נענןבן װינםשעװסקי, אפילו נאך 6ריער, װי ער האם זיך נעױ6ן .בן־נץ־. גאך אלם ױננןר בחורל אין זײן קאװנער הײם האם אים א רארםיק םײדל א נאםען נןנעבן ,זירע״, דערפאר װאם ןי זיזנט בםרר איבער ספײם, א־ױ װי די זײדןס. שפעטער אין על־- טער 6ון 21 ארער 22 יאי האש ןר שײן אויך נןהאט זיי ״אײניקל״. די םעשה א־ז אזוי נןװןן: םארים װינששעװםקי״ ארער ריצטיקןר, בן־זױן נאװאכאװיץ װי ןר האם דעםאלט געהײםן, האט געארבעט אלם קארעםפאנ־ דןגט אץ פײנבןרגם קאנטאר, אין קענ־נםבערנ, *־ייםן. דארפ האט נעארבעם אױנגערמאן, זװ װעלצן דער ױננער גאװאצאזיין (װינטשעװםקי) האט זיך באנוםןן װי א 6אטער: אים געגןבן עזית, ארויםנןהאל6ן אין אננןרופן ״זונעלן״. נז האט דעד זונע־ לע םיט םזל חתינה נעהאט און איז אץ קורזן נעװארן א טא־• טע. האבן אלע אין 6ײנבערנס קאנטא־ אונעהויבן אגרופן דעכ ױנגן קארעםפאנרןנט ,זײרע׳ און פרענן אים אויף זײן .אײניקל׳• נאר ראם איי נעװען גלויז אין עננן קיײז םון נום• פרײנט. פאר רער אויםערלעצןר װןלט איו נאך דער זײדע דע טאלט נעװען בן־זיץ נאװאצאװיץ, אדעי־ בקיזור, .ב—ן נ-׳ן• דאס נלײצן איז ןר אין לאנראן נעװןן באיױםט בלויז אונטע•־ זײן פןן־נאמען .םאדים װינטשעװםקי׳. א ״זײרן" 6אר די ברײ־ טע םאסן אױ ןר ערשט נןװארן אין יאר 1889, װען ןי הא- אנגעהױבן שרײבן זינע ״זעשלאנענן געדאגקען פון א םשונןנןב - דאם איז גןװןן אין רער צײט 6ון נמיםן עננלישן שיף־ ארבעטער־שטרײק,—דערדײלט דעי א־בעטער — דער שטרײק האט אױםגעמדערט נאגץ עננלאנד. אלע רעװאלוזיאנערע בחות האבן זיך נדופירט אמם די שטרײקער. א םך פון אונזןרע ײדי־ שע ארבןטער האבן געהאלטן רעם שיף־שטרײק שיער פאר א רעװאלחױן. יײ האבן געהאפט אז באלר, באלר װעלן אץ עננלאנר . 6ארקוםןן נחיםן םעש־ם. ם־ט אטזןל לײענען טיד אין .ארנן- טער פרײנט׳ אין דעם זײרנם .סשונעת׳ אזוי: רןר אײניקל האט זונעשטעלט קאכן טײ, 6יענט דער זײרע, װאם העיט זיך םיט רעם װאשער? עגטפןרם דןר אײניקל: עם איז שוין װארעם.' זאנם רער זײרע: .װארעםז װארעם איז נישט נןנונ׳. א װײלע שפעטער 6רעגט דןר זײרע: װאם איזטז ענט6ערט דער איניקל: .עם איז שוין הײם*. זאנם דער זײרן: ,הײם א־ז נישט גענונ׳. זולןזט װען דער א־יניקל רופש אוים: .ז״דע, דאם װאםער הוזשעט שי־ן׳—ענט6ןרם רער זײרן: ,הוזשעט? היזשען איז נישם נענוג, עם םיז קאצ;. און דןר זײדן נים דעם אײניקל א בײשפיל פין רןר לאנ־ דאנער א־בעטעי־באװענוננ. װי אץ אנהײב אױ זי נאר קאלט געװען, נאצרעם װארעם געװארן, דאן הײס, איצטער הוזשעט עם... אבער עם קאצש;אך אלץ נישם. אזן דער אײניקל חזרט איבןר פארטראבםעיהײט די װערםער: .עם הוזשןט, אבער עם קאצם נישט׳ דאם איו נעװען א־ן 1889 — זןזט 6אר רער ארבע־ טןר - שוין גאלד 40 יאר 6ארנאננען. צ׳בץ פון א ױנגן־םאו גןװא־ן א נרױער זקן, נא־ דער אײנדמק 6ון יענער .טשונעת׳ איז נאך 6ריש אין םײן ובױן, װי איך װאלט עם ןרשם הײנט נעלײןנט. װו נאר ײרישע ארבעטער זענןן ז־ך דאםאלט זוזא• םעננעקוםען האט םען נעהערט דעם אײניקלפ װערםןד: .עס החשעט, אבער עם קאצט נישט׳. זוזאםען םיט דעם אײנדרוק 6ין די אנרערע .משוגעתן׳, תאש דןר זײדע האט נעשריבן םיט 38 יאר זוריק, איז בײם ארבןטער אויך נןבליבן דןר אײנררוק, אז דער זירע האט דן־ טאלט געהאט א היפשן אײניקל. ם׳א־ז דערפאר געװןן שװער 6אר דןם אלםן א־בעטןר זיך פארזושטעלן, אז דער וײרע איז נישם 6יל עלטןר 6אר אים, װאם האט זיך ם־ט 38 יאר זיריק באטראנט 6ארן זײדנם אן אײניקל. דעם זעלנן םעות װענן זײדנפ יארן םאצן נישט גלויז זײנן ןלםןרן קאלןנן שיײבעי. כ׳דערםין ויך איזט אשםיעם װענן זײק םיט דןם 6אר דער זײם אפנעשניטענעם אומפארנעם־ לעצן, ליגן יהיאש. דאם איז נעװען א קורזע זײט נאצרןם, װי עד האט 6ארע6נטלןצט זײנע צװײ בןנד .חוטש׳. םיר זןנען אפנעזעםן שטונדן און נערערט װעגן ניבל־איבערזעגזננען, ביבל־ 5ארשונגען א. ר. נ. זום לןזט זענען ט־ר ארינער זו דןר נײןר ײדישער ל־טעראטוד, און יהיאש האש געפ־נקלט םיט גןשל־6ע־ נע עפיגראםאטישע באםערקוננעי איכןר פארשידענע שרײבער, פון די עלטםטע בױ די סאטע ױנגםטע. נארטירלעך האט ןר אויך נישט אויםנעלאק דעם זײדן, װעםען ער האם באזונדער הויך נע־ שעצט. דערבײ האט ער אוץ־ ארויםנעזאנט א םײנוננ װענן םײן אר־ טיקל װענן זידן, און פלוזליננ א6.־ענ גןטון: — װאם דענקט איד, איז טאקע װינםשןװםקי ערשט אלט םןר נישם װי ז־בזיק יאר. טײן ענטפןר איז געװען אוטנע6ער, אזא: דער זײדע װ־ם זו גוט, או ער איו א טײל 6ץ א נרויםער היםטארישןר עפאכע,