Literarishe bleter · 1927-03-11 · 10 (11.3.1927) · p. Seite 184

סז זא ליטעראריעע בלעטער 184 בריים. זי װ*יס *רזיסגערוקס דירך 8 נאסירלעכןר נןדערפעניש 6ון די •ןלקס־םאסן, װעלכע ערװארסן פון *ונז, םיר זןלן זײ זײער קלאננ אוריקגעגן- פיט ערלעכקײס, םים אייפריכסיקײס, ןןן קײנע קונגן, ןן קײנע קאקעםערײ די גרה סון דער היגער םןדערנער לישעראםור איז, װןס די שרײבער שסעלן דעס העלד גײם אײנענעם שפינל, זײ נרייםן עו דעם העלר, אײרער ם׳איז פארםיק דןןס העלדנסום, זײ חנםהנען זיך, זוכן שאיגלעך. ם'6עלם 6ארנעם, ס׳ועלס א1י6ריכשיקײם, ם׳סעלס אינערלעכער דר*ננ סון שא6ן• שא6ן איז די אינס-פססע און ערלעכססע זאך — און יעדער סאלשער געדאנק שפ־גלם זיך דערנןך אין װערק אומבאװוסס סונם םחגר. ק1ים הןסשו געהאס 1 שלעכ• סע כװנה פון ,שלא לשםה/ װעס עס שאעסער אין דער זאך זיך נ1קם זײן... פיר גייען אריבער זיו שםועסן װעגן דער נויסיקײס גו ש*6ן א בענםער, װןם זןל ןנפירן םים דער נײער ײדישער ליטעראסור. של1ם אש זןנס: — $פסם$ל פרעג■ םען פיך, פארװןם איך װיל םיך נישס •*רנעפען פיס רבנ1ת, ס׳איז די שעול<כסםע זאך. דער רבי 6ארדעקם ןןפס די ןרעםקײם און קלײנלעכקײם 6ון די חסידים און תלםידים. םיר, קינססלער, זענען אײנואם, עלנס, םיר זענען דעריבער אלײן פ*ר זיך פאראנםװןרסלעך. ס׳איז נישסןן און ם׳איז נישם פעגלעך קײן ,שסיבל־ליםעראסור״, און פ׳דארף נישש שסרעבן גו א .קלײזל־שאןן*. איך װארף 9■ די ןןנגענוםענע לעגענדע, װעלכע ם׳װיל פיר ןןנבינק, אז צ־נין איויס 6ון פרבעס שםוב, - 6 חוץ דעם אנהײב, װןם אדץ הןס םיר באמת געהןלםן זנו פ*כן.—נישם נןר, װןם די •רץ-שסוב הןןס סיר נישם נענעק, נןר אדרבא — שפעםער ה$ס זי םיר נעשסערס. איך האב פים איר פלחםה געהןלסן. — נע6ינס איר נישם, אז אין די ערשסע יןרן פון אײ• ער קוםען קײן װארשע הןם ארץ גענעבן אײך דעם שסוים בו ערנסשן שא6ן, נישס באגײסםע־ם אײך פים זײן י1ם-ם1בז — נו, אװדאי, דןןס ק;ן םען נישם לײקענען. ער חןם געהאם א1יף םיר * נעװלאדיקע השפעה. גענעבן דעם שם1יס, דעם דראננ, גענעבן די איבערזיײגוננ, געעפנם די אייגן. ער הןם םיך געלערנם לכתחילה םים זײנע זאכן, ןז ם׳קאן שרײבן םעשי1ת אין ײדיש. ןבער רײזען־נןםבערג *לס חברים הןןבן געגעבן 8יל, אפשר סיל םער װי •רץ. זײ ה$בן נישס געװןלס אויסאיבן קיץ אײנפלום, געװען בײ זײ נ$ר חברשער אינסערעס בו םײן שרײק. ד$נ> הןןס שפעשער פיר םער געגעבן, װי דער רבנישער םיש 6 ן פרק• װען כ׳װאלם םיך בוגעהערס איגגןנב; בו פרבן, װןלם איך נישס געשא&ן נישס נןןר ,נןזס פץ נקםה׳, נןןר אפילו .דןןס שםעסל*, און װןןלם געבליבן בײ פײנע נא- איװע, קינדערשע שסיםוגגען, םיס װעלכע איך בץ נעקומען 6ון קיםנע. םיר איז א1יסגעקוםען שועסער בו קעםפן שאר םײן זעלבססשסענדיקײס און דןום ה;ס *רײנגעבראכם בװישן אונז דיםהארמאניע. חברים אץ ליסעראסור-דןס ין, אבער רבנ1ת- ו הער עס װיל װיסן, װאם עס קוםכ״פאר אין רוםלענדישן | סעאסער, זןל לײנען די ארבעס פון : י• לױנןןהירסקי דאם טעאטער אין הײבטיהן תםלאבד; *ינם׳״ײניי״יידיש טעאטער רןד. ד*ר ם. װייכןרם פארלוג ב■ קלןעקין 1 — *דייז 3 גילדן —; וייעס: .א2 1)1*816^1 .8עו523זא/נ\ י,ו16זסץ8. .וועייײ 1 םיס דער איבסיקער ײדישער ליסעראסור? װןןם איז דןרס, ל1ים אײער םײנונג, נישס גוכ? — ם׳איז 6 נר1יםער םעלער 6ון די םןדערנע ײדישע שריוסשםעלער, װץס זײ הערן זיך בו6יל בו בו זיך אלײן. איך שסעל םיר סןר, װי זײ װאלםן תםיד גןהאלםן 6*ר זיך * בארןםעםער און פארנומען געװען אין אײן נןםירן דעם גאננ, דעם אר1יף• אין• ארןפ םון דער װארעםקײם-קעלם. דןם שסענדיקע שפילן זיך און באבקען זיך אינם אײגענעס שפיגל איז א בןלאסוםשערײ, װען נישט-םתם־6ראזעאלןןגיע• אין הןב םורא, אז ס׳איז דער6אר, װײל עם 6עלם זײ די בענסראלע אידעע 6ון שא&ן. דורכדעם ברעקלם פען זיך אייף דעסאלן אץ מען זוצם שםיקלעך־שסיםוננען, ברעקלעך״םןםיװן. סאראן אן אונסערשיד בװישן א שאפער און שרײבער. דער שא&ער שאזס דעם פענסש, װען א6ילו ער שסאפלם, װען ער רעדם האלבע װערסער. דער ש ר ײ ב ע ר שרײבס שײן. ם׳איז דא בײ אים בירונג, באבקערײ דער םענםש ןןבער איז בײ אים נישסןן. ,גיס אונז דעם םענסש׳ו -רו6ם א1ים אש. דער ש א• 6ער זעס דאס מערק, דעם פענםש, מןןס ער מיל אר1ים״ ברעננען, דער שרײבער-נאך זין־ אלײן. דער שא6ער װערם געסרןןגן 6ון דער אילוזיע, די אילוזיע •ארכאפס אים, זי שא6ם סאר אים. ןר קאן שרײק נראםאםיקאלישע 6עלערן, ער שרײבט נישס קײן פולקאפע זאבן. נעםס דאםסאיעװסקין און אםילו סאלםםאיען, ם׳געסינס ארייס בײ זײ אזעלכע חסר1נ1ת. דער שײן־שרײבער מעם שסענדיק געפינען די נעסאקסע 6ראזע, ער םארפוםירם זײנע זאכן, ער קרײזלם זײנע זאבן, איר װעם בײ אים שםענדיק גע&ינען דאס לעבסע װארם 6ץ דער םאדע, דאם םאדערנסםע שבפאדערנססע. דעד שא6ער אבער װעם קײנםאל נישס נאכלװפן און פיסל1יפן, ער װעס זיך תםיד האלסן בײ זיין םסיל. בוריק םיס א 4-3 יאר, װען ם׳איז נעװען אוםעסום 6אר• כאפס םים די שסיפונגען, װאם זענען אריבערגעקוםען פון רוסלאנד, װען םארקיש, לפשל, האס געסלוננען אין ד• ה1יכע גלאקן, װען םען האס םיס חובפה אװעקנעמאכס די נאנבע פרי׳ ערדיקע ײדישע ליסעראסור, אפגעלײקנם איר גאנבן גןנװיכם, דאן האבן נאר געבײלםע שרי&םשסעלער געסץ זײער ארבעם װײסער, זיך נישט געמאקלם. איבס באםערקן פיר ש1ין אפילו דארס אבוריק-נאננ, ם׳קופם בוריק בום געזונםן רעאליזם. זעם, װי םען נעםס איבס א1יף א, רײזען אין ראשנסארבאנד גופא. — זענס איר נאעגס באקאנס פיס דער ײרישער ליסערא״ סור אץ ראסנפארבאנז־?. — איך קאן נישם זאנן, אז איך בין אוםבאקאנס. איך קריג א6ם בוגעשיקס פון רוםלאנד די דארםיקע אויםגאבן, פיר קוםם א1יס בו ל״ענען נישס נאר יידישע, נאר א1יך רוםישע זאכן. םיס גאר קלײנע א1יםנאםען, יעדנפאלס בײ ײדן, קאן םען נישם אנװײזן א1יף א װערק, אדער א קלענערע זאך, װעל• כע זאל זיץ שסאנדהא6םיק. א. באבעל איז א נאר-גאר שװא• כערער גארקי• דאס אינטערעסאנסע, גר1יםע רוםלאנד מעם נאך געבן גר1יסע מערק. אבער דער ד1ר פון נאכל1י6ער װעס פוזן א1יסשסארבן. מען דאס נײע לענן װעם װערן א נאסירלעכע זאך, װי א ו נ ז ע ר לעבן איז פאר אונז נאסירלעך, דאן װעלן קו• םען םסתםא די נײע שרײבער. די ײדישע ליסעראםור א־ן אל־ געפיץ איז דערװײל םיס דער נײער ליסעראסור אין רוםלאנד נישס בארײכערס געװארן• — און די ײדישע ליסעראסור אין •וילןז — םען דארף געדענקען, אז די ײדישע ליסעראסור איז דן נישס קײן לוקסוס׳זאך, גישס קיץ לעקעכל, נאר סרוקן