Literarishe bleter · 1927-03-04 · 9 (4.3.1927) · p. Seite 166

9 זא ליסןרזןרישז בלעםער 166 6ין *לסן שניס... םילס *לץ, װןןס די דאררןנסן #ילן און נןד . עסעם, װןם יענע זענען פרײ דערפין״. און בראנדעס פארענדיקס: .ןןודאי איז די לןנע יזײנש נו סןג ן םך נעסער; *ין ס1ילן און אין רוםעניע איז זיכער גישטן קײן גרייםער אונסער• שײד םון ןסןל׳. איך םיל, ןז עס איז ןנסשסןנען אן אינסיםקײס נוזישן אונז: נראנדעם װײסם, #ז איך בין נישם געקיםען נעםען ןן אינסערװױ סון אים, ער האס םיך 8לײן געריםן און ער זןגם םיר דאם, װןזם ער םילס אין דער םיםעניש סון זײן נשפה. .םײנע שיגאים אין קעגנער, נישם קענענדיק לןניש נן■ שסרײסן םײנע מײנונגען, םלענן קוםען םים סערזענלעכע זלװלים אין אייף שרים און םרים םלעגן זײ םיר דערםןנען םײן ײדישע ןסשסןםיננ׳. סלועלינג הייבס ער אן נו זוכן ״ין 8 זײסיקער שןםע, מי עס ליגן סןדסירס אויסנעשניםענע עײסונגם׳ןרסיקלען אין ער לײענם םןר םיר םאר ון ןרסיקל, װןס סרןםעסןר ילאיג הןס געשריבן נאכדעס װי נדןנדעס האס ארויסגענעבן .די געשיכסע םין דער עם־גראנטן-ליפעראםור׳. דאס איז געװען נןך אץ יענע בײסן, בשעת ביןנדעם איז נאר װאס ןרויסגעסרןסן ןלם קעפסער םןר סןליסישער, םאצי8לער און רעליגיעזער םרײהײם אץ פןרסשרים. סלאיג שרײבס: ,םיר ד*ר6ן םײנען, ןז װען ברןנדעם זןל זיך נוס םןר• מיןצםן, דןרף ע־ נישס ןננרײםן ד• דןזיקע געזעלשאיס און װעלן םארניכסן אין צענרעכן אלץ, װןס זי האם אויםגעבויס; ער דארף נןר אין זינען האבן, אז די דןזיקע געזעלשןםס הןם ארויסגעװיזן זײנע עדםערן און זײדעס נאםט-פרײהײם און זײ נןשינם. און םאר אלע סרײהײםן, װןם די דןזיקע געזעלשאםם האט געגענן זײנע עלטערן און זײדעם, דןרף ער דןך ארבעטן 6אר איר אנםװיקלונג און נישס ארבעםן 6אר איר בעשסערונג׳• בראנדעס לײענם םןר פיר אויך םןר ן סײל סין זיין ענסםעי בו סראםעסןר סלאיג; דאס איז א העכםם אינסערעםאנ- סער ענסםער• גישס קיקנדיק, װאס אין יענער בײם הןבן די יידן א ן דענעםארק שוין לאננ געהאם אלע בירגערלעצע רעכם, אירןני• זירם דאך נראנדעס אויף א בײסילן אוםן די כלוםרשסע 6רײ• הײםן, װןס ײרן הןבן גענןסן אץ דענעםארק• אס איז דער ענםםער: ,װןס ש״ך די גאםם־םרײהײר, װןם סלאיגם עלםערן אין זײרעם האבן ארויםנעװיזן צי םײנע עלסערן אין זײדעס, בץ איך זײ זײער דאנקבאר, און עם איז באפת א גיויםע חוצסה פארלאג ב. קלעצקין ערשט קרשינןן מ.א.לערמאנטאװ געהל־־׳יבענע װעריי ל י ר י ס ־יריס כשה כאשטעװלצקי - פרײז גילדן — *ךרעם: .פ2 1>1*6|3ל| ,0זײפ52ז3/<\ "ו6ו1:> 8. .1)ע'\\ װןלם דאן ןסגענענן מער סלאץ 6אר דער אײראסעןשער ליטע• ראסור אין װייניקער םאר דער דענישער'. נןכדעם װי געןרנ בראנדעס הןס דערהאלסן די ײדישע איבערזעצוננ םין זײנע װערק, װןס םײזעלס 8ארלאג אין ניו• יןרק הןס ארויסגעגעבן, הןם ער געשריבן, איך זןל קוםןן צו א־ם: ער האס פיך נעבעסן, איך זןל איבערזעק םאר אים אייף דעניש געװיסע שםעלן. ער איז שסארק אוםבונירידן געװען םים דזם ןרם אין דער הקדסה, װו עס װערם געזןנם: ,נראנדעם האס זיך לעצסנס דעדנענסערס צים ײדישן 6ןלק'. בראנדעס הןם םיך בײ דער שםעלע אונסערברןכן און פפןיס םיס פעם אויסגערזסן: ,איך בץ קײנםןל נישס געװען װײס 6ין ײדישן 6ןלק אין בםילא הןב איך זיך נישם גע• דארםס דערנענםערן׳. איך םרעג נראנדעכן צי ער הןס גןקיןגן א ײדישע דער• צױנג, און ער ענסםערט: ,נישס איך אין נישס םיי:ע צװײ ױנגערע ברידער, עדו• ארד, (װעלכער איז צתײ יאר ױננער פאר געןרג נראנדעס און איז אין דענעםארק א באװוםסע פערזענלעכקײם, א פןליסיקער, א נאדײםנדער שרײבער און א שפראך״םןרשער) און עמאנועל װעלכער איז נעװען א בקי אץ פןליםישער עקאנאםיע אין איז געשסארבן צי עסלעכע און דרײםיק יןר דורך זעלבסכםארד), הןבן געקרןנן א רעליגיעזע דערצױננ. ,פײנע עלסערן׳. זןנס ביאנדעס װײסער, ,זענען געװען .קןנםעסיןנסלןז׳. אין מײנע עלסערנס ה1יז האנן מיר װײניק װןם געהערס װעגן ײדישקײם. אין קײן שול זענען זיי קײנ• םןל נישס גענאנגען, װען א־ך בין קאנפירםירם געװןרן, זענןן םײנע עלםערן אװעק םים םיר אין דער סינאגןנע. דןס איז געװען דןס אײנציקע םןל, װןס איך נין געװען פיס זײ אין א ײדישער שול. ,בײ םײן נןנע <םײן סןםעס םןםע), הןב איך ין גע• האס 6 געלעגנהײם צו זען רעליגיעזע סירונגען, װי אפהיסן םיל• כיק אין שליישיק. םיר הןנן אײנםןל געפראװעס ביי איר א סדר. ,אויב ןבער א־ך האב אין םײנע עלטעינם הויז װײגיק געהערס װעגן יידישקײם. הןבן םיך םײנע קריכםלעכע הברים אץ שולע שיין צו אסס דערםןנס ןן םײן ײדישעד ןפשטאםיננ׳. זןנם נראנדעס אץ אן ערנסטן סןן און ער זעצט םןר: .סיר שײנס, אז דער ײדישער שילער, װעםען עס איז אויסנעקיםען אין ם״ן צײס צו גײן אין שולע צוזאםען םים קריםםלעכע חברים, קןן בשום א61ן נישם פארנעסן די אײנדרוקן 6ון זײנע ױננל-יןרן. דןס פסדרדיקע קיקן א1יף דיר װ• א1יף א 6רעםדן, דןס באסראכםן דיך װי אײנער, װןם געהערם צי א נירעריקע• רער ראסע, דןם פילן זיך געשסעספלם פין חרפדי, נישס האבנ• דיק נאגאנגען די קלענ״סע עב־רה, דןס 6אראכסן דיך ציליב דעם א1יסזען, 6אר דײנע עלסערנס און פןלקס-גלויבן, איז אום• דערםרענלעך 6אר דער עםפינדלעצער ייננל-נשמה׳. בראנדעסעס שסיפע װערס לײדנשא6סלעך און זײנע פייער■ דיקע א1יגן, װעלכע זענען לעצםנס געװןרן םאם, צינדן זיך ןן םים א פײערל און ער רעדס װײסער: ,םען קען דןס גןרנישם סארגיײכן םים דער לאגע 6ין אן ןרעם קינד צװישן רײכע, ןדער אן אוםגעזעצלעך קינד צװישן געזעצלעכע, ןדער א קאס1יליש ױנגל צװישן פרןטעסםאנ• םישע. פ׳קןן דןס א6ילו נישט סארגלי כן םים דער לאגע פון 8 קאליקע צװישן געזונסע קינדער, װײל דןם ײדישע קינד, װןס איז גענןנגען אין א שול צוזאסען םיס קריססלעכע קינדער