Literarishe bleter · 1927-03-04 · 9 (4.3.1927) · p. Seite 164

9 זא ליטערארישע בלעטער 164 — םיר געפעלט דןר כולו יום־סוג, װןוס װאכסאננאװ און מײערכןלד ברענגען *רײן א1יף דער נינע. םיר געפעלס $בער אויך רי סי6ע 6רײד, װןןם א ססאניסלאװסקי כרענגס. איך בין סונקם *זוי באגײםסערס 6אר דעם ןרשםן *קס אין ,דנוק׳ אין װאכס^נגןװם רעושי, װי איך בין באגײםסערם 6*ר סםאניסלאװסקיס אוי66ירונג סון ,קארשננןרסן*. א־ך נערזענלעך בין נישס קײן שםארקער אנהעננער םון דער אנזעעװדיקער רעזשי, װאם איז ענלען צו דעם שפ־לן בײ א שםארק קאנצענ• םרירםן דיריגענס. איך האלס, אז יעדע פיעסע 6אדערם *ן אנדערן עוג&נג, אן אנדערע א1ים£זןסוננ. יעדע פיעםע דארף באהאנדלס װערן אינדיװידועל. נעפם, לפשל, אוגזער אוי66ירונג םון יעװרעינאװם פיעסע ,די שיף םיס עדיקים׳ און לייװיקם ״שאס׳. צװײ גאנץ באזונדערע אויפםאםונגען און עװײ גןנץ באזונדערע צוגאנגען. — װאס 6אר א צילן האם 6אר זיך איצם דאס בעסערע ײדישע םעאטער אין אפעריקעז בן־עפי םלעכס זײגע *יננער אין די געדיכטע האר- סשוסרינע און שװײנם א מײלע• — אין װײם—שםײכלם ער-אםשר אױ דאם, װאם פיר סוען דאס בעססע, װאם קאן געםון װערן בײ אונזערע אופ־ שםענדן איר דאר6ס װיסן, אז דא םילס זיך נאך נישס קײן םארװארצלטקײס פונם בעםערן םעאסער. װען, לפשל, ס׳זאק זיך איצש צוםאכן נײדע ײדישע קינסםלערישע םעאסערס, דאס אוירװינג פלײס קונסם־סעאםער און שװארצס קונסס־סעאםער, װאלט קײנער נישם געסאדערס, זײ זאלן זיך צוריק עםענען. ם׳זענען דאך יא םאראנען ארום צװאנציק סויזנם םןאםער• גײער, װאס באזוכן ם׳בעםערע סעאסער, נאר זײ זענען נאך נ־שט אז1י צוזאםענגעװאקםן פיםן םעאטער, זײ זאלן *ילן א סארלוסם, װען א בעםער ײדיש סעאסער װעם זיך צופאכן. דאס בעסערע םעאסער-פובליקום נעסינס זיך נאך אין א לויזער םארם. דאס נעסערע ײדישע סעאטער אין אמעריקע דארף נאך דנרגרײכן אין דעם זין דאס, װאס דאס שונד״טעאסער האס דערגרײכם. ננ1גע אקםיארן איז דאס שוין נםעס דערגרײכס נעװארן. איך, למשל, םים פײן גאנצער באריפסקײס, בין 6אר דעם שונד־טעאםער גארגישס װערם. דער פצב סון דעם בעםערן ײדישן םעאסער איז אץ א גרויםער םאס געװענדם אין דעם נירעריקן קינססלערישן ניװא םין דעם אמעריקאנישן סעאסער, װאס קעססס איצס אויס זײנע פאזיצ־עם און דאס רעכם א1יף עקזיססענץ. װעלן םיר דאם האבן דערגרײכס, דאן װעלן מיר ערנםסער םראכסן װעגן אן אומא־הענגיקן קינסםלערישן סעאסער, װאס זאל קאנען- עקזיססירן אן דער ביזנעס-אפיסרופסות 6ון א נעשע6םסםאן. א־צט װערם אין אוירװינג פליים םעאסער געשפילס םים נרויס דער6אלג ה. לײװיקם ,שאפ׳, װאם האס שםארק א1יס• גענוםען אין גײם ש1-ן דרײ חדשים פאר איבערגעםאקסע הײזער. אין סארבערײטינג איז ,נערעכטיקײס׳ 8ין נאלדסװורסי, ראמען ראלאנס אפיעסז, א פורים-שפיל און ל. םלאכס א פיעםע. בן-עפי האם זיך געכאפס, אז ס׳איז ש1־ן צײם צו גרײסן זיך צי דער נאכסיסאנ־וארשסעלוננ און ער נעועננם זיך הזפלעך. גי׳יארק י• ש><מעס פארל־־יאג ב. קלעצהײ ד׳ר םיכאל װײכערס טעאטער אװ דראמע (־^ר) י יעדער ב*נד עי 4 נילדן. מינסיק #*ר סע*םער-םיער *ון *קסיערן. םעאםער, װו ער איז ששענדיק באשעפשיקם מיט אקסיארן, דראםאסורנן און סחם םעאסעסםענסשן. װעגן סעאסער איז בףעםי נרי־ס צו רעדן צו יעדער צײם, און סעאסער, און ספעציעל ײדיש סעאסער, פארנעםס שסענדיק זײן גאנצן איך. — װאם פעלם, ל1ים אײער םײנונג, ר;ם ײדיש, סעאםע־ אין אםעריקעז-פרעג א־ך בײ בן-עםין, צוזעצנדיק זיך אין א װינקל 6ונם קלײנעם ציםערל. — דעם בעסערן ײדישן םעאםער אין אםעריקע פעלם נאך זײער אסך, נאר צװײ זאכן זענען, אז1י צו זאנן, די קארדי• נאלםםע: 1) א גרעסער און באשםענדיק פ־בליקים. דאם ,שונד• סעאסער האס אן ערך דרײ הונדערם ס1יזנס םעאסער־באזוכער, א1יף װעלכע ס׳קאן זיך שסיצן. אין שונד־םעאםער גײען פיעסן א נאנצן םעזאן, װאס פאדזיכערס דעם פאסעריעלן דערפאלג פונס סעאסעי. דאס בעפערע ״דישע םעאםער קאן אין אםעריקע נישש רעכענען א1 ף קײן צענסל 6ון דעם טעאסער־עולם, װאס דאס שונד־סעאסער האם. א1יב דאס בעסערע טעאסער װאלם נעהאס פישצ־ק סייזנס איבערגענעבענע סעאסער־באזוכער, װאלם עם געקאנס ששײן א1יף א ז כערן םאםעריעלן באדן. 2) דאס בעםערע ײדישע טעאסער, א1יב ס׳ואד נישם װעלן זײן אנגע• װיזן א1י6ן םעאסער־באזוכער, װאלס באדאראן קריגן שסלצע 6ון דער געזעלשא6ס אדער סובסיד רם װערן 6ון םעצענאסן• םיר האבן בײדע נישם, און 6ון א נעשעאסס־םאן, װאס נײס צו צום סעאםער, װי צו א װעלק ם׳איז נישס אנדערן געשעפס, קאן םען נישס דערװארסן, אז ער זאל נישם װעלן סון םעאסער םארדינען. — אין װאם דריקם זיך א1יס די אײננארסיקײס 6ונס ײדישן םעאםערז — שװער צו זאגן. אוםבאװוםםזיניק שאפס י^דער אק• טיאר אײגנארםיק ײדישעס, ער װעבס דאס ארײן אין זײנע ראלן, אייב ער האם םאלענם• װען איר װילם פאנן א פארגלײך צװישן דעם שוגדלשן און דעם ערנססן סעאסער, װעש די אײגנ• ארםיקײס, דאכם זיך םיר, גישם זײן שװער צו געפינען• נעםס, לםשל, דאס שונד-סעאסער דא בײ אונז א־ן נױ־יארק, װעס איר גלײך באםערקן די װולגארע אםעריקאניזאציע, דאם װעלן זיך צופאסז צום גאסן-נעשםאק. וױ נאר א ױגנער בחור אדער מײדל דערשײנס א1יף דער שוגדישער בינע, אז1י רעדן זײ פער דעם עגגליש־יידישן זשארגאן, װי ײדיש• א1־ף דער ערנ• סםער בינע איז דאס נאנץ אנדערש. די ערגסםע בינע לאזם זיך נישס אראפ צום גאסן-געשםאק, נאר, פארקערס, זי זוכם אים צו פארפײנערן. אז1י איז עס בנ1גע דער שפראך און אז1י איז עם בנ1גע א םך אנדערע זאכן, װאס צוזאפעננענוםען שםעלן זיי םים זיך 6אר אײגנאדסיק ײדישעס• א1יף װי װײם די װולגאריזאציע םון דער שפראך איז אװעק אין דעם שינדישן סעאסער און װי גרויס איר װירקונג איז, אילוםםרירם בן־עפי םים דעם, װאס דער אײגנםיפער פון אוירװינגס פלײס סעאםער, אלײן אן אמעריקאניזלרםער ײד, האם זיך צו אים געװענדעם ש1ין עםלעכע מאל םים דער םראגע: ױאס 6אר א יױיש װערם דאם דא גערעדםז אלך האב ש1ין געהערם 6ון א םך באזוכער, אז זײ פארשםײען נישס דעם ײדיש. און דא קוםם ש1ין צו די קלוגע עצה םין ד׳עם קלונן נעשעפססםאן: 6ארװאס נישס נוצן אזא שפראך װי אין אנדערע ײדישע םעאםערן (געמײנס: שונד־סעאסערן)• פארשםײם זיך, אז די קלוגע עצה װערס 6ון דער סרופע נישס אננענוםען, נאר כאראקסעריםסיש איז עס. װענן די פארשידענע נײע פרוװן אין עקספעריםענסן א1י£ן םעאםער־נעבים, א־ז בן־עםי גום אינםארםירס און איז סון די געװןנםקײםן באנײססערם, הגם ער איז נישס קײן אנהענגער סון א װעלכע ם׳איז רעזשיםערישער שילע•