Literarishe bleter · 1917-02-25 · 8 (25.2.1917) · p. Seite 141

141 ליםערארישע בלעםער 8 זײ אחד־העם איז זײנע בױװ נחמן מײזייד־י׳װארשע םער װם§, *ין װעלנן די 1יםט ארײגנעסאלן *ין קעגסם בישם #ר1יס'. אחי־העם איז געװען דןון זײער סעסיק: געארבעט, גע• לײענט אין א1יך נעסרייסס װענן סןןרן קײן ארץ־ישראל אין ױידםענען זיך דער ליםערארישער #רגעט. דעם 28-סן #סריל 1919 שרײנם ער בוזישן אנדערן אין זײן בריװ, אז ,װען ם׳װעט קוםען םײן עײס עי סןןרן קײן ארץ ישראל א1יף שטענדיק (יש-בת קבמ), װעל איך זיך באםי• ען עי םןרשליםן זיך דןרס אין םײנע ד׳ אס1ת אין װידםענען מײנע איבןרגעבליבענע יןןרן אין פיח1ת דער גײססיקער ארבעם,- װײם סין סארסיי און סארזאםלינג־זיםד. ס*ר#ן נןך געדאנקען. װ*ס שם1יםן זיך אין םײן פ1ח, װעלכע זענען נ*ך נישם געקי• םען ביז איבס בום אייםדרוק, אין §יר הןם זיך נישט געװ*לט םיסנעםען זײ םיט זיך אין קבר *רײן. *פער עם ס*דערם זיך נ*ך * גרייסע *רבעם, ביז זײ װעלן ראוי װערן צו קוםען עום ע1לם אין דער סאםנדער ס*רם'. אין עםלעכע װ*כן ארום, דעם 6יםן ייני 1919, שרײבס אהד־העם עום באקאנםן העברעןשן שרײבער ש• בן.צי1ן: ,ד*ר6סם װיםן, מײן סרײנס, אז הגם איך הןןב זיך אין ,לעגי*ן' נישט בעטײליקס אין אין א1י6ן סרןונם נישט געװען, דןןך בין איך 8ינם קריג *ר1יס א בעשל*נענער און םוןרװונדעטער, אין איך האלס, אז םײנע װונדן זענען געסעידעכע אין װעלן קײנמ*ל נישש א1יסנעהײלס װערן. לכתחילה ה*ב איך נןך געהאס די הןסנונג, אן דער ,של1ס' גאייף די יס1י1ת סין ,נערעכסיקײם׳ אין נאך אזעלכע םיני שיינע װערסער, כ־דועו װעס א1יך םיר ברענגען ארסיאה• איצם איז א1יך די האסניגג סארלוירן גע• נאנגען• דער שלום האס נאך סארטי£ט םײנע װונדן און נאך םער צערידערט םײן נשםה. און אין די נעכס שלאף אין נישס אין ליג אין האנ צו זיך סענית: 8ארװאס האב איך זיך גןשם געװידםעם סון םײן ױגנס אן דער נאטוריוױסנשאסם און די נלערלײ װערעם אין קריכענישן, אז1י אז^איך זאל א1יך איצט קאנען זיך 6ארנעםען פ־ס אס דעם געבים םיס 6לייס און ליב• שא*ם בױ צים סארגעסן רעם םענםש און זײנע טאםן• איצם אבער, אז םײנע יארן זענען ם־ר אװעק םים די םחשבית װעגן אם דעם גידעריקן באשעסעניש, װאס זײן עזות איז אז1י גרוים, אזש ער רו6ט זיך אן ,דער אויסדערװײלסער סין די באשעסענישן׳—איצם איז םײן ם1ח בײ םיר אויםגעלײדיקט, און אין האב קײן ,אביעקס׳ נישם םים װאם צי סארנעםען םײן נעדאנק. אםת איז, אז םיר זענען גישם שולדיק אינם 6אלן סונם םעגסש אין םיר האנן זיך נישט באסײליקס (אלס 6אלק) און די אלע העסלעכקײסן. אבער, אז איך זיך א נהםה אין אס דעם געדאנק, קוםס דער שםן און ח1זקם סון םיר םיט זײן אצזרלתדיקן געלעצסער: ש1םה שבע1לם, דער, װאם זײנע הענס זענען אים נעבינדן, איז קײן גר1יס בריהשאסס נישם סין זײן זײם, װאס ער באסאלס קײנעם נישס. אין סון װאנעס װײססו, אז איר װאלם געװען בעסער 6ון אנדערע, װען איר װאלס גע• קוםען צו א נסי1ן?' נאך קלארער דריקס זיך א1יס אחר-העם אין א עגססער צי י. ר. בערקאװיםש, װעלבער לאדם אים א־ין צי שרײבן 6ארן זשירנאל ,מקלס׳ <אין נױ• יארקז• אחד־העכ שרייבס אים (9־סן ױני 1919): ,בעחן װעלם חורבן אין דאס 6אין סינם םענסש ניז דער לעצסער םדרנח באדארף םען, אז עסעס א גאס זאל אראם• ח אחד־העמם ד־יעצשע י$רן נישס נעקיקס א1יף דעס. װאס אחד-העם איז צילעצס ש1ין העכער 10 יאר ערנסס קראנק נעװען, האס ער זיך נאך אדץ ארוםגעםראגן םיס סארשײדענע ■לענער צו שרײבן א רײ װיכ• סיקע װערק. צוריק םיס עםלעכע יאר האס ער ערנסס געקליבן םאםעריאל 6אר צװײ גר1יסע װערק-חעגן םהות 8ין יהדות אין װענן דער אנסװיקלונג יונם נאציאנאלן געדאנק בײ ײדן. די לעצםע חדשים האם אחד־העם זיך סארםאםסן אנצושרײבן זײנע זצר1נות, — אגגעה1יבן םין זײנע ערשםע געזעלשאסםלעכע אין ליםערארישע שרים ביז די דעצסע יארן סין זײן ארבעט. א סאר קאסיסלען סין אם די זצרונית זענען נישם לאנג 0ארע6נסלעכס נעװארן אין דער ירעםע• װי באקאנס איז אחד־העם הײנסיקן זוםער אלם נעװארן סו יאר; זײן קראנקהײס האס אים איננאגצן רוינירס און צוגע• רויבס יעדע םעגלעצקײם צי ארבעסן. װען םיר באקענען זיך נעענסער מים וײגע בריװ, זעןין םיר, װי שמער עם איז געװען אחר־העסען זיך אוםציקערן צי נארםאלער ליםערארישער סעםיקײס. און עם איז באםת א שרעק• לעכע םראגעדיע געװען בײ אס דער גײססרײכער יערזענלעכ• קײם, מעלכער האס אלײן ציגעזען זײן אײנענע קרענק אין קאגססאםידם םיס א באזינדערער לאגישקײם און קאלסקײס זײן איםבאהאלסנקײס און שמאכקײס. ס׳איז בײ אים א1יף קײן אײן װײלע נישם געװען קײן זןלנםםנארערײ; םיס זײן ניכםערן אין אנאליסישן שכל באנרײסס ער אין זין די קרענק און כאראק• םערייירס זײן צושסאנד אסן, כאלם און קלאר. א מונדערבארער םעגסשלעכער דאקיםענס זענען די ברימ, װאם אחד״העם האס נעשריבן צו זײענע נאענסע 6רײנט די לעצסע צװײ-דרײ יאר 6ון ענגלאנד,-אין די יארן (1921-1918). די שװערע קרענק א׳ז אננעקופען אק זוםער 1919. ביז דאן איז אחד׳העם געװןן סארנוםען מים זײן ארבעם אין בױ• רא בײ װ. װיםאצקי. ער האם זין שסארק גענוםען צום הארצן 6ין די אלע שיידערלעכע געשעענישן בעתן װעלם-קריג. אין בריװ 6ינם 15 יאנואר 1918 שרײבם ער צו םידכי בן הלל הנדין אין יסו, אז נאך ן הסםקה סין 3 יאר שרײבס ער אים װידער. ,אין װאס סאר א דרײ יאר זענען עס געװען! ם׳קען םםש נישם נלויבן, אז םיר האבן סארםאגס כח אינערצולעק אל די נעשעענישן און נישס םשוגע צו װערןו״ אץ א צװײסן נרימ (8ון 18 סעברואר 1918׳ 8ין לאנדאן שרײבס ער, או ער האס אגנעהויבן צי שרײבן א ברימ, נאר ,םן השםים׳ לאזם םען אים ניעס. ,די דײסשן 6ליען איבער אונזערע קעס און װארסן א1יף אונו זײערע באםבעס םון די היםלען 0ון אויבן... א1יך אײערנעכסן און נעכסן זענען זײ געקיםען און אראסגע• רעננס א1*ף אונו ביו הןלבער נאכס סייס-באםבעס. און הנם םיר האבן זיך ש1ץ צו דעם אין א געװיסער םאס צינעװוינס, דאך איז שװער קאניענסיױץ דעם גןדאנק און אסמענדן אים *ין סאג-ענינים, װײל דער רעש 6ץ א1יבן און םון אונסן, אין דער באװוםסזײן, ןז אץ דער זעלבער צײם קוםען אום איפ. שולדיקע םענםשן און זוינ־קינדער 6ןר נארנישס, נןר ציליב דער ,םענסשלעבער קילםור׳, — םילם אן דאס הןרץ םים שװע• רע אץ ׳ביםערע נעדאנקען, און ןלץ זעס איים װי אײן גר1י•