Literarishe bleter · 1927-02-18 · 7 (18.2.1927) · p. Seite 126

7 זא 5 ליטערארישע בלעםער <26 פין דער רעדאהציע כאריס פילניאקס ,די געשיכטע פון דער אומפארלןןשע- נער לבנה״ אין די,ליט. בלעטער״ אײ קיםענדיקן ניםןר ,לים• בלעסער׳ ה1יבן מיר אן צו דריקן *ן אינסערעסאנםע דערבײלינג פין דעם באװוסטן ריםישן שרײבער ב ןן ר י ם פ י ל נ י * ק א. נ• ,די נעשיכסע 6ון דער אוםפארלןשענןר לבנה׳. $ס די דערצײלוננ הןם *ר1ים• געריסן 8 סופל נישש נןר אין ראסנפארבאנד, נאר א1יך א־ן אײרןאע. די דערבײלונג איז געדרוקם געװען אין םןםקמער זשירנאל ,נןוװי םיר׳, װןןס מערם *רויסגזגעבן דירך דעם םלוכהשן ארגאן ,איזװעםםי*' (רעדאקטןר 9ינם זשורנאל איז דער פאלקס־קןםיסאר 6אר בילדינג א. לונאסשארסקי). די דער• בײלוננ איז נעװען געװידםעס דעם רעדןקסןר 8ין ,קר8סנ#י8 נןװ״ װ$רא;סקין, זי שיל־ןרם 8 קןםאנדיר םי[ 8ן *רפײ, ג*װ• רילןןװ, װעלכע װערס ןסערירם קעגן זײן אײנענעם װילן און ער שטארבם בײ מערקװירדיקע באדיננונגען. אין דעם פןר• װארם צו דער דערבײלונג האם בןןרים פילניאק געשריבן, 8' זײן העלד, גאװרילןװ, האט קײן שײכות נישם בו דעט קןםאנדארפ פרוזנע, װערלכער א־ז יןן נישם לאנג געשסןרבן אין םאסקװע נןך 8ן אפעראגיע. ןס די בןםערקונג 6ין ב• ■ילניאקן, הןס נישם געהאלפן. װארןנםקי איז *רויםגעכרןטן םיס 8 שארפן פרןסעסם קעגן פילניאקן, ער הןם אפנעװארםן די װידםונג, װײל ,די דערציילונג ד>8לם דעם לײענער אין דער זיכערקײם, אז די באדינגונגען, בײ װעלכע ם׳איז געשטןרבן דער קןםאנ• דאדם, דער העלד פין דער דערצײלוננ, זענען ענלעך צי די װירקלעכע באויננונגען און םאקטן, װעלכע הןבן געבראכס דעם ס1ים פון חבר פרינזע, אין ם׳איז דעריבער * בײזע רכיל1ת א1יף אונזער פארםײ׳. די רעדאקציע .נןןװי םיר׳ הןם אין צמײסן נוםער םיםגעםײלם, *ז ס־איז געהען פון איר זײם .*ן אםתער אין גרןבער 6;לער' צו דריקן;ם די םעשה. דער נוםער 6ון ,נןװי םיר׳ פיט ■ילניאקם דערצײלונג איז דורך דער ג. ■. או. קןנפיסק־רם געװןרן• די צװײטע װןך, דעם 21-םן ■עברואר, מערס 250 יןר, זינם ם׳איז נעשםןרבן אין ה*8נ דער גר1יםער ײרישער פיל8• םןף בריך (בענעדיקס) שפינןז*. אין דעם קוםענדיקן נוםער װעס קיםען *ן *רטיקל װעגן שפינאזא אין א1יך בילדער. דעד קיםעגדיקער נוםער ,ליס. בלעםער׳ װעם האלםן 24 זײםן. אין נומער װעלן *רײן א1יך די ,ידיעית םונם ײדישן װיסנשאפסלעק אינסגיכוס׳. אויף דער לעצםער זײס דרוקן םיר 8 קו&ןנן א1יף צו ב8• קופען הנתה בילעטן אין װ.י.ק,ס. (6אר העלפט-געלס). אינ• זערע לעזער װעלן נעװים םים צופרידנקײס עם אויפנעמען, און װעלן גערן זיך באנוצן םים ץס דער הנחה. םיר הןבן באקוםען צוגעשיקס פין י. ןפאסןשו עםלעכע גלענצנדע נןװעלן, װעלכע װעק בקריב געדרוקס זײן אין די ,לים. בלעסןר׳. אין די װײםערדיקע נומערן װעלן םיר געבן עםלענע קןפיטלען פין י. י. זיננערם נײעם רןםאן ,שסןל און אײזן׳, װןם װערס איצש געועצס אץ פארלאנ ב. קלעצקין. ס1ים אין לעבן, גןס אין אוםשסערבלעכקײס-און נ*ך אזעלכע ,קלײניקײסן׳. אין די גר1יסע אײרןפעןשע ליםעראסירן זענען פאראן םפעציעלע זשורנאלן און זאםלביכער 86י אזעלכע ,א1יסער• ןרדענםלעכע׳ םראגן, דאך כאפס זיךסון צײט-צו-צײם *רײן 8י8 פראגע א1יך אין אזשורנפל פון דעם געװײנסלעכן םין ליסערא• סור; בײ אינז, װו די צןל זשורנאלן איז זײער שםארק בא• גרענעצס אין װו פין אזא פין ליקסום װי ,םפעציעלע׳ זשור• נ*לן קןן דערװײל קײן רײד נישש זײן. װאלס אםור נישש נע• מען א1יםן װעג צײסגװײז אינםעדצוסראנן כאסזי *ין א סײ■ לעפעלע פון דעם םין, װןס גײס ארויס 6ון דלת אםית קילםור. בעסער װי קרנישס. װןם אינזער קילםיר 6עלס איז: עקספאנסיװיםעט — 8ן אויםשםרעקיגנ אין דער לעננ און אין דער נרײסן און פ א ר• םיפוננ, 8( ארןפלןזן זיך אין די סיפענישן, איר ק1ל זןל א1יך קוםען .סםעםקים׳. םען םח אײנםןל פאר אלעמןל זיך בןפרײען פין דעם געדאנק, אז קילסור ה1יבם זיך ןן אין ענ• דיקס זיך ם־ס ש־ין-שרײבערײ, םעןסער, פןלקלןר אץ ■עדא• גןניע. דןם ברײםשע ן ם 6אר ןם די דןזיקע געביםן! ןבער ם־םןר צי דערזעלבער צײם נישס הןלםן אין חים די אנדערע פרןגן — רו6ש זײ ןן םעשןפיזישע, רעל־גיעזע, םראנםצעדענ• סאלע װי איר װילם. נןר די כינעזנשע םויער 6ון דלת־אםית• קילםור מוז איםנעשלײדערס װערן. אלץ, װןם איז םענסשלעך (אין א1 ך דןס איבערערדישע, דאם אבסשרןקסע, דןס נישפ• רעאלע א־ז םענםשלעך), םוז אונז װערן אײנן. נישס נןר רןס בגד, נןר אייך די נשםה אינם פןלקס־גיף םיזן םיר 6לעגן. םיר דארפן טןקע ארויס א1יף די מעלס-סרןקסן םים א שײן םלבוש א1יף זיך, םים לײםן גלײך, ןבער לןזן א1יף דעם השב1ן אײנדארן די נשםה, איז א פארברעך. םער װי 8 פארברעך) ם׳איז ם1ים־נע86ר — פאר דער ײרישער קולסיר, 6ןר דעם יידישן װןרם. װןרים װילן םיר הןבן ן ײרישע קילםור (א קילםור א1יף ײדיש), מוזן םיר הןבן די חשידים, די םאסן, װןם זןלן זי ליב הןבן אין ברי ןזעלכע צי הןבן, כדי זײ םים ס1יזנם םעוים ציציבינדן צו אונז, מ״ן םיר בא6רידיקן אלע רעגונגען פין זײער נשםה, םיזן וײ אויםער םעשי1ת און לידער און ןפהאנדלונגען װענן שסרןך וכד1םה, א1יך פון אונז הערן מכח םיסערע אינסערעסן, נשםה-אינסערעסן. זײ זןלן זײער נשםה-דורשם נישם דארפן לויסן שסילן ערגעץ-אנדערש-װו. דער ןקצידענם און דער ןריענם הןבן ןננעשםעלס די א1יערן פאר םריט, קלאנגען, ציםערנישן 6ין עפעם נײס; בעת ןסװןרד שפעננלער רעדס ױעגן דעם אונסערגאנג 6ץ דער םערב.קולסור, הערס זיך םין װײסן, 6ון םיםענישן א רוף צי א נײער פענסשלעכער קולסור, א נײע ראסע. עס הערן זיך שסיםען װענן א פןרײניקוננ, א פארשםעלצוננ םון בײדע קול• סורן, די םערבריקע און די םזרחריקע, בדי אײנע זןל די אנ• דערע דערגןנצן, ןנפילן; כדי צו דערגיײכן אן אוניװערםןל• םענםשלעכע הןרםןניע, אן אינױוערםאלע אײנהײם; מיליןנען נשםות איבער דער נאנצער װעלם הןבן זיך א1י6געעסנס פאר אלם־נייע אםתן. םןרן םיר עס נישס װיסןז דןרף דער ״דישער זשורנןל און דער ײרישער ביכערפןרלאג האלסן פאיריגלם סיר און ם1יער 6אר דעם װןרס, װןם שפ־גלס ןפ די נשםה• רענונגען? סןר עס דעם ײדישן לעזער נישם דערצײלם װערן- ןפילו ןביעקםיװז דארפן םיר באפת אייסגעשלןסן זײן ■ון דער ברײםער ױן סיפער אידעען-װעלם?