Literarishe bleter · 1927-02-18 · 7 (18.2.1927) · p. Seite 122

7 זא לים?ר*ר?שע נ ל? הז ר 122 אים איז םקיום געװארן די אלטע, שיעע מימרא: ״תלםידי חכםים װאס זײ װערן עלטער, אלץ קלארער װערט זײער גײסט״. אבער די לעצטע טעג זענען אנגעקומען באאופרויקגדיקע ידיעות, אז ער איז געפערלעך קראנק. לאמיר האפן, אז ער װעס צוריק געזונס װערן. ער אלײן ד,אט דאך אויף זיך געזאגט,? אז ער םילס, װי זיינע כחות שטראמען אויך איצש אים איבער, א־ן אז ער קאן זיך גארנישם םארשטעלן, עי■ זאל מיד און אלט װערן, װי בכלל ער זאל אויפהערן צו עקזיסטירן. זאל ער גאך םאריך־יפים זײן, דער גײסשרײכער, לײדנ. שאפטלעכער 85 יאריקער זקן״• נ. מ. ״שיר־השידים״, ״קהלת*, םארעפנטלעכט א װערק װעגן דער בארים• טער ײדישער פערזענלעכקײט לארד ביקענספילד,? געשריבן אויך װעגן ת. נ. ביאליק און װעגן א ײריש־שװעדישן ריכטער, זיך אנ• גענוםען יןםטםאל פאר ײדן קעגן די פארפאלגונגען מצד פארשײ• דענע מלוכות, אבער ער איז געװען נישט צופרידן, װאם מען האט געטײטלט אויף זײן ײדישקײם א־ן אמאל האט׳ער אפילו געשריבן•. ״װען םען װאלט מיר אן אויםהער נישט דערמאנט מײן ײדישע אפשטאמונג, װאלס איך עס געקענט פארנעסן״. נישט געקוקט אויף זײן סיפן עלטער, האט געארג בראנ■ דעס נישט אויפגעהערט ביז דער לעצטער צײט צו ארבעסן. אויף טהאמאם הארדי ל א נ ד א ן ענגלאנד, האס םים עםלעכע יןר צוריק נעקריגן דעם נןגל■ יריז, האבן די ענגלענרער געגרומט: אנאםאל פראנס ר,אט בלי• ספק םארדינם דעם ■רױ, ןבער 6ארװ$ס נישס הארדי? און איצס איז בעינןרד שאו אײנער 6ון די לעצסע צװײ געמינער און זײער נאציןנאלז אםביציע איז *לץ נישס געזעםיקס. בערנארד שןןו איז דןך נישם אינגןנצן 8 עננלענדער. ער איז דןזך סוף-פל--ס1ף א אײרישםאן. בערגארד שץי איז ש1ין, אנב, דער צװײםער אײריש;ר דיצםער, װאם האס אין די לעצםע יארן געקריגן דדם פריי, אין דער עכםער גר1יםער ענגלענדער, םהןןםןס הארדי, ג?ך נישס. נןןך א קלײניקײם, א סענסימענטאלע קלײניק־ ס: עס קען זײן, װ;ן האררי איז נישט *ז1• אלם, װןןלס עם נישס *ז1י געארט, אבער ער איי דןך ש1ין אריבער די *כציק (קײן עין• הרע)... אין יעדן אײנעם, װןזם קען נןר זײגע װערק, װילם זיך *ז1י סונם גאנצן הארצן, אז דער ,נרענד אלד םען״ 6ון דער ענגלישער און פין דער מעלס״ליסערזםור ז$ל קײגן דעם נר1יסן ככ1ר נאך ביי זײן לעבן... ןןבער די שװעדישע אקאדעםיע אײלט זיך נישם. א יןר נאך א יאר גײם אװעק, אין סהןןסאס הארדי קרינס נישס דעם ■ריז. עס םיז א1יך באםערקס װערן, אז די שװעדישע אקא• דעםיע א־ז נישם דוקא דער אלערהעכססער טריבינאל פאר אומשנערבלעכקײם. װי יעדע אקאדעמ ע, קען א1יך די אקאדעםיע װןם םײלס א1ים די נאבל״סריזן סןכן םע ת־ם נישס יעדער נאגל-*־יז־געװינער-א1יף אלע שאסוננס־געגיםן-איז אומשסערב• לעך אין א סך גרויסע, אםת גרייםע, האגן געלעבם, אין לעק, װאם חאבן דוקא נישט נעװיגען די נןבעלע נאבל־פריז• די שװעדישע אקאדעםיע איז פיס איר גאנגן א־דעאליזם דאך נישם פער װי א םענשלעכע און צײםלעכע אינסםיכוציע. און גר1יםע װערק זענען זעלסן װען ריכםיק אסנעשאצס געװארן אין דעם ד1ר, װען זײ זענען געשא6ן נעװארן• םיר, צום בײשפ־ל, האלכן, אז ■ריני בן ■ל1ני אױ א גר1יסער דיכסער, א גר1יסער קינסם• לער. װעלן אבער קוםען די שועכערע ד1ר1ת פיס דער נ1יםי• קער <ערס<עקסױו און ■סקעגען אפשר 6ארקערס, און װעק א6שר ניך אונז זאין: אין אײער צײם האם נעלעבם און גע• שא)ן א־ינער, װעלצן איר האט נישס באםערקם, װןלנן איר האש א ג:ארירם און ער איז גאר דער גרןםםער 6ון אײער צײט. עס קען זיך אז1י םאכן םים אונזערע איצםיקן א1יסװאלן, פונקס װי ם׳האס זיך אז1י געפאכס א סן פאל 8ריער אין דער נעשיכםע 6ון שאסן און קריםיק. ואנסיאוס םילאסוס- װי ער װערס נעשילדערס אין אנאסאל סראנס װונדערבאר ל ע א ס ע נ י ג איך בין זיכער אז יעדער ״ליטע־ ראר־שער׳ ענגלענ• דער, און יעדער װאס איז אביםלבא־ קאנס םיט דער קעגנ• װארסיקער ענגלי• שער ליםעראסור, ־ האס לײענענדיק וועגן די לעצטע צװײ גרייסע שריי״ בער, װאס האבן זיכה געװען צום נאבל פריז 6אר ליסעראטור, א םראכס געטון אוםעסיק אין םים פארדריס: ״און אלץ נישש דעם זקן כהןםאס הארדי׳-דער גרעססער א6שר אין עלסםטער זיכער ע:גלישער נאמעליםס 6ון אונזער צײס. ״אין אלץ נישם סהאםאס הארדי׳—אלע יאר םראכס אז1י די עננלישע ליסערארישע ײעלם. און אלע יאר װערן זײ אנס1ישס, װען זײ דערװיסן זיך אז אן אנדער גי1יסער דיכסער האט נעװונען דעם פריז פאד ליסעדאסור. ס׳איז שוין - נישם א6יציעל, 6ארשט״ט זיך - געװארן א םין נאציאנאלע אםניביע אין דער ענגלישער ליסעיארישער װעלם, אז זײער טאסאס הארדי זאל געװינען דעם פרױ. און די נאציאנאלע אםביציע, קען דרך אנב ציגעגעבן װערן, אױ נארגישס אז1י שעדלעך װי אנדערע נאציאנאלע אםביציעס. הלוא־ װאלם קנאת סופריס, די קןנקורענץ צחישן ק־נססלער, ש־יפםשטעלער און נעלערסע, געװען די אײנציקע קאנקורענץ צתישן 8עלקעו... אבער א 6אקס איז, אז עננלענדער םילן זיך באלײדיקס, װאם הןרדי האס נאך נישס געקרינן דעם כביד, װעלכן ער פאררינס ל1יס דער סיפססער איבערצייגוננ אין אלע, ײאס האבן נעלײענם הארדים גר1יםע װערק. און נישם דער6אר װײל זײ שעצן אונסער די, װאס קריגן דעם פדױ, װײל זײ האלסן, אז זײ זענען קלענערע דיכסער 1ון אים. אאילו װען דער גרויםןר פראנצ1יז אנאשאל 6ראנס, װעלכגר איז זײער געשעצט און געליבס אין