Literarishe bleter · 1927-02-18 · 7 (18.2.1927) · p. [Seite]

פרײטיק׳ 18*טץ םע*־*אר 037 נ ידלדיז א־־ופילדירטגי װאכנשהפמ פאד ־יפלעראבזוד 1■ פזעאטגץדאוןקונםם פרײז 50 גרןשן?־ביניראו ײץיויו פאריקאג 3.קקעציןיין,װארשע ג ע א ר ג בראנדעס ־ז־ - (צו זײז 85־טן געבוירן־טאג) סילאםאםיע׳, װו ער טרעט שארף און לײדנשאפטלעך ארויס קעגן די פרוװן משעבד צו זײן די װיסנשאפס דער רעליגיע, און ערשט נישט לאנג, צוריק מיט א 3 יאר, רודערט ער אויף די װעלט מיט זײן נײ װערק ,די לעגענדע פ־ן קריםטזסןי,—און ם׳האלס דערבײ, ם׳זאל דעם איטן בראנדעם, דעם ן״מאדערנעם װאלטער*, ארײנ־ לײגן אין חרם פאר זײן אפקורסות. ער אױ םון די ערשטע און אײנ• ציקע, װאס האבן דעם ענין־ליםע־ ראטור צוגעגעבן אזא קאלאםאלן װערט אין דעם אלגעמײנעם געזעל- שאפטם-פאליטישן לעבן. סון שײן■ שרײבעדײ האט ער געםאכט א װיב• כיקן געװעו/ םאר דעם גליק און צו• קונםט פון דער מענטשהײט. ער האט פארברײטערט דעם װירקונגםיקרײז פון ליטעראסור, פאנאנדערגעװארםן גרענעצן און געמאכט זי םאר א קנין פון װעלט. אויםגעדעקס די םביבה, די פאליסישצ באדינגוגגען, דאס ארט און צײט, װו די ליסערארישע שא״ פ;נגען זענען אויפגעקוםען. םארבינדנ• דיק די ליטעראסור םיסן אקטועלן, שאפנדיקן לעבן, האט ער דערםיט דאס שאפן און די שעפצר דערהויבן, געמאכט זײ פאר א װיבסיקן םאקסאר אינם לעבן סון פאלק, פון פענםשהײט. ער איז געװען דער יעניקער, װאס האם םו, לאנדיגרענעצן נ־שט געװוםם,סון שפראך-באשרענקטקײטן נישט געװען געצויםט. ער איז נישט געװען פארבלענדט סון פאטריאטי■ שער ענגהארציקײט און געקאנט. שפרײזן איבער תקופות און ריכ• טונגען. ער איז געװען און סאדבליבן דער גרויםער װעלסיבירגער. מיכ ײדן האט געארג בראגדעס (זײן אײגנטלעכער נןןפען איז געארג־מארים קאנען) געסירט א מאדנעם טאפלטן חשבון. ער האם געװידפעט םיל אויפםערקזאמקײס און װערק ספעציעל ײדישע סעםעם, םארםאסט ביכער און געשרינן #סהאגדלועען װעגן״אױב׳, די גאנצע קולטורעלע װעלט האט איצט געפײערט דעם י8־טן געבוירףטאג םון אײנעם ם.ץ אירע גײםטרײכסטע בירגער— נעארג בראנדעס, א־ן די גאנצע קולסורעלע װעלט העיט זיך איצט צ■ פיט א סארציטערט הארץ צו די ידיעות װעגן דעם געז־נט• צושטאנד פון אש דעם אלטן, גרײז-גרויען זקן. געארג בראנדעס איז א ײד, געבוירן און אויפגעװאלםן איז ער אין קאפענהאגען, אבער ער איז שוין פ־ן לאנג אן װעלט־םענטש, װעלט־בירגער. נאך גאר אין זײן ױגגס האס ער זיך געלאזס שװיםען אין די ברײטע װאסערן ם־נם װעלט• שאםן, געװארפן בריקן איבער פאר■ שידענע לענדער א־ן פעלקער, פאר• בינדן פראנקרײך, ענגלאנד, דײטש• לאנד, אישאליען דורך זײנע ,הויפט■ שטרעםונגען פינםס־סן יארהינדערס׳, געלערנס בײ די פראנצייזישע טען, יענאן און סענס בעװ, אויפגעניםען יעם ענגלישן סטױארט םילל, אוים• געדעקס סרידריך ניצשען און באלויכטן די געהײמע לאבירינס״װעגן פון פער• דינאנד לאסאל, דערצײלט די ענג• לענדער װעגן זײער שעקםפיר, שעלי י*.ץ בײראן, די דײטשן—װעגן זײער ־אמאנטישער עפאכע, אץ אין פעטער• גורג געהאט גרויס ערםאלג מיט זײגע ג־־ססרײכע רעפעראטןװענן די רוסי• עע גאונים טורגענעװ, דאםטאיעװםקי און טאלםטאי, אין אזוי װײ• :ער און װײסער. נאך צוריק מיט 64 יאר (אין 1863, אלס אױנגעדפאן םון;ג יאר) באקופט ער א גאלדענעם מעדאל אין דענעפארק פאר זײן ־יסערארישער ארבעט ,די אידעע סינם מזל אין דער אנטיקער .דאגעדיע׳, צוריק םיט גאנצע 60 יאר נעמט ער אלעבעדיקן אגסײל אינם העפטיקן קאמף םץ דעם קלער םיט די סרײדענקער און ער פארע^נטלעכס דאן זײן װערק ״דואליזם אין דער גײסשער 0