Literarishe bleter · 1927-01-11 · 6 (11.1.1927) · p. Seite 103

103 ליסעראריעז בלעטער 6 זא 6־ל םין ײדישע שרײבער. װןם זענען 6אסאגרא6ירם 1יז*סען מים שלוםיעליהםען. דעם גרייםן װערם 6ינס נוך איז גזןרנישם זןיעישזןען, יין דעם רײכן םזןםעריןול איז נןרנישט אויםעישעיי. דןןס ביך א־ז 8 ברנה נישט נןר םער דער שלום״עליכם• פארשינג, נאר בכלל 6*ר אונזער ױננער ליסער&סיססןרשוננ. אויף $ם דעם ביך װעם םען זיך לערנען, װי בוגײן בו א שרײ• בער, בי זײן לעבן אין זײן ש68ן. נחמז מיײיל םעשױת װעגן ש־ע. ד$ האבן םיר *ייך 8 װיכםיקן 8רסיקל םון י. ד. נערקאװיסש—,דאסיםס אינם לעבן אין שאםן םין ש׳ע, און דור םינםקיס ארםיקל ,בײ ש׳ע גםיסה*בזס' זגעװען גע■ דרוקס אין .ליט. בלעםער׳, ב ם סן״טן יארבײס םין ש׳עו. װי געזאגס. זענען אין ביך 8רײן 123 ב־לדעי. בײהנינ• גען, םאקסיםיליעס א. א װ. די בילדעי זענען ם־ן םןרשידענע דײםן-םין 8 תקופה םין העכער 50 יאר,—אין די בילדער דיןבן מיר שלום־עליכםען אין 86רשידענעם עלטער, אין אויך 8יל• לױנסטלער אוז מענטש יצחק הארזןװיץ/לןוס־אנזעעלאס ארבעם. דערםאר, אי םיר לײענען 8 ביך סין קינםסלערישן װערס, דינם זיך אונז, ^ז םיר גײען אייף 8 גל^ס־גלײכן װעג, װןס שםרײס זיך סאר אינזערע אויגן נןר בוליב זײן שײנקײם, אין נישם כרי אונז ערגעץ בי ברענגןן. דעם קינםםלערם או6י 6ין װייקן *יי <>8 דעליקאםער, אוא װונדערלעך-נאלאנםירסער, אז םיר שפירן אםילו נ־שש רןס כסררד קע שסײגן אין 8נטױיקלען 6ין װערק. םיר םילן זיך װי ײיף 8 שיף אין םיסן ים: די ויײסקײם 88ר די אויגן א־ז כסדר 8 נל8צע. ^בער 8ז םיר הןבן ד$ס ביך איבעיגעלײענס און םיר קוקן זיך אים אויף עיריק, סרע6ס 8 נם: םין דעם גלאם-גלײכן װעג איז םיםאםאל *ויסגעשםיגן א ריזיק-הו כער באוג! די אוםבןליקע דעםאלן 6ין ביך, װעלכן םיר הןבן בשעתן לײענען געזען 8יוי בולם אין ^םנעײנדערם, זענען איבם, בײם םוף םין לײענען, ס^ר• װאנדלס נעײןדן אין א װונרערלעך׳קןןרדינירסער געשסאלםונג. אין נישש נאי די געשסאלםינג אלײן איז 8 װונדערלעכע, נ^ר א *יל ניעםער װונדער א־ז געשען., דורך דער מערקװירדיקער סארבינדונג םון די כלערלײ דעטאלן אנסםלעקם זיך 6אר אינז דעם ק־נםסלערס כ װ נ ה. םיר 6רעגן זיך: םארװןס האבן םיר ב י ז איבס דעם קינסםלעוס כװנה נישם באסערקסז אין װעלכע װיגקלען םיגם װעיק ײאס ז• זיך אויםבאהאלםן אין ענדלעך זיך אזיי װינ• דערלעך אנסשלעקסז םיר הויבן אויף די הענם אין םארלעגנהײם און ריםן אוים: בלינדע קיאםסז עס איו אבער נישם אםת. נישם א בלינדער כח האס זיך רא ם^ניםעםסירס, נאר 8 גאגץ קלארער, 8 ג^נץ באשסיםער. דער קינםסלער שא6ס נישם זײן װערק לוים 8 דירכאוים• סארויסנאש-זיםסן אל8ן. אםת, ער שסודירם זײן סעםע אין אזש זאסלס ער יארנלאננ זײן םאסעריאל. םלאבער, לםשל, איז םםעביעל נע6ארן קײן סונים שסידירן די קארסאגא-הירבות, אײרער עי האם זיך נעזעבם שרײבן זײן .סאלאםבא'. און דאך איז די םזםן און 68ילו דער גאנבער בוגעגרײסער 80■ םעריאל נישס םער װי די ז&גויץ סיץ קינססלערם <יקינ6• סיק װערק. דער עיקר איז: א 1 י ס א ר ב ע ס ן אין ג ע• ש ם 8 ל ם ן דאס ײערק. א־ן דןם אבער קיםם שוין ארײן די אוםבאשםיםשע װזנדינג 6 נם קינםםלערס 8סאביא<יעס, װעלנע װערן סעםיק ערשם אינם וראועס 6ין שא6ן. דאם םיינס אנער נישס, אז רער קינססלער האט נישם קײן באשםימםע אײענםאעיע בש תן שאכן. זײן גרונט׳געדאנק װערס בסדר אר• יענסירס םון זײן שםענדיק־װ^נער אינםיאיביע, װעלכע איז דער קאםםאס 6ין זײן ק־נסםלערישן גלײנגעװיצם. דאס ריײםס, דעי װען םיר באקקנען זיך נעענסער םים דעם לנבן 6ין קינסכלער, זעען םיר, אז םיל פון זײ האם ארויסנעװיזן א גע• װ־סע איםב8האל6נקײם א ן זײער •ראקםישן לעבן. םאלםסאי איז געװען גי-ײט אװעקבוגעבן זײן גאנץ םארם;ג, װאס געװענלעך װאלס א •ראקםישער םענסש אז1י נישט נעהאנדלס. באלזאק איז אםגענארס און סארסירם געװארן שון יעדן סיח־ל, עדגאד עלן עא האט א־גזאיבעם כלעו לײ <ר1ת אי, די!ײםינגען און זשורנאלן, װאם ער האט רעדאגירס. װאלס װיסםאן האס זיך נישס געקאנם >.ן ע<ה געבן פיט זײנע •;.ליםישע קעגנער. אין איז םיט דער <ײכ איננאנען ארויסנעשדויסן געװארן 6ין דער •אליכישער ארענע. אט אז1י קאן דאס <עםל געבייגן אין גז<ויגן װערן. ם׳איז קײן חידיש נישם, װאם קריסיקער אין ליםעראסיר• היםנאריקער זענען אזיי עעגוםלמ, יוכנדיק א םאראלעל <װישן ד<ם קיגסםלערס לעבן אין שאסן. װארים 6ין אײן זײט האבן זײ אינם קינםםלער געזען א א־נטעלעקכיעלן ריז מיכ אומ• באנרעניב&ע א1יסרריק.םענל;כקײסן, פיס א דװכדרינגלנכן אר• גים-קיק א1יף די שאםנדיקססע װיגקלען םין םענסשלעכן לעבן; אין 6ין דער אנדערער זײט-א װידעדשארעכלענן, נאיה־נויגיקן^ א£םיאוםבאהאל6ענעם בשר ודם• האט םען זיך געראננלט אויף •סיכא׳אנאליטישע טראאעזן. געםאכס נלערלײ •סיכאלאגישע השעױח אין לםיף אװעקנ שםעלט אי8 דיאננאזן נישס אנדערש, די א1 םגעהאלטנקײם אין £ לאזא6ישע סי6קײט א־נם קינסםלערס װערק, זענען. על כל •נ ם, דער אויסדריק סוןע*עםאבלינדער קראשס אזוי• ארוס איז מען נעקיםזן נים םיםםעריעזן םינסעז, אז ד;ם קינספיערס ש;6ערישע •אכענץ איי 8 א י פ ד ע ר ק ל ע ר• לעכע וסינישן ם18יםעסם8<יע. ^בער אי8 דןרקלערונג מאכס נישט דעם ענין קלער ■־, נאר ם8יװיקלםער. אײדער מיר גײען <י <ים קינסםלערם אום• •ר^קסישקײם, םוז פען זיך ק1ךם 8־ויםװיקלען :•ון ד;ם רע• םעניש, װאם די קילשיר-סעינקםן האבן אונז אינסערגעסי^גן 8יס .נלינדע קר68ס'. אין זײן א61ן 6ון ש^ען, איז דער קינסםלער זײער ענ• יעך <' יעי נ^סיר. םיר זעען די שאי^בוננען, םיר ב^סערקן, יײ יײ וי8קםן אין ןנסװיקלןן זיך, אבע־ דער גערו־ש 6ין >ײ*י װ*קסן דערגרײכם נישם <ז אונזזרע אויערן. 8ז1י 8יי• געסער ש^שז א1יך דער קינססלער. די םיטלען, װ^ם דער ק נססלער נןניעס אינס ס־אנעס £ין ש68ן, זענען ^זעלכע <8י• טב אין ששילן, ק1יס װאס םיר הערן דעם גערייש 6ון זײער