Literarishe bleter · 1927-02-04 · 5 (4.2.1927) · p. Seite 95

95 ללטערןןרישע נל״טער 5 .זא 1וקוםם נישס דןןס ײדישע סעןסער 6ון דזר שםןם קײן שום סונםידיעם נישס. ה׳ שליװינםקי הןןס אויםגעפיסן עו ענםשערן אייף ןןס די 6ר*גן, ער הןט נןר 61נ8נדערנעיירם םים די הענס. ס׳איז, הײסס עם, גןר ןן ןתדער ענין, און ם׳קןן אים 1ז1י ישוס נישס נןרירן... נו זײנע בעלענאסים, עו די םיוכה- און שסןס-ןרג#נען, יון איך הןנ אינם דערנו קײן שום שײכות נישס. אונזער םיסןרנעסער הןס א1יםםערקזןם געםןכס דעם ה׳ שליװינסקי, ןז די ױןרשעװער ײדישע נן6עלקעױנג נןלס דןך נוזןםען םיט דער ■וילישער שםןס״שסײערן, און סןרװןס דאם דריטעפראגרןם פװ״סמבטיוד טעאםן- ,םקעלוו״, רערשן, )נװאםןננעשנוןלם אין רעזשי -ינחק נעזשלק, מװ־ק*ווולום:ור**יע-שםי.ד זייננןרג, דעקעראציןם-װ. װיינטרויב. הןרנרײםנד די ןנדערע זןכן - םונקעלערם .ער לערנם זיך סןננן׳, נןזשיקם .גוסישבת ײדעלעך׳ - ןזוי״זיך. 6עלד הןס 6עיקײסן, ןבער שאילס ןרינער, א1יך א. נרןסנערג - ןז1י. פ׳דןרף זײ נ1יםען... ןנדערע דערשאילן גישס-דןרף מען 6ון זײ, אדרנא, עסעס ןר1יסבןקומען. אין ,סםבםיון׳ זענען דן עסלעכע ןרסיססישע קרעססן <ןנן גרןסבערנ, בןרסקן-סישער, ר• גןזעל, ה. םעניגשםײן, י. םעלד, א. רןסםןן), װןם װןלםן בײ געהעריקער ןרבעס 6ון ן רעזשיסער, און בײ געהעריקן װןרם-םןסעריןל, און בײ נעהעריקער םוזיק״אילוססרןניע נעקןנס עאעס א1י6סון. אינס ןבער איז עם, װי ן שיף ןן ן רודער. און װער׳ רעדם ש1ין םבה .נןלעס׳ו דן זענען םיר דןך 6ון ןלע םןל גר1יסע ,נרי1ת'! םידןרף נןך נוגעבן, ןז 6ין מןל נו יזןל קוםען-ןא אין .םםנםי1ן' ןרםיםסן, װןס עם לןזס זיך שסןרק םילן• .סםנסיון׳ איז אינס דןס אײנניקע ײדישע סעןםער 8ון דעם םין, װןס קןן און דןרף װןקסן, און ס׳איז א שןד נו לןזן עם ןז1י א1יף העקר, עס זןל זיך שאילן, װי עס שאילם זיך. נ• מײזיל א נײע אױםםירונג אין מאםסװער ײדיעזז סאםטר״טעאטער אין םאסקװער ײדישן;ןםער־טעןטער װערס איצס געגעבן ן נײע אויםםירונג - זשול ראפענם סןסירע ״ט ר ו א דע ק**. עם איז ו בײםנדיקע סןטירע אויף דער סרןנצויזישער .הויכער װעלט*, אויף די ןלטיטשקע ןקןדעמיקער, אויף. די ,לײטישע םענסשן״, אויף די מןנטע-קארלן-העלדן. אט די ולע לײט און נעשטןלטן װערן ןרויםגעםירט [ דורך ד׳עםימלוכה־טעןטער מיט גרויס םארשטןנד און געשיקטקײט, מיט םיל רעזשיסערישע אײנ■ םןלן. ביז ןהער הןס גרןנןװסקי-טעןטער געשןםן אין די ראפען סון ײדישע פיעםן און ײדישע געשטןלטן, די נײע ביי אים אוים- פיױנג איז א נײע װענדונג, ן קער צו ןלגעםײנעיטיפן און גע■ שטאלטן. װי די רוסישע צײטונגען שרײבן, איז זשול רןםענס פיעסע אויםגעסירט געװןרן כמעט ןי קיצורים און ןן ענדערונ■ גען. ס׳איז דאם ערשטע״םןל, װןס דער מל-כה-סעןיטער באציט זיך מיט ןזו וכטונג צו, א מחבר. 'ם׳װערט דןרט ארויסגעםירט א פרןםעסןר מרואדעק,. א רעראקטאר־אפעריסט פירלעט א. א. א. *גראנןװןסקי הןט סארשארפס די סאטירע און גענװונגען אויך די דעקןראציעס צו נעמען ןנטײל אין שפיל: נו לןכן און אירן■ ניזירן. אט די אלע זאכן, װןס זענען אויף דער סצענע נאר *א סןן, הןבן באקוםען אין ,מױאדעק״ לשון. טרואדעק הןט^סאר• שפילס ״אין רולעטקע זײן נאנץ סארפעגן. אלע טרויערן. די לײבן■ סטאטוע האט ארןפגעלןזט דעם קאפ. די װײסע טוירן, װןס בא■ פוצן דעם זאל, װערן שװארץ. אין טערםןמעטער הןט *זיך די טעספעראטור ארןפגעלןזט נידעריקער םון נול א. א. װ צו דער קאמעךיע איז צוגעגעבן א םוזיקאלישער אקןמפא■ נאםענט םון ל. םולמאן, די דעקאראציעס זענען געצײכנט דורך נ. איסםאן. די הויפט-ראלן שפילט כיכועלס און גערטנער. לןנג, זײער לןנג הןם דןס דריסע פרןגרןם 6ון .סםבטי1ן' געלןזם א1יף זיך װןרםן. םיר גל1יבן גישם, ןז ןזעלכע לןננע הכנ1ת זןלן נרעננען נוצן דעס טעןסער, װןס האש גלײך םין ןנה1יב ןן געהןם גר1ים עי6ןלג נײם סעןטער• ע1לם. זענען די לןנגע הננית כןסש בןרעכסיקס םיס די װינ• סיקע אימפולסן אינם קינסםלערישן זין? לײדער און לײדער- נישם. םיר הןבן ש1ין ןםןל געשריבן װענן ,סםנםיון׳, ןז װען ם׳נעפט די ןפערעםע און םעלןדרןםע, און םען ברעקלם זײ א1יף שםיק׳שטיקלעך און ם׳רו6ט עס גרןםעםק —איז עס נןך נישס קלײן-קונםט. א1יך נישט דער ןפערעםן-ןדםיסם און די ןפערעםן-םוזיק און דער ןפערעםן-דעזשיםער זענען ןנגעםןםטן 6ןר ןזן ם־ן םעןטער. װײל דןן איז די ןפערעטע ןדער םעלןדרןםע נו6א נעסער און גןנצער און נעװונטשענער. אין .םםנםי1ן' איז דער א1יבערהןר און דער ה1יפס-עלעםענם דןם ןלםע ײדישע םעןטער םים *לע זײנע חסרינית. *ז1י שפילן דן די ןרםיםטן. *ז1י שפילט דן די םוזיק• און זיצנדיק ןז1י אין טעןםער-נענקם זיך סןקע נןך דער ימתער ןםןליקער ײדישער ןפערעסע, און נישט נןך דער ,םןדערגיזירםער׳, .*ןרקירצסער׳ און ,אויסגעבעסערסער׳. און עס םןכם נישס א1יס, װןס די סעקםסן, די לידער, די װעדםער זענען ןנדערע, הײנסצייסיקע, ,צןפלדיקןנ׳ דןס הןם ן קלײנע בןדײסוננ. ןם הןם איר ם. קיפניסעס ,סירםע ספיס׳. איז עם נישס י1י*גע• פירט א1יף דעם ןלס-ןלסן יידישן םעןשער-שםייגער. סײ רןסםןן, און סײ סײנשטײן, און סײ פר1י לעװין הןבן *װעקנעלײגם *שסיק סצענקע 6ון * ןנשעל שןר־םעלןדרןםע יין ןן ןםןליקער םיכלםעסיקער א1י66ירוננ. און ד. םיצמ*כערס ,דרײ םןסקעס' םיס נערפןגען, בןרכקן-נישער *ון העדפאליןן ױן די .קןםעדיע׳ .* הײנסיקער חתן?' איז עס גישט ן שלעכס• *ןרקײיצס םעןטער-שםיקז יויך די ןקכועיע זןכן-,די פאליםישע סןכירע׳, די םןנןלןגן און די ,סקעסשן׳ זענען נישם צום הןרצן, װײל זײ זענען װולנןר ןדער הןמעםנע א1י6נעשסעלט. אין דער פןליםישער םןםירע .קינדער-שפיל׳ 8ון ם. נןדלםןן ועלם נרןד קינדער-שפיל און יןליסישע סןסירע דן איז שילדיק יי דעי םחבר, אי דער רעזשיםער (אפשר י1יך די *רםיסםן). ם. נןדעלםןנס ,* קרנן םון *ם*סק;-ב*ל' איז 6ון די גע• םןכסע סןנןלןגן, װו ס׳ייז דן גלןט װערסער 6ונם סוג .*קענן דעם, װןס איר זןגס'. ןבער נישש אםתער כןרןקלער יון נישט אםתע שילדערונג, יון *ז1י װייסער און װײסער. יײניקע זןכן זענען גןנץ ניש׳קשה דיק ױיפגעסירט: די אינסצענירונג םון י. נןזשיק, ,נחום׳קע פיין זון׳, הגם נישס ײדיש, ש. שנײדערפןנס אינעדיכםוננ ,יןפ פןסבוכל׳ — חגם צו-ײדישלעך. ,ייר הןרץ הןס געקלןפס׳ איז 8ײן, ןנער צו