Literarishe bleter · 1927-02-04 · 5 (4.2.1927) · p. Seite 94

5 זא ליטערארישע שטימע 94 דירעקטאר פװ די װארשאװער טעאטרען, ארטיר שלױוינסהי, װעגן דער לאגע 6וז טעאטער גודזשעש-גדװיכם. אבער א קרגן סין אס דעם סעאסער־קרידס איז ש1ין געװען, — הגם די שילד קןנן םען א1יף קיינעם נישם ארװסװארםן, — דןס איז די געםןלינג 6ין גאניםלאװסקים סעאטער. ס1ף־כלים1ף איז די עןל שםאםישע םעאטערן ■8י• קלענערט געװארן םין פיר—א1יף דרײ. ם׳איז אין סע ת, אייב סען םײנס, אז כדניסלאװסקיס סעאסער הןןס נעהאט א גר יסע םרעקײענץ• נאליגש איז עם סאקע געװען, אנער אםילי דער לעגטער אנגעשסרענגסער פרױו, קראשינםקינ ,נישש בעםלעכע קןםעדיע׳, האס פראקסיש אנפ1ישם אין דער אלגעםײנער םאר• אינסערעםירונג אין ליבשאםם, װאס די אויסםירונג האם 1* דארםס ברענגען, — װאס שײך סענדענען אין אונזערע םעאםערן, זענען אזעלכע אײגנסלעך נישםא. אונזער ערשסע םענדענץ איז — קינסם גו6א. םיר װאלםן, פארשטײם זיך, נעװאלם זײן מאם• םער נאגיאנאל, שפילן דראםען 6ין אײגענע שרײבער אין א1י66ירן אײגענע אפערעש. אנער דאס גיס זין נישם אײן• אינם ,נאראדאװי׳-םעאסער געלינגם עם יא אין א גרויםער םאם׳ װײל ד ר א מ ע ן פארםאגס אינזער ליסעראשור (אנב, ס־רוב עלםערע). אבער קײן אײגענע אפערעס פארםאנן םיר נישם, םוזן םיר דעריבער א1ים6ירן על פי ר1ב ארעםדע. א1יף דער פ־אנע 6ון אונזער םיםארבעםער, װאס סאר א אאישםעלונג ה׳ שליװינםקי האס װענן ײדישן סעאטער, זײנע א1יפ8ירונגען, דערנרײכונגען און אלגעםײנעם בושטאנר, — ענספערס ה׳ שליװינסקי: — ײדיש םעאםער האב איך עסלעכע םאל באזוצפ, אנער כ׳קען װענן אים װײניק זאגן• איך םײן: איר סארםאגס סעלקע אקסיארן אין נישם קײן בײזװיליקע געזעלשאפט. איך האלם, אז די םיבה 6ונם קריזיס אין יידישן םעאסער איז די זעלבע, װאם בײ אונז. עס 6עלם אײך די םיעםע. איןו נין זיצער, אז װען אײערע דראםאםורגן װאלםן געשא6ן םאדערנע װערק, װאט * זאלן אין דער אויםפאסוננ און אינערלעצן םהות אנסשפרעכן דער פסיכאלאניע 6ונם הײנסיקן םענסשן, װאלם דאם ײדישע סעאסער נעהאש בלי־םפק םער םזל. ם׳קען זײן, אז בײ אײך זענען נאן 8אראן אנדערע סיבות. װי איך הער, זענען דא אץ דער ײדישער געזעישאפם גוםא גרו־םע קרײזן םענםשן, װאס זענען נישם גינםסיק געשסיםם בו אן אײגן םעאסער. ם׳איז א גר1־סער שאדן. אבער א גוסע פיעםע װאלם םיל סארבעסערם דעם םבב. אם האם איר מיר אליין געואנס, אז די אריגינעלע ײדישע דראםען, װאס ם־האם א1י6געםירם אין די לעבםע בײםן, זענען ם׳ר1ב נעשריבן םריער, 6אר דער םלחםה. זעס איר ש1יןו נ י י ע דראםען דארף םען געבן דעם הײנסיקן םעאםער• באזוכער, א1יב ם׳וױל נישם׳ אז ער זאל זיך איננאנבן דער• װ-םערן 6ונם בעסערן םעאסער און פארנעסן אן אים, אדער זוכן אן עסםעםישע הנאה אין דער ביליקער, פלאצער קונסס. — דאס נײע סעאםער, - װאס איר האס דערםאגם, דעם ״װיקס׳,—האב איך, לײדער, נישם באזוכס. און דאס, מאס איר זאגם א םעאשער־בנין — איז עס זײער א מיכסיקע זאך. װאם שײך דער נעבײדע םון באנוסלאװסקים סעאסער, אז ם׳װאלס נעװען א י1שר אפבונעבן עם 6אר א ײדישן סעאסער, קען אין אײך װענן דעם נארנישס זאגן. ראס סעאסער געמערס איבם דער באקאנסער היססאריקער, דער געװעזענער פרעםיער־ םיניססער, איבם שארװאלםער סון די װארשעװער שסאסישע סעןסערן, ארםור שריװינםקי, האם אין א נעשפרעך םיס אונזער םיםארבעסער בײ זיך אין קאבינעס, װאס געפינס זיך אין דער געבײדע 6ינם גיויסן סעאסער, געזאגם 6אלגנדיקס װעגן דער לאנע פון די היגע פוילישע סעאסערן: — איך װעל אײן ענספערן א1יף אלנעםײנעי פראגן. די װיכשיקסםע לעבנס־םראגע םונם םעאסער בכלל איז די שיןונג נוםא• נאטירלעך, קען איך אײך װינציק-װאם זאגן װעגן דער אינערלעצער ארבעם םונם רעזשיסער םים די אקסיארן, דאם אױ נישם ג1גע בו שיר, דאס געהערם בו זײ אלײן. אין אלנע־ םײן לעבן־איבער אונזערע סעאסערן א שװערן קריזיס. די װיצ־ סיקםםע סיבה איז, ליים םיין םיינונג, נישם ד• אפאסיע םון דער געזעלשא6ש, װי אנדערע םײנען, און א1*ך גישם די שילד פון די אלשיםשן, —םיר האבן, נישס בו סארזינדיקן, זײער נוםע אקםיארן אץ רעזשיםערן. אין םשך 6ין דער לעבסער בײם האבן רעזשיםירס א־ן אונזערן שסאםישע סעאסערן די באקאנסע רעזשיםערן און אקשיארן: םאפלאװסקי, שששינםקי, צאבערסק־, װעננזשין אין א ריי אנדערע. איך האלם, אז די װיכסיקסםע םיבה פונם קריזיס איז קירם־כל דער םרויעריקער סאקם, װאם םיר םארםאגן נישם, הן א־ן ד׳ער אײגןנער ליםעראםור און ד,ן אין די איבערגעזעבסע דראםען. קײן געהעריקע פיעםעס פארן איבםיקן ע1לם. פארגעסם נישט: די םלחםה און די לעבסע בען יאר האבן געמאצש סון אונז אנדערע םענסשן, םיס אן אנדער פסיכאלאניע, םיס אנדערע השנות און פאדערוננען. — און דאך שפילס םען נאך אלץ די זעלבע שסיק, װאם מים םיל יארן בוריק. איך םײן, קיינער איז אין דעם דירעקט נישש שול. דיק. שולדיק איז נאר די בײם. םיר האבן דאך םײנוננען 8ון קינססלער, אז א1יך אין דער ליםעראטור אץ אין אנדערע בװײגן 6ון ק נסט םעלם, אײגנםלעך, דאס םאדערנע װערק, װאם זאל דינען די עסשעשישע סאדערונגען •ונם םאדערנעם מענםשן. אונזערע אספיראביעס האבן זיך װי א װאנן א רים געםון םינם ארס, און די רעדער האבן א קײץ געסון, — םיר לעבן םאקע איבער אם דעם דאדקן קריץ. נישם בל1יז װעגן דער 6ארס םון דער קונסס האנדלם ז־ך דא; עם האנדלם זיך קידם־כל װענן דעם אינהאלם. א1יב א דראםע סון קאנסליקסן, — םארװאם זאלן עם נישש זײן די קאנפליקסן פינם הײנסיקן, נײעם םענםשן סון נאך דער םלחמה? בי קענען באםת אינםערעם־רן דעם ע1לם פיליע־דראםעס פונם אםאליקן ששײנער־לעבן— םערער, װי דאם הײנסיקע? ס׳קוםס א1ים בו האפן, אז פיס דער בײס װעם א1יך קוםען די נעהעריקע םיעשע, אין בפילא װעס זיך פארבעםערן ד• לאנע פונם סעאםער. — פיאקסיש — זאנם װײםער א־סור שלױויגסקי — דריקס זיך אייס דער קריזיס אין דער קלײנער באל םעאסער־באזוכער. א1יב ם׳זאל נעםען אין באסראכם די הכנסות 6ון די פארק1י6סע בילעםן 6ון אלע ששאשישע טעאםערן, באםרעפן זײ גאר א קלײנעם םײל 6ונם בודזשעם. םען םיז א1יך בוגעבן, אז די אלנעםײנע שיוערע עקאנאפישע לאנע האס בלי״ספק א גרויפן אנשײל אץ דעם הןלבן חורבן 6ון אונזערע םעאסערס. די גע־ זעלשאםש קיםש אונז, נאשירלעך, בוהילף, און די באקוםענע ס־בשידיעס פאר די שםאטישע סעאםערן נלײכן א1ים דאס