Literarishe bleter · 1927-02-04 · 5 (4.2.1927) · p. Seite 91

91 ליםער*ר*ע ג ל עם י ר 5 זא ברענגען מיט זיך דיקע ביבער און, סייטלענדיק מיט די סינ■ גער אויף ז״ערע בלעטער, האס מען געטריען איינער אויםן אנדערן. אונטערהאלטנדיק פעסט יעדער זײ/ אםוז. עס פארשטײט זיך, אז איך האב װײניק װאם םארשטאנען די דאזיקע ויכוחים, די אמתן פלעגן פאר מיר פארלױרן גײן אין דעם ים װערטער, פונקש װי די םעטע אויגעלעך אין דער שיטערער זוט םין ארימע לײט. אנדערע סטודענטן האבן מיר דערמןןנמ די אלטע זאגער פון דער םעקטאנטישער םאװאלזשיע. איך האב אבער פארשטאנען, אז איך זע דא׳פאר זיך מענסשן. װאס גרײטן זיך בו פארבעםערן דאם יעבן, און נישט קיקנדיק אױף דעם, װאס זײער אויםריכטיקײם איז געשװימען אין א ים רײד,—איז זי אבער דארט םארס נישט דערטרונקען געוזארן. די אויפגאבן. װעלכע זײ האבן בדעה געהאט בו לעזן, זענען פאר מיר קלאר געװען. און איך האב זיך געפילס פערזעגלעך פארינטעריסירט, אז זײ זאלן מיט הבלחה פארענטפערט װערן. אפט האט זיך מיר געדוכט, אז אין די רײד פון די סטודענטן הער איך מײנע שטומע געדאנקען. און איך האב זיך באבויגן צו די דאזיקע מענטשן כמעט מיט התלהבות, וױ א געפאנגע־ נער. װעמען מען זאגט צו פרײהײט. זײ האבן געקוקט אויף מיר, וױ סטאלארעס אויף א שטיק האלץ, פון װעלכן מען קען מאכן טשיקאװע זאכן. — א נאטור־גערעטענישו־האבן זײ מיך אײנער פאר דעם אנדערן םארגעשטעלט, מיט דערזעלבער גאוה, װי קלײנע גאםן־ חברה װײזן אײגער דעם צװײטן א געפונענע מעשענע מטבע. מיר זענען נישט געםעלן געװען די נעמען—״נאטור-גערעטעניש״ און ״פאלקס־קינד״, איך האב זיך געםילט, װי א שטיף־קינד םון לעבן און צײטנװײז שטארק געפילט די משא םון דער קראםם, װאס פירט אן מיט דער אנטװיקלוגג םון מײן מח. אזוי למשל, װען איך האב אײנמאל דערזען אין םענםטער םון א בוך• געשעפט א בוך, װאס איז געװען באטיטלט מיט די אומבאקאנטע װערטער: ״אפארױמען און מאקםימען״, האב איך באקומען א געװאלדיקן חשק עם דורכצולעזן און געבעםן בײ א סטודענט פון- דער גײםטלעכער אקאדעמיע מיר צו געבן דאס בוך. — גוט מארגןז — האט איראניש אױםגעשריגן דער קינסטיקער ארכירײ, א מאן מיט א נעגער־קאפ. — א געקרײזל־ טער, מיט גראבע ליפן און אויםגעשטעלטע צײן. — דאם איז, ברודער, שטותערײ: דו לײען דאס װאס מען גיט דיר. און רוק נישט די נאז — װוהין עס פאםט פאר דיר נישטו דער גראבער טאן פון דעם לערער האט מיך זײער בא־ לײדיקט. דאס בוך האב איך, םארשטײט זיך, געקויפט, םאר■ דינעגדיק א טײל פון דעם געלט בײ די האםנם און דאם איבעריקע אויםגעבארגט בײ אנדרײ דערענקאװ. דאס איז גע־ װען דאם ערשטע ערנםטע בוך, װאס איך האב מיר געקויפס, עם ליגט נאר בײ מיר ביזן הײנטיקן טאג. בכלל — איז מען זיך מיט מיר באגאנגען גאנץ שטרענג: װען איך האב דורכגעלײענס ״צום אלף׳בית פין די סאציאלע װיסנשאפטן״ איז מיר םארגעקומען, אז דער מחבר איז מגזפ די רןןל פון די פאסטוכער־שבטים אין דער ארגאניזירינג םון קולטורעלן לעבן און םארקערט. די םלינקע, קלוגע װאנדערער, יעגער,—זענען געקריװדעט םון אים. די דאזיקע סםקוח מײנע האב איך אויםגעדריקט אײנעם א פילאלאג, און ער האט אין מיר א גאנצע שעה ארײנגערעדט װעגן דאס ״רעכט םין דער קריטיק״, דערבײ האט ער זיך באמיט צי צוגעבן זײן װײבע• ריש פנים א װירקנדיקן אויםדרוק. (הי׳יו?■•ס) אירז איר — זענט א שעמעװדיקערז עם איז געקימען אנדרײ דערענקאװ, ארײנגעריקט אין ניזעס זײן אױסגעטריקנטע האנט; שװײגעדיק האט ער א גלעט געטון די שװעםטער איבער די װײכע האר. זײ צעשױבערט און מיך אנגעהױבן פאנאנדערפרעגן, װאם פאר אן ארבעט איך זוךז דערנאך איז ארײן א שלאנק מײדל מיס געלע לאקן אין גרינלעכע אױגן, האט מיך שטרענג אנגעקוקט און, אננעמענדיק דאם װײםע מײדל הינטערן ארעם, האט זי עס אװעקגעפ־רט. לאגנדיק: — גענוג, מאריאו דער נאמען האם זיך נישט געפאםט פארן מײדל, עפעס געוזען צו גראב פאר איר. איך בין אייך אװעק םאדנע אויפגערעגט. אבער אין אטאג אר־ם, בין איך, אין אװנט, װידער געזעםן אין דעם דאזיקן ציםער, דאטערנדיק זיך צו פארשטײן — װי אזוי און םיט װאס מען לעבט דארטו ם׳האט דא עפעם משונתדיק געלעבט. דער ליבער, גוטער אלטער סשעםאן אױואנאװיטש, א װײםינ• קער, דוכט זיך א דורכויכטיקער, איז געזעסן אין א װינקל און ארײסגעקוקט פון דארטן, שעפטשנדיק מיט די טוגקעלע ליפן, ־דטיל שמײכלענדיק, װי ער װאלט בעטן: — טשעפעט מיך נישטי םיר איז געװען קלאר — אין אים האט געלעבט דער פחד פ ן א האז און אן אוםרויק פארגעםיל םון אוםגליק. דער קאליקער אנדרײ, אנגעטון אין א גראער קורטקע, װאס איז געװען םון סארנט אויםגעשםירט אין מעל און סעטס און איז נעױען הארט, װי א קארע, אױ ארוםגעגאנגען איבערן צימער עפעס געגײגט אויף א זײט, שמײכלדיק שולדיק. פונקט װי א קיגד, װעלכן פען האט ערשט פוחל געװען א באגאננענע שקצערײ. אין זײן האנדל האט אים געהאלפן אלעקםײ — א פוילער, גראבער בוזור. דער דריטער ברודער — אױואן, האט זיך געלערנט אין ייערער אינסטיטוט, האס געװוינס דארט אין אינטערנאט און פ־יעגט קומען אהײם נאר אויף יום טוב: ער איז געװען א קיײן מענטשל, רײן געקלײדט און גלאט צוגעקעמט, ער איז ענ־עך געװען צו אן אלטן באאמטן. די קראנקע םאריע האט געװױנט ערגעץ אויסן בוידעם און פלעגס זעלםן ארונטערגײן, אין װען זי פלעגט קומען. האב איך מיר געפילס נישט גום, ײי געפענסעט. דערענקאװס באלעבאסעשקײט האס געפירס דעם םקא־ פעצס. דעם הויזװירטם א שכנה, א הויכע, א מאגערע םרוי מיט א פגים פון א הילצערנער לאלקע און מיט שטרענגע אויגן פון א בייזער מנישקע. דא האט זיך אויך ארומגעדרײט {איר גע־ לע טאכטער נאסטיע, װען זי פלעגט מיט אירע גרינע אויגן קיקן אויף מעגער, פלעגן בײ איר ציטערן די נאזלעכער פון איר שארפער נאז. אבער די אםתע באלעבאטים אין דערענקאװס דירה זע• נען געװען די סטודענטן פין אוניװערזיטעט, פון דער גײסס• י׳עכער אקאדעמיע, םון װעטערינארן־אינסטיסוט,—א טומלדיקער עדב־רב, װאם האט געטראגן אויפן קאפ די זארג סארן רוסישן ־?לק און א שטענדיקן אומרו אין זיך םארן גורל פון רוסלאנדס צ קינפט... זײענדיק שטענדיק אויפגערעגט פון די צײםינגם־ '■'״־יקלען, סון די אויםפירן פון די ערשם־דורכגעלײענטע בי■ :ער, פון די לעבנס־געשעענישן אין שםאט און איניװערזיטעס, פלעגן זײ אין די ןןװנטן צוזאמענלויפן פון אלע קאזאנער גאסן אין דערענקאװם געװעלב, װי זײ האבן געסירם הײםע ויכוחים, א־ער שטיל געסודעט זיך אין די װינקלען. זײ ילעגן ■יט•