Literarishe bleter · 1927-02-04 · 5 (4.2.1927) · p. Seite 90

90 ליטערארלשע בלעםער 5זא ► ײדיש א איו מ• זילבורג £ ► מײבע אוביװערסיטעטז ◄ > מאקסים גארקי 4 װײסן, די בלאנדע האר אירע זענען געװען קורץ געשױרן. םון בלאסן, פולן פנימל האבן שמײכלדיק געשסראלט א פאר בלויע אױגן. זי איז זײער ענלעך געװען *ו א מלאך, װי עס צײכע- נען די ביליקע אײלפארב־מאלער. — פארױאס האט איר זיך דערשראקןז צי דען בין איך אזא שרעקלעכעז — האט זי גערעדט םיט א דינע ציטעריקע שטים, און האט זיך פאװאלע און פארזיכטיק גערוקט צו מיר. אנהאלסנדיק זיך בײ דער װאנט, װי זי װאלט גײן נישם אי- בער א הארטער דיל, נור אין דער לופט איבער אן אנגעצוי- גענער שטריק. איר װאקלענדיקע הויך האט זי נאך ענלעכער געמאכט צו א באשעפעניש פון אן אנדער װעלט. זי האט אינ־ גאנצן געציטערט, װי זי װאלט געטראטן איבער נאדלען אין די װאנט װאלט געברענט אירע קינדערשע פולע הענט. ידי פינגער פון אירע הענט זענען געװען עפעס מאדנע שטײף. איך בין געשטאנען פאר איר א שװײגעדיקער מיט א גע פיל פוז א מאדנע צעמישטקײט און ביטערן רחמנות. אלץ איז אזױ אױסטערליש אין דעם דאזיקן טונקעלן צימער• דאם מײדל האט זיך געזעצט אויף א שטול אזױ אפגע• היט, גלײך זי װאלס מורא געהאט, אז דער שטול זאל נישט אנטלויפן פון אונטער איר. פשוט. װי דאם טוט קײן מענטש נישט, האט זי מיר דערצײלט. אז עם איז ערשט דער פינפטער טאג, װי זי האט אנגעהויבן ארומגײן. און ביז דאן איז זי דרײ חדשים געלעגן אין בעט — אפגענומען די הענט און די פיס. — דאס איז אזא םין נערװן־קראנקהײט, — האט זי גע־ זאגט שםײכלענדיק. איך געדענק. אז מיר האט זיך געװאלט — איר צושםאנד זאל מיט עפעם אנדערש קאנען דעקלערט װערן; א נערװן־קראנ־ קײט — דאם איז צו פשוט פאר אזא מײדל און נאך אין אזא מאדנעם צימער, װו אלץ האט זיך אזוי שעמעװדיק צוגעטוליעט צו די װענט, און װו אין װינקל, פאר די איקא־ נעס, ברענט אזוי העל דער נר־תמיד, און איבערן װײםן טיש־ טוך פון גרױםן עם טיש, קריכן ארום די שאטנס פון זײנע מעשענע קײטלעך. — מען האט מיר פיל דערצײלט װעגן אײך, האט זיך מיר פארװאלט א קוק טון. װי איר זעט אויס,—האב איך געהערט א דין קינדערישע שטים. דאס מײדל האס מיך באקוקט מיט עפעם אן אומדער־ טרעגלעכן בליק, מיר האט זיך געדאכט, אז אירע בלויע אויגן לײענען דורכדרינגלעך אין מיר. מיט אזא מײדל האב איך נישט געקאנט. כיהאב נישט פארשטאנען, װי צו רעדן. און איך האב געשװיגן, אנקוקנדיק גערצענס. דארװינם און גאריבאלדים פארטרעטן. פון געװעלב איז ארויסגעשפרינגען א יונגל אין אײן עלטער מיט מיר, מיט װײסע ברעמען און פרעכע אויגן, ער איז פארשװונדן אין קוק. אויסשרײענדיק מיט אן אפגעהאקטן קול: — װאס ביסטו ארויםגעקראכן, מאריא? — דאס איז מײן ױנגער ברודער, אלעקסײ, — האט גע־ זאגט דאס מײדל. — און איך לערן זיך אויף די אקושער־ קורסן, נור — גראד בין איך קראנק געװןורן. פארװאס שװײגט 5 אײנער האם םיך באקאנט געםאכט מיט אנדרײ דערענ• קאװ, װאס האש נעהאלטן א קלײן שפײזיגעװעלבל, פאררוקט אין עק פון אן ארעמען, שםאלן געסל, א םאל, װאס איז געװען פאר• לײגס פיס מיסט. דערענקאװ איז געװען אן אויסגעטריקנט מענטשל מיט אגוט פנים אין דער ראם ס*ן א העל בערדל און פיס קלוגע אויגן. ער האש געהאט די גרעסטע ביבליאטעק אין שטאט פון אוםלעגאלע זעלטענע ביכער, — מים די דאזיקע ביכער האבן זיך באנוצט די םטודענטן םון די פיל לער*נשטאלטן אין• קאזאן, װי אויך אלערלײ רעװאלוציאנער״געשסימטע מענטשן. דערענקאױס געװעלב האס זיך געפונען אין א נידעריק צו• געבויט הײזל בײם הויז פין א םקאפעץ—א חלפן. פון קראם האס געפירט א טיר אין א גרויס צימער, װןןס איז קארג געװען בא• לויכטן דורך א העל־פענסטער. הינטער דעם דאזיקן צימער אין דער לענג, האט זיך געפינען א ענגע קיך, און הינטער דער קיך צװישן דעפ הויז און דעם צובוי, האם זיך אין א װינקל פין א פינסטערן פירהויז בא־אלטן א קעמערל און אט אין דעם קעמערל איז געװען די ביב^ייאטעק פים די בײזע כװנות. א טײל פ־ן די ביכער זענען געװען איבערגעשריבן אין דיקע העפסן מיט א פעי דער, — אזוי, לכשל .די היסטארישע בריװ׳ פון לאװראװ, ,װאס טוט מען׳ פין טשערנישעװסקי, אײניקע ארטיקלען םון פי■ סארעװן, ״דער כלך־הונגער׳, .די כיטרע םעכאניק״, — די דא• זיקע אלע םאניסק־יפשן זענען געװען שסארק אפגענוצם און צעקנײטשט. װען איך בין צום ערשטן מאל געקומען אין געװעלב צו "דערענקאװן, האט ער, זײענדיק פארנוםען םיט די קונים, םיר אנ■ געװיזן אויף דער טיר, װאס פירט אין צימער; ארײנקןפענדיק אהין האב איך דערזען: אין דער טונקלקײט, אין א װינקל, שטײט אויף די קני א קלײנער אלטיטשקער, װאס איז ענלעך געװען צו סע־ ראפים סאראװכקעם א בילד, און איו מתפלל אין שטילער דבקות. קוקנדיק אויף דעם אלסן, האב איך דערפילט, אז דא איז עפעס נישס גלאס און םאדנע סתירותדיק. — װעגן דערענקאװן האט םען םיר דערצײלט, װי װעגן ״א נא• ראדניק־; אין פײן פארשטעלונג איז א נאראדניק געװען א רעװא• לוציאנער, און א רעױאלוציאנער דארף נישט גלויבן אין גאט, דער גאכספארכטיקער אלטער איז מיר פארגעקומען, װי אן איבעריקער אין דער דאזיקער שט־ב. װעי ער האט געענדיקט מתפלל צו זײן, האט ער פינקטלעך פארגלעט די װײסע האר אויפן קאפאוןפון דער בארד, האט זיך אײננעקוקט אין פיר אין געזאגט: — איך בין אנדרײס פאטער, און װער זענט איר? אזוי גןזרז און איך האב געפײנט — א פארשטעלטער םטודענט — צוליב װאס זאל זיך א סטודענט םארשטעלן? — האב איך אפרעג געסון — אדודאי אזוי — הןןס זיך אנגערופן דער אלטער — װי פען זאל זיך נישט אנטון, דער אײבערשטער דערקענטו ער איז אװעק אין קיך, און איך, זיצנדיק בײם פענסטער, האב זיך פארטראכט און פלוצלינג דערהערט אן אייםרוף: — אט אזעלכער איז ער גאר: בײ דער קיך־טיר איז געשטאנען א מײדל. ןונגעטין אין