Literarishe bleter · 1927-02-04 · 5 (4.2.1927) · p. Seite 86

5 זא ליטערארישע בלעטער 86 צוויי מעשיויתאינאיינעם ה• ל. זשיטניצקל / װארשע די ד#םע, זײ הןבן בײדע ניםס נןווןןרם גןכגענן, *ון די םהופה איז געוזארן *לץ גרעסער; < סײל םין םובליקום הןם זין ןןננענוסען 6אר דער ד*םע אנדערע, סארקערם, הןבן געהןלס םיםן קאנדוקשאר; די סענות װערן 6*רװ*נדלס אק געסרײען, די גאש ק$כס, װי א קעסל... פענסשן באלאנערן דעם םראםװײ ס׳איז ש1ין איננאנגן איםמעגלעך ארורכגוקריגן זיך דודן דער גאם... די שינעס װערן א1יף א קילאםעסער״װײס }ארשסאוט םים שסיין-נעבליבענע סראפװײען, און די גרייסע עאל ןסגע• ששעלסע פאםאזש־ר־אין 6ראכס״אויטאם, םארשידענןרלײ װאגנס, דראשקעס, האנס־װעגעלעך — שםייען אז1י ענג עװאםעננעדרןננס אײנם נעבן ס׳אנדערע, אז די נאס זעט־איים, װי א קדיגם״לאגער... ענדלעך קימען אן סאליביאנטן-און אזויװייטער, און אז1י װײטער. איך בין געזעםן אין א זײם, נעבן א םענסםער, אר1יסגע• קוקס אין דרויםן אין א1יך ארײננעםראכס אין דער געשיכםע• יא, ס׳איז װירקלעך גאנץ אינסערעסאגש... װאס 6אר א אדעצסיק בילד איז עס. יײ די דןזיקע דאםע, מ־ס איר קלײנעם, װײםן, קיילעכדיק ה־נסל, װי א באלעמד, שסײם אין םיםן עוזאםענגע■ לן&ענעם הם1ן און סענהסי ס־איז א א1יסנעעײכנםע ואך סאר 1 קינן. ם׳איז סאראן אין דעם אז1י6יל באװעגונג, װי אין ן רײםנדן נארג שסראם. הי־הןז די נאס רװאליעט זיך, װי א בענושעײעםער ים. חיץ דעם הןס דןס אין זיך א1יך עסװןס <ין אגעייכס. די ןשזנע נןס, דער עיזאפענגעלן6ענער הם1ן- דןס אױ דער םריבונאל, און די דאםע םיסן קןנדוקסןר - דןס זענען די עדדים. צ איז װירקל;ך ןןראן א 6ןרשרי6ס, ןז םען טןר אין א טראסײײ נישט ןרײגגעמען קײן הינס1 און אייב ין — *י קאן םען נישס םארבײגן דןם הןרסע געזעץ בוליב אזא קל ־ן סיכ־ק הינסל, װי א שעילביינ, װןם העס דןך קײנעם קײן שןדן נישש ברעגנען און װןם איז אז1י אויסגעעװןגן •רײן אין הײס, װי פילךז םענלעך, אז דןם איז אל1יז אז אסביגיע-זאך בײם קןנדיקשןר; ער הןס אײנםןל גע• זןגס נײן, איז א־ם נישם באקװעם זיך צ ריקבוביען. און םען װײם דןך, א1יף װןםערע װעגן עס גײם אװעק די םענששלעכע עקשנ1וז, װען עס קיםם אין שוױל די ןםביניע, װי דןס םאכס הןרם אין אישב1יגזאם רעם םעגסשן און שסום א1יף אלע דעי■ םןנונגען •ין שכל און אז1י האס דער קלײנער, אוםנאדײסגדער אינעידענש גע6ונען ביי אלעסען א לענהאםטן ןנקלאגג און ארויסגע6ירם א1יף גאנץ ערגסםע מחשבות• די םוראדיקע לײדנשא6םלעכקײש 6ינם םענםשן, דער הארםער קאםף 6ון אםביניעם, און די שטײסקײט 6ונם געזעץ, װןס איז םיילםןל אין כתירה מים רי םאםע אײנ&אכססע באגרי6ן, און דאן די גאס, דער דןזיקעד סומלדיקער ש#1ם, װןם איז ןסםםןל די אלערהעכםםע אינםסןנץ אין ײןס באסרעס ן6טסאל ם־ס די 6יס אלע עקזידטירנדע גע• זענן, נרי בו לןזן םרױםסירן זײן אײגענע גערעכפיקײם, די גערעצסיקײס 8ין געזונסן איגםסינקם — װיגל א־ז סאראן אין דעם אלעכ לעבנס װןרהײס אין לעבנם־קןםיזם. די געדאנקען זענען בײ םיר ילונלינג איבערגעריםן גע■ װןרן, װײל ס׳איז װידלר ארײנגעקיםען עםעץ 6ין גי־ם. — הערם א1יס א זאך, װןם איך האב בײנעװ1יגט, א• הערגײעגדיק בו אײךו — הןס עי א1יסגערו6ן, באלד װי ער איז גןי ארײננעקיםען אין שםיב. איזן, מידער א םעשחו א 8ר1י איז אדורכגעגאגגען אין םיר זענען געזעסען אין א געזעלשא&ס און געפיסללך 6ארביאכם, איז סלובלינג ארײנגעקוםען עמעץ 6ין גאס און גע• גיםען דערבײלען א ״אינטערעסאנסער זאך׳, װןס ער ה..ם בו■ געזעען, גײענדיק בו אונז א דאםע, םיס א קלײן, װײס הינטל א1יף א שנירל, הןם גע־וןלם אײנשטײגן אין םראפװײ. הןט איר ןבער דער קןנ• דוקםןר םארשסעלכ דעם װעג אין געשריגן: .מים קײן הינש קןן םען אין סראסװײ נישס ארײננײןד די דאפע הןם זיך גענוםען בעםן בײ *ים: דןם איז דען א הונסז דןס איז דןך אזא קל־ין, א םשילדיק באשעשענישל, זי חעס עם האלםן א1יף די קני, קײנער װעם עס אפ־לי נישם באםערקן. און וױרקיעך, דןס הינםל, םים דעם ר1יםן בענדל ארום דעם האלז, הןם גי• כער א׳יסגעזען װי א שפילבײג, װי א רונדיק, פיכיק באלעםל, אײרער װי א לעבעדיק באשל6עניש. דער קןנדיקטןר איז ןבער געבליבן הארס, װי א שםײן. עס נײט אים נישס ןן, א קלײ• נער ה נס בי א נרויסער — א הונם איז א הונס. די דאמע הןס דערװייל װײסעד געסענהט, שטײענדיק ש1ין א1־6ן טרעפל סין פערןן, און קײגער הןס דערװײל בוליב איר נישם געקןנם ארײנשטײגן אין םראםװײ. ,ןבער לןזם דןך ארײן אנדערעו׳— הןס געשריגן דער קאנדוקסןי אין זי—אלץ מיט אירע םענית איז געשטאנען אין נישש געװאלט רירן זיך 6ון ארם• דערוױיל הןש זיך ןנגעזאםלט א־ום טראמװײ א גר1יסער ע1לם 6איבײ• גײער און ז־ך גענימען ביקיקן בו דער סבענ?. די גאםן־באװע• גוננ איז געײאין געהעםש. דא־אשקעם, א1יטאםןבילן, 6ורן — א־ץ האש ייך אעגעששדלש; הינסער דעם טראםװײ, ביי ײעלכן ם׳האש זיך אפגעשפ־לש דער ששרײס, זענען גןקיםען אנבי6ארן אנדעיע סראםװײעז, װעלכע האבן אבער א1יך נעםוזם בלײבן שסײן. ס׳האם זיך נעדאכס, אז די גאנבע װעלט װעש זיך ןפ• שש<לן ביליב דער דאםע ס־ס איר װיים;, סיכ־קן ,דנשל, װעל• כע זענען געװארן דער מיטלפונסט 6ין דער אוי&פערקזאםק־יס, דעי אײנביקעי געגנששאנד, מאס הןם *1*ף א װײלע 6ארינטע• רעסירס ם־ס זיך אדץ אין אלעםען, ןפגעששעלם און קןנבענ• טרירם א־ים זיו אלץ. איץ — דעי דערבײלער האש .אויםגעפאקט׳ די מעשה אין אײן אםעם, אין םיר אלןן האבן אים נור געקוקס אין ם1יל ארײן, אז1י געשפאנם זענען ס־ר געװען סין דער געש־כסע. — אין װןס אױ געװןרן דער ס1ף — הןט זיך אר1יס• געכאפט אײגער. — כ׳װיים נישס — האט געע;ס6ערט דער דערבײלער. — כ׳הןב מיך נישס געװאלם אפשטעלן, װײל כ׳האב מיך געאיילס אהער בי אײך. חיץ דעם האב א־ך גלאס נישס די נאטור, אױעקבושטעלן זיך און ביקיקן בי אלערלײ ביזאםענלויםן אין גאס. דער ע1לם אין ששיב איז געװען א ביסל אנכ1ישס בו• ליב דעם, װאס םען א־ז נ־שש געװ1יר געװארן דעם ס1ף סון דע־ םעשה; אבער גלײכבײם־ק האם דאס אייך גענעבן א געוױ■ םע בי6רײנהײם. אלע זענען געזעסן םיס א6ענע םײלער, 6אר• װנקען אץ שװײגן; םעו הןס געזעען בחוש, אז יעךער אײנער שפינט װײםעי די געשיצשע בײ זיך אין םח. דער קאנדוקסאר א־ז ענדלעך געװןי־ן װײכער, און די דאםע ם־ם איר היגםל זענען ם־ש םרױםף ארײננעשםיגז א־ן סראםװײ, באגלײס פיס א ה־לכיקן הורא 6ון א סײל עילם, װאס איז געװען 6ארזאםלט ןרום און ןרום... ןדער ־־.נישס דער קןנדוקסןר און נישם