Literarishe bleter · 1927-02-04 · 5 (4.2.1927) · p. Seite 87

87 ליסערארישע נלעטער זא אץ נכלל. װ$ם איז 6*ראן אין ד?ר דןזיקעי געש־כסע $דעי אין אירע אײננלנע םײלן אזעלכעס, װןןם ם׳הןס גע• קןנס *רײנםןלן אין איינ דעם דןןזיק־ םענסשן, ןןישםעלן א־ם, א־נערראשן — *ז עי האס אזש גערארםס קיפזן נילויםן אהער אין דערגײלן עס םים ןזא •ןןםםעו װאס הןם ד*ם א־ן ז־ן״ אייף װןןס טים עם אנדײם/ אייף װאם װאי6ם עס א שײן, װןס 6*ר א שלײער הילם עם אי, װאם סאר *•קלאנגען ריםס עם *ריים, תאם 6אר א ■ינטעלע רירס עם אין אינז אז| װאם איז םאראן אין דעם אלעם ע#עס פאזיניערס, אנטילעקענרם, .סשעקאװעם׳ — וױ דער םענםש האם ז־ך אי־םגעדריקזזן איך נ־ן געשםאנען 6אר א רעטעניש. איך האנ געװאר6ן א אאיהוילענעם נליק א1י6ן ■נים םין דזם דאייקן מענטשי, װי איך מאלס װעלן לויס די געזיכסס״שםר כן זײנן איויסלערנען די ססרוקםיר 6ון זײן םה. פעגלעך, ער האס ע*עם אדױצגע• לאזם נײם דערנײלו, םענלעך, אז דארם איז יא נעװען ע#עם אזעלכעס, װאם האס 6ארפונדן די נװײ געשיענישן אין ניגע• גענן זײ א זץ, םעגלעך, אז אײן געשעעניס א־ז אויף א װעלכן עם איז אי6ן געװען דער רעזולםאס 6ין נװײםן. א־נם האס ארויםגעריםן דאם נװייםע, אדער די נװײ סאקםן האפן געהאט עםװאם ענלעכס אץ זײער םארלויף, אדער זײ האנן זיך גראד נינ1י6נעקני*ס נוליב עאעם א קאנםראםט... א־ך האנ געאדיײט די געשיכםע רעקאנסטרוירן; איך האנ נינויאנעניםעז די אלע קלײנע נאשסאנד־םיילן סין די סאקסן־. דעם שנעל־אנקיסענדן אויטאםאביל, דאס ה־לכיקע אייסרוסן 6ינם 6ארקוי6ער, די ■א• רע, װאם האס געשלאגן 6ין קעםזלע, דעס אײננעװײםםן ריקן םינם קייםער — אין געאריװם גרוא־רן דאס אלץ אויף די םא• םע סארשידנםםע איםנים... נײן, עם מיר אלץ סארנאנדערגע■ 6אלן, װי די שערבעלעך. איך האב גארנ־שט געםינעז, א־ך האנ ארוםגעבלאנדזשעס אין דער ם־נססערניש אין ארורגעטאםס ם־ס די הענס אין דער לײדיקײט. און איך האב ענדלעך שיעור נישס באקיםען קאם-שװינדל סין די אלע םשונהדיקע םראכ׳ סוננען. איך האנ ם־ך גענוםען אםשאקלען דערסין, תײל א־ך האנ אײנגעזעען אז איך נאנײ א געװאלם-טאש איבער זיך אלײן, אז דער געדאנק םײגער גײם נישם איבער גלײכע, א6ענע װעגן, נןר?■עם איבער םינקעלע זײסן״־םעזשקעס, װו ער ■לאנסערם זיך כסדר אין בלײבס שטעקן א־ן א נעץ. דאן אנער, אז כ׳האב םיך שוין נעהאט א־ננאננו ם־אש געװען דעיםין, האב איך •לינליננ געםיגען א־ אנהאלסס־םינקפן דעם םענסשן א־ז אײנגעםאלן — האב איך מ־ר נעזאגם — אז דעד אוישאםאפיל װעם דירניו־ם איבערסארן די איטםארזיכשיקע 8רוי — אין גראד איז זי נ־שם א־בערגעסאדן געײארן און איז בשלום ארויף אוי8ן םראסיאר; דערניך איז א־ם מידער איינ• געםאלן, אז ם׳איז אימסעגלעך, עםעץ זאל זיך אעשסעלן אין גאס אין קויםן הײשע קישקעלעך — אין גראד, װי אייף להכע־ס, א־ז דוקא עםעץ ניגעקוםען אין דוקא נעקויסם קישקעלעך. אין בײדע 6אלן, אלזא, האם ■יםירם גראר דער היעוך דערסין, װאם ער האם סארויםגעזעען; זײנע ערװארסוננען זענען אין בײדע 6אלן, װאס זענען געקוםען אז1י שנעל אײנער נאכן אנדערן, אויף א נלײכן איםן אענענארט און בזשלאנן געװאין׳ און דאס האם בונעגעבן ד• בײײ סערשידנאדסיקע סאקנן דזם אלגעפיינעם סאן... עס איז געקיםזן איבעד מיר, תי *ן אנםסלע• קינג. אין איך האנ 8רײער אענעאשעםס; א־ך בין נעװען, װי א םענסש, װאס געם־נס ענדלעך א שטיקל ארעמע יבשה נאך א לאננן בלאנדזשען איבערן ים. אס איז ױ דאך, די אינזל, באדעקש םים גרינס, א רויקע, א זון באשםראלםע, אזא ריםנדי• דיקו, אין לןקנדיקע, מי זי װןלס געשםאנען םין •ײביקיןן ם־סן גןס, א־ן אן ן*ש. װי די באװעגיננ איו שםענדיק די סאםע לןבהאםסע אין רוישיקםשע. א־ם, דעם דערבײלער, איז נאלר אײגנע6אלן, אז םי ױדע, ני םיס דער שיוי װעם נישס פאסירן אן איםנליק. און װירקלןך, ס׳איז געקוםען ןנגיםןרן שים א גרויםער געשװינדיקײס אן אויסןםןפיל. די 8י1י האט ןגער באװיזן אריבערביקיםען א1י6ן סרןסוןר אץ איז אריים *ין דער געשיכסע םיס גאנבע בײנער, ער גײס װײםער, קיםש ער בו נו א גאםן׳װינקל; שסײם דן א םענםש נעבן א קעסםעלןי, וין חעלכן עס שלןנס אםארע, אין שרײם ם־םן גאנגן גן־גל: ,הײםע קישקעלעךו׳ װעלכער פשוגענער ק1י6ס דןס הײםע קישקעלעך אץ ם־סן גאםז — איז אײגנעשאלן אינזער דערבײ• ל*ר. ןבער םערקװירדיק, אין דעםזעלבן פןפענס איז אויםגע• װאקםן װי 6ין ױניער דער ערד אײנער א םענסש, ן•געששעלם זיך נײם קעשםעלע אץ געהײסן זיך אײנאאקן אין ■אויר עם• זעכע קישקעלעך• הײסש עס, עם זענען 6ן־ם 6אראן אזעלכע םשונעים. דןש הןם אים אזוי סאריגסריגירס, אז ןי הןס נע• נוםען נןכקיקן רעם םענסשן, װןם הןש געקייסם די קישקעלעך. דעי רוקן איז בײ דעם םענםש,־ נעױען איננןננן ןינעװייסס, װײזס א1יס, עי א־ז נדןד נעקיםען ערגעץ םין א םעל סקלאד, ןוער א1שר 6ון א קאלך־לאנער. עד הןם אים אבער באלד וןלוירן 6ין אויג, מײל יעגער הןש זיך ארײנגעדרײם אין א נןבן־גאש. נןכנײן הןש ער א־ם שויל נישם געװןלם, װןיום װןם װעם ער נןכקריכן גלאס אין די װעלם אייין א סרעםדן םענסש,ו — — גי גוש, ןנער װןם װילט איר זןגןז — הןס א1יס• גערוין ם־ם איםנעדילר אײנער 6ון ע1לם, ױעלכער הןם זיך •שוש גישס געקןנם דערװןרסן, ןז די םעשה זןל זיך ש1ין ןפןל ענייקן• — און װןס 6ןר ן שײכית הןבן די קישקעלעך םיט די *יוי, װןם דער או־סןםןניל הןם א־בערגעסןיןז — הןם א1ים• נערי•[ א בװײסעי, װעלכער הןס ןז1י נעעלןנםערס די געשיכ• סע, ןז ער הןס ש1ין אינאנבן נישט געדענקט, דןס דער 6ר1י הןס קײן שום שלעכםס נישש ■ןםירט. — װןם, ם׳איי נישם סשעקןװעז-הןם ױך סןרענססערט דער ארײננעקיםענער. דער ע1לם הןס נעהאלםן אין אײן קװעםשן םי■ י־' •לײנעס. םען איז נישם זיבער געװען, בי דער םענסש ■׳ז גישס א1יסן עועס א וױץ, םען הןס דעריבער געקיקס א1יף אים םיס א נעמיסן איסביסר1י. בןלד ןנער איז םען איבער דער זאך אריבער נו דער סןנ-ןרדגונג, אץ דער שפועס דיןס ױך ייםנעקעים עי די סריערדיקע סעםעס. א ך בין םיר נעזעסן אײנער ןלײן ןן א זײם אץ נישם ײי6געחערס ני םראכסן װעגן דעם ןנץ. די םעשה גי£א םיס דער נישם-איבערגע6ןרענער 6ר1י און םיס די הײסז קישקע• י$ו הןם םיך נישם ןננעהויבן בו אינסערעסירן; דער6אר הןס ב־ך ששןרק 6ןרינסערעםירם די ■ערזןן £ינם דערבײלער. דער יןייקזר םענםש איז נענאננען אין נןס אין בוםערקם בװײ יוכ;: די נע£אד. װןס הןס נעדרןם אײנער א 6ר1י אץ װאס ייי אייף א נליקלעכן א1סן א1יײגעם־םן געװןרן, אין, בװײסנס, ײ• ן םענסש הןס געקויאם הײםע קישקעלעך. װאם סאר א ײיאסעגהןנג איז £ןראן בװישן די דןזיקע בװײ 8אקסןו אין |י * ביזןסענהזזנג םיז דןך דן אײגנםלעך זיץ, װןיום דער םןננטש | י*י יןך נישם םשיגע, אין אויב די בװײ געשעענישן זענען *ײנש נענן ןנדע־ן גענליבן שםעקן בײ אים אץ זברין, אץ ער הןש זײ ייבערנעגעבן ןלם אײן נאנבעס — םיז דןך דןס ע*עס א נאשירלעכע אין ן עיקלערלעכע םיבח.