Literarishe bleter · 1927-02-04 · 5 (4.2.1927) · p. Seite 85

85 ללטערארישע נלייטער 5 .זא זכרונות װעגו בעל-מחשבות (*ום 3*םן יןןרצײט) טױטן, װעיכן ם׳גןדענקט — לעגן װי זיל װ$ולטן גןןד קײנסןןל נישש נןשט#־פן. (םןטן־לינק) געװען גרײם יןרע רגפ אים םקנל ■נים זײן ם־ס זײן ליבן הןרניקז הב־שן שסײכעלע. יןדן נײען. נײסן בײםן זיך... *ים רענםן םןל םרעסן ם ר זיך *ין דײםשלאנד, נ1ף םעםםזםנער 1923, קןרץ פ*ר זײן סוים, ה־נסער בערלין אין קייהו־ז םײגעל. אן אייראםעןשער קירארס, מיס * םוןרק, *רום• גערינגלס 6ון * געדיכסן װ*לד. בזןריםסע םרן6עס$רן, * ניסער ניםער םים פראכססילער לוםס. עי שםעס *נערו... די איםנארפהארעיקע ,שױעססעד׳• נ*סור 6ירס איר דאםלסע ביכזירונג. דער רײנירסער, דירך נוים אין קעלס. ןרגאניזם שןדעים * דין וחשנון, זאנס זיך ןןם װײסער בי דינדן *6ילו סאר *לםעכעיקע *םעריקאנער דןל*רן, װןס ער 6לעגס ד*ן באקיםען םון *םעריקע ם*ר זײן םים*רבעם אין * ד*רםיקער נײםונג. * בעבר*כענעם שיין, נײםםיק אין 6יזיש, גע6ץ איך אים. םעסיפיססיש, פרה־שחורהדיק נעשסיםם, אוישנענראכס אייף דער גאנבער װעלם און אויף זיך *לײן, און ס*קע דערסאר, װ*פ ער םיז שרײנן נישס ד*ס, װ*ס ער װיל און נישס ד*ם. װ*ס ער 8ילסז .. װײל דער *סעריקאנער נײםינגס*ג*ם 6*דערם נע• 6ע£עיםע ליםער*רישע פחורה נים 6*רדײען... שװערע ערנססע ז*צן 6*רטר*גם נישם דער 6*רגעלסער מ*נןז.. די גרעססע םראגעדיע 6ין זײנע לעבםע סעג, די סי6ססע נשםה־נםיסה 6ין ײדישן קריםיקער, אײראםעער, עםסעסיקער אין אסשר... פארםירערו בײםנװײז אין אינםימען חברשן שםיעס *ר1־זס-אויף זײן סארקאסםישער ש*י6עד םיח און ד*ן לעבס• א1יף דער *לםןר םקח, דער םענסשן־קזנער, נוםםוסיקער חבי איסיד*ר, און ס׳שיםן זיך ד*ן ש*ר6ע *?*ריזמען, סרעפלעכע םיינוננען, זעלסענע עיגעםאסםע װערםלעך װעגן ■*ליםיק, ליםע• ר*טיר, ליםער*סן, װעגן חביים נוון ,י*ם*נישע ק*6ע'~ אפתע םערל. *ם זענען עסלעכע זײנן מײנונגען, װ*ס ער ה*ם ד*ן *דויםגעי*נס 6*ר םיר בײ דער לעבסער באנענעניש. גישס* קײן בענםר 6אר דער יידישער ליסעראסור. עס• לזכע 6ין די יינגע זענען נ*ר איבערדיכטער. ־עדע־ קלייגשסעםדדיקער ם*עם מײנט, *ז ער איו א *יאליס, ב״י*ן. ם׳6ילם זיך זייער די *םגעריםנקײס, יעדע םל כהיע 0י*װעס םיר 6*ר זיך, גים זין ארויס ניבלעך, זשירנא^כלעך, *ײםונגען. די ײדישע קונםס גוםםם. ס׳איז נאך * הא־בע ש*לד., א1יב זי איז נצלל גענוירן געװ*יןז נישס זי װערס אונסערשסיצס 6ין ײדן און נישם םון זיי ביען די יידישע קינסםלער די יניקה; *ס לפשל ם*רק ש*נ*ל (אגב, בעל־םחשביתעס ליבליננ) * גרויםער קינםםלןר *ײד, אין ד*ך נישם םון ײדן *נערקענם אין נישם םון זיי אונםעושטיגם. ער איז געבוירן אץ װיכזבםק, ה*ס ער ליב דעם קלײגששעסלדיקן יידן. שוין *ן *נערקענסער נדול אץ אײר*#ע, ה*בן םיר זיך * כאס געגעבן >ן א־םז געװ*לס, זעס, ס׳איז ד*ך אונזער ש*נ*לז ס׳איז, נום בןרויערן, נישס אונזער ש*נ*ל. ער ד.*ס זיך גזה*ס *זוי אוישגערעגס, *ז כ׳ה*נ םיס *לע נח*ת זיך ב*םיס *רוי6£ירן דעם שםיעם א1יף *; *ניעי סעםע, ח*ננדיק אשום ם1רא ס*ר *ן *נ6*ל. יינע הערץ אקגױ ם*סקװע. 1915/1916 י*ר. ■עשר*װקע נוםער 17. ערגעץ נײס שײער, צװישן די שילדלןך 6ין *קישערקעם, םעקלער און 6*רשירענע בעלי״םלאכות-* פ*ריתוםם קלײן רוסיש ש-לדל £ין 1 ד*קס*ר-מעדיבין איסיראר עליאשעװ נעםש־אויף 6ין 11 ניז 1, * קלײן קאלם ציםערל, איבערגענויםם איבער דער העלפס םיש א לײמנסן װענםל: * של*ף.בים;ר און * קאבינעסל, להבדיל... א ן אן *■נערינענעם ם*נםל, 8ון װעלכן עס קיקן איוים ססיקער װאםע, אײנגעהייקערם םון קעלס זיבש ער, דער גרייםער א—*■עער און מ*רס אייף ■*ביענםן... ױארם און דערװ*רס זיך נישס... נישס* קײן ■*ביענסן — דארף םען נישם; זיבם םען און ם׳פלאנם, 6*נס*זירם װעגן א1י6לעבינג 6ון דער ײדישער ל■סעראסיר אין קונסם. םארשײדענע ■לענער װענן ליסערארישע זאםלביכער, בײכװײליק דערװײל כ*םש אין רוםיש. באװײזן זיך אוישן ם*סקװער בין.השםשות־ה*ריז*נס די קינסשרער אליעזר ליסיבקי, י1סף סש*יק*װ, כענס*װ*, נ*ס*ן *לםפ*;, הינקם ,איסיד*ר' איבער די ם*סקװער ג*סן, װי א נע״אננענער אדבאסראס, שלעוס ק1ים די קר*נקע 6יס אין ברענס אין ױגנםלעכער התלהבות: געװ*לם, ר*סעװעם,די ײדישע קינםש לאזם נישס אינסערגײן! בײםן זעגען שװערע: *■נעריםנקײם, *■*םיע אין דער םןסקװער ײדישער געזעלש*6סלעכקיים. ב*לד *בער גר*נם ער *רייס *ן אינסערעס*נסן סיפ. * רײק פעבענ*ם: א־נזש. יעקב כהן״שנתי, װעלכער װערס ב*נײםסערם 9ון בעל־םחשבותעס *ידעען, ■לענער אין ב*שםיםם סיבסידיעס, ע6נס סםודיעם, ק1י6ש-א1יף בײ ײדישע קינםםלער בילדער (ש*ר * נוקינ6םיקער ײרישער ג*לערײ) און אונסערשסיבט נײע ס*לענםן. עס װערם לענעדיק אין ם*סקװע, ס׳נרויום * נײער לענן... אין איםיד*ר לװ*װיסש זיצס זיך *לץ א1יף ■עםר*װק* יין קאלסן ק*נינעסל, *נגעשםעלט מים 6ארשײדענע רפואות• *לעשלעך און חארס א1יף •*ביענסן... *בעד * בושרידענער: נעראשעװעם די ײדישע קינססו קוםס בו 6*רן קײן םאסקװע ם*רק ש*נ*ל א1יף *ן אויסנםעלינג <*רג*ניזירס דורך דער 6ר1י םינם ערשסן דיםע• פרעױרענס - םוראםנ*װ*), ברענגס אים בעל־םחשבית בו זיך, נ־אננשעט זיך םיס אים׳ םײלט זיך םיםן לעבסן ביםן. םים װ*ם 9אד * תחנונים ה*ם ער עם פ־ך געבעסן, כ׳ז*ל ם־םנרענגען *ייף דער אויסשסעלמנ דעם ב*ק*גסן פ*סקמעד קיגסס״קריסי• קער עשינגען (יועלכער ה*ט נעלענס *ײ םיר) אין ס*כן א1י6• פעיקזאם א1יף ש*ג*לס װינקל. נ*נבענע שעהן שלענם ער ײינ' גן, נדעשערנדיק בערנ םיס נוובים 6ץ ■*רשײרענע נײ• נעקיפענע סאלענסן. ער זוכם, נישסערם םים זײנע חנעװדיקע .קיינע שװארבע אייגן, זוכם עקשנותדיק, װי א נןלד-זוכער, אפשר װעם ער 6*רס װ*ס *רויסגעםונען בװישן די •:ילתז... אין װי 6לעגם ער זין ד*ם רער6רײען נײ יעדן נליץ *י1 שאלענסו *ס, *ם קיםס ער — דער נײעד םשיח, דער יוננ־רערװןרסעסער אין דער ײדישער ליםערןסור. און ער איז