Literarishe bleter · 1927-02-04 · 5 (4.2.1927) · p. Seite 84

ליםערארישע בלעטער $ ז* 84 ' בײדע: אי פוקם, אי זײן ר,<לד סשה, ניסס וו1יםן $רס. נןך םער 8נם1ישט ע1זר װארשאװםקי םים די קאםיםלעך #ון זײן װערק ,שניםבײס׳. א1יך װןרשןװסקי איז *װעק 6ון זיך, עו קײן נײס נישם דערגרײכס און רעדם םיס רםזים. דןס איז באםת * װײסיק. גרןוד די סאםע ױנגםסע ד>$בן זיך םארהעדסניססןסיק גישם שלעכס רעערעזןנסירס. — די ל*נגע ערע״לונג פון ל. 8לי*קי ,עוריקנעשסעלםער שלום-בית׳ איז אין דער ערשסער העלעס ג*נץ גוס, בל1יז אין דער עװײםער העלעס מערם די ז*ך סענםאביאנעל, ביליק. םנחם םלןקסערס ,א1יף דער װןסער-םיל׳ אױ לײסיש ןןנגעשריבן. בל1יז די רעסןרישע ב#םערקונגען עון סחנר 6ון בײם בו צײם זענען איבריק. בער רןזענס שגעון׳ איז שײ*ך. דערפןור זענען יבחק ב#שעװיסעס ,אייניקלען׳ זײער רײף אין בילדלןך און בײ דעם גענבן נאםוראליזם, בלןזם 6ון זײ פים א קיגססלערישן ןוסעס. עם איז *6 לו נישם אנגעגעם בו שרײבן - און נ$ך גוסס דערבו — װעגן *ן אײגענעם ברודער, נאר װןס זןל םון סון, *ז די ,אײניקלעך׳ זײנע זענען פןרס נום און דער עיקר — אינסערעסןזנם• דןס קן.ן םען נישס זןגן װעגן זײן *װײסע נאװעלע .* דןרםכ-קבין׳; ין איז ש1ין נישםן םור װי שיל• דערונג לשם שילדערונג. איבערהויבם איז דער סיף, װין דער גרעבער, װןס װערם דערװײסערכ 6ון קבונות,!*גרןבס * פײזל, בוגעסראכס. ןבער נישם זײ זענען דןך די ,װירשעװער שריפסן׳! סון די *רםיקלען איז זײער אינס<רעס8נס און שס*רק די *רבעס פון ישראל שסערן ,קריינען בום קןס 6ון דער יידישער קריםיק׳. אכח, *ז זיינע סעג1ת בו די קריסיקער זענען, ל1ים םײן םײנוננ, נישס בארעכסיקס. װען דער קריסיקער ז$ל זײן דןס, װןס שסןרן װיל, װ$לס ער ד*ך געװען * דיכסער. און װען םען ק$ן זײען און שנײדן, בו װןס #*רםיסלען בײ קןרן? פארװןס םענן *לע *נדערע נעביסן ה$בן זײערע נע• לערנסן, פןרשער — און 86יװןם זןל די ליסערןסור נישם הןבן אירע געלערנסע, #*ר װעלנע זי זןל דינען *לס ןביעקס, בו בסיכאלןגישע, בלאנסישע, ןדער סאביןלןנישע םןפענסן און ב*חײזן דעם קינםסלער און זײן װערק 6ון נעװיסע זײסן? נעבן 8יץ, װןס דער קינססלער הןס געגעבן — דןס האס דןך ש1ין דער קינססלער 8לײן געסון — װער עם 6;לם אים - 6ילס - און װער גישם - װעלן אים קיינע אינםערברע• סןב־עס און איבערדיכסוננען נישם העלפן, אהרן בײסלינם ,דער קולפ 8ון נןרנישס אין די קונסם װי זי דארף זײן׳ איז ■ןלעפיש םעםיק,-פשה גרןם אין זײן 8רסיקל .געשס*לס און אידעע אין דער ײרישער ליסעראסור׳ איי אין * םך ברסים 8 װױערהןלונג פון זײנע 6ריערדיקע ןרסיקלען אין ,צוקונפס׳, ,ליסערןרישע בלעסעו׳ א. אנד. אויסגאבן. דןס םינערס זײער װערס. ל. םינקעלשםײן אין זײן .א1יף די װעגן 8ון יידישן רע8ליזם' רי8לס זיך נישס אין דער םעפע< ןנה1יבנדיק װעגן רעאליזם אין דער ײדישער ליםעראסור, נײס ער באלד *ריבער בו זײ• סיקע ןפשאבונגען װעגן שריפסשסעלער אין זייערע װערק, און די רי1י*ש-סעפע בלײבס היננןושגעליק. דןם *לץ איסגעפער נעםס *ריכם די ברןזע אוןי8ס״ל ארסיקלען, װןס הןבן 8 שײנות פיס פרןזע. װןס שײך דער פןעזיע און ליסערןריש-געשיננלענע ןרסיקלען, קןן איך, בים 81ד1יןון, נישס זןק. דןס ו*ר6ן םון פאך-לײט. עם דען אר1ים א1יף אײן װײלע *6ילו 6ון נעסרײער ליםערא• רישער כיןניק? נו אין בו װןס, 8 שסײגער, דןרף װער װיסן, װי *ז1י שלםה גילבערטס * העלד םיטן נןםען שלםה, 8 לאננװײליקער בחור 8ן 8קולםיסם, נודיעס זיך א1יף זוםער-װיינונג, ם8כט ספיריסיסםישע עקספעריפענםן און גײט 8פןל זיבעבן אין כןג 6ון דער• װיללן ביז דער ססןביע און בוריק? בו װןס דאיף םען זען בען םןל װי 8י1י די הינער פיקן און װי *ז1י דער הונם בילס? ש1ין זשע איז די אייפנאבע 6ון דער ליסעראסור בו 6ןםןנראפירן די ,נאסור׳ און דערבײלן אכתן, װי סשעכאװם סשינןױניק, װןם זןגם, ,אז זוםער איז װארעם און װינםער איז קאלס׳?- ין, י1אל םאססב1ימס ,צינײנער-פלײס׳ גײס או1־ס 6ון גדר שאבלןן ליםעראכור. דער ם־שמאש פון בעװילרעװעבער פאםעסיק, לירישע אוםז־גע[, באל1יכםן פין *ײם בו בײס פיס לינםיקע קינסםלערישע בליצן, דערםןנען שםוורק אין 8 קאק*£אגיע, װןם שרײלעכן װילדע קינדער שפילן א1יס א1יף קעםלעך, שערבעלעך און גרןזן״-נור זןל דןס דןס זײן דער ב.םענס, װןס ה*לם דןם נ 1יסע בוך? ןדער זןל עם א6שר ה*לשן אן-ף א רע שייאכע פלײבעם יהושע םערלעם ,ןרנסלעכע פר1י/ װאם ק1ים אלײן זי האלם זיך וקינםנלעריש) א1 ף די פ ס? (אגב א שאי, חבי- פיערלע!—נןך עסל״כע יאר אװעקגײן, נאך עםלעכל יןר -,רגםסע *רבעס. איז נישט כדאי בוריקבו• נײן בו די פארלןזענע נידנע װײבלעך, בו די םירלס א. א, װןם די ארנםלעכע פ־1י קלײנער איז זײערע 8 נןנכע חברסע). א־ן 8 ז־יפ שפייען י. י. םרוגקם אינסעל<קשועלע ,םיםפא• זיאן׳ אין ,דער בריװ בו נאװאכוםן׳. דן איז פ*ר*ן קולםיר, רײנקײם 6ון שפראך אין רולקײם, װןס יאסס בו צו די קלאסישע שןסנדיקע פערסןנפזשן זײגע. איבעוהייפם איז גום די ענדע אין .בייװ בו נאװאסוסן׳, װען דער םםאיקער סענעקא נןך דעם, װי ער דערהרגעס זײן שקלאף, ב-ליב 8 6*רל1ירענ־,ם פאוםעם, זעבם ער זיך גלײך *װ^ק ןנשרײבן * בריװ בו נאײאבוסן, *ז קײן זאך ב*װײזס נישס *ז1י דעם גײסם םון א םענםש, װי א־ן 8לע געשעעגישן §ון ל$ב; בו בלייבן רולק• דאס שםעקס *ביסל ם־ס *נאכןל כרןנס—נןר די אינ• םעלעקבועלע זײם א ז דן דער עיקר אין די קינסגלערישע — 6 ספל. א ן א6ילו א. מ. פוקס, װןם 6ין אים הןם םען *ם• םײםסנס ערװ*רם,-ד.ןס דןם םןל *נס1ישס. נןך זײן שםארקער םוססערהאפסער, גום געב1יםער ערבײלונג ,װינסער׳ אין דעם ערשסן .װארשעװער *לםאנאך׳, איז ער אין די שריפםן גע• ק פען םים * בעש װםענער דערבײלונג ,די ל*סס', * דערציי• ליננ, װןם הןם נישם קיין חום השירה, װןם איז איבערגעל*ס• סעם םיס נלענבנרע, נןר א־בייקע נאםורןליםםישע שילדערונגען םו?ם אין דער װעלם *רײן, און בוז*םען םים זײ װןנדם זיך *ר.ם א־יגער * שארבלןנדזשעםער םשה זײדנבײג, עפעס * מין ,האבװער׳ מ־ס * געשפןלכענעם ד*שיק םין היסל, * לםו• װ^װנ-ק * ײד םיס םיסיע׳ און םרןגם א1יף זיך די ל8םס שין דער זינדיקער װעלם, אנשםןס בו סרןגן זעק םעל ןדער קל,בעי אייף זײנע נעזונסע ברײסע פלײבעס. ג״ן, נישם דער שם*רקער פוקם, נישם זײנע קרעפםיקע העלדן ז<נען באשאפן ג,װןרן בו םרןגן דןם ל*םס 6ון דער װעלם. דןס איז *ן עסק 6*ר אײדעלע לײם, װןם קןנען קײן ןנדער פשא נישס סרןגן — און דעריבער סןקע זענען וײ