Literarishe bleter · 1927-02-04 · 5 (4.2.1927) · p. Seite 83

83 ליםערארישע בלעםער 5 זא וועגז די ווארשעווער שריפטז י• י• יינגער / ו ר א ר ש ע ן דרשה-געשאנק, א1יף װ*יכן ןר הןם ןזש גןנג; *װײ *ענדליק יןר געװןרם, און װי די ם*םע שרה א1יף דער עלםער, .נןך דער פארװעלקינג #1קיםען די *ײס׳... און געניירן # רניש אײניקל. נןר װי #לע פוןל *ײ עלםערע עקרית, װןס גןס ע6נס זײנר סר#כס, איז דןס .רבישע אײגיקל׳ נעקיפען א1יף דער װעלם # קריעל, #ן בלים און סלײש, #ן ם#רך און בײנער, # #6רזעעניש נעבעך, װ#ס נישס עס לעבס, נישם עס אישסשעס אפילו, נ#ר עס .6יל#י6#'רם' אין די װיגד״לעך. ,#6רװ#ס איז אינז נישם ב#שערס *ו ז״ן #ז1י װי די װ#לקנס, װ#ם קיםען און גײען, װ#ס נעםען זיך *וזאםען סון שםייב םין דער ערד אין *עשםילן זיך אין ןלערלײ נעשם#לםן, און פארשװונדן װידער א־ן װערן װירער *י ג#רגישס, נדי אויף ד#ס נײ געבוירן *ו װערן׳. #ס אז1י םיפזיניק פיל#ז#םירס ד#ס ,רבישע אײניקל׳ - דערבײ איז עס ש1ין #ז1י ערםינדעריש, #ז עם װײכם 8#ילו, *ז .די װ#לקנס נעםען זין *ח#ם$ן 6ין שסייב 6ון דער ערד׳. ביז אי*ם, װי ב#װוסס, ד,#ס די װיסנש#םס נישם #ננע• .ה1ינן װיסן, ןז װ#לקנס נעפען זיך *יז#םען סון שנ1יב 6ון דער ערד• פילא, ײ#ם שײך דער װיםנשאסט, װעס זי םםתםא ערלען ןסש#*ן די #נםדעקינג װעגן דער #נסשנײיננ םון װ^לקנס אין דעם ערםינדער ב#ל1-נען װי ער פ#רדינס, — נ#ר *ו וי#ס הןנן די .װ#רשעיוער שרי8סן' געד#ו6ס נו סיק #■דװקן ד/ם ק#סיםל םין דער גרעסערער #רבעם זדעם בסריםסן ק#סיסל םון # ר#ם#ן, םים װעלכע ניס ב#ק#נסע כחנרים לעבן #■ # לע*;, ד,#לסנדיק דןם ק#סיםל אין ■#רםפעל, װי # נתילה # בחב)? װ#ס, ײןם, נ#ר קײן איבריקן כב1ר װעם עם די .שריס.ן' נישס ס#רש#פן. און װי זןגס דער תדפור: .רבי לא שנה. ח־א םניןז׳ #ז א1יב #ז1י זעס א1ים דער קלאסיקער, װןסערע סעגית קען םען ש1ין הןבן *ו די נישס־קלןסיקעיז # װעלם םים נןייעלן, ער*ײל,נגען, *ןןנדליקער בייגן — םײל בעסער געם#כש, #נדערע ערגער. ןנןר אײנם, װ#ס וײ פןרײניקם, *םעם #לע, חוץ קלײנע א1יםנ#םען, ד#ס איז ד#ס נישס-אינכערעם#נסקײס, װןס *ים זיך דורן װי ן ר1יסער ס#דעם איבער #לעם. קײן ברעקל שװונג, דערהויבינג, װ#ס ז#ל זיך א1י6ה1יבן איבער דעם געװײנלעכן, בעל־םלאכהשן ליםער#רישן ש#בל#ן. ןס *•ם זיך # ל#ננע געשיכשע סון אברהם ז#ק .אין םלכות סון םיבער׳, # שילדערונג װי #ז1 פ,ן סילם זיך אין # סיסיס־קרןנקײם. רב1נ1 דעלםא, װעםען אינםערעסירס עסז װ#ס ז#גם עסז — *ו װ#ס ד#רף םען ןס די לןנגװײליקע איבער לעבענישן און ה#לו*ינ1#יעם א1־ף עסלעכע ב1יגןז — ד#ס ק#ן א נסערעסירן העככסנס די אײגענע 6עסערס און פופעס, װ#ס יעדע איבערלעבעניש 6ון זײער קווב איז זײ סײער — #בער דער לעזער װ#ם איז שולדיק, װען דער פחבר ה#ם ןםןל געהןס # סי&וסז גו װ#סז ז. םעגןלןװיסשעס .#נסןש#' ה#ס #פילו #ניסל ליגס, װןרעםקײס און, װי 6#ס, # היסשן *וגןנ סון פןועלסערסן ליריזם און נישם־נײע ס#ר*ד#קסן, לענגם־אגתן — #נער ג״ס נ#ך דער הײםער און, אין גרונד נעגוםען, ןבסםרןקםער;חל1קת אין ליםערןרישן װעלסל, װעםען עם געהער די הענע• :ןנ ע: נױ-יןרק, פןםקװע #דער װ#־שעז-איז געקוםען ענדלען װ#רשע, און נ#װיזן זיך םיס םעשים; איז געקוםען ס1ילן און *#װיזן איר לעניםים#*יע־נוך-.די װןרשעװער שרי6םן'-# נוך # סןלירער, # נגב1ר*ר, ן דיקער, םים שװ#ר*ער נ#נד און מים גןלדענע אית 1ת, שש#רק *נלעך *ו ן קרבן״םנחה סדור, # פל־נ1י ,םים #סן סירוש ם און םעלות׳. לעניםים#*יע־בוך—#ז1י םוז םען די װןרשעװער שריאםן ןנרופן, און נ#ר סון דעם שם#נדסוגקס דןרף םען *ו דעם דאזיקן בון *וגײן, #■ש#צן. ד#ם ײר שע ליסעוןרישע ס1ילן איז א ן די .װןושעװער שריפסן׳, םים גןר קלײנע א1יםנ#םען, #6לק#ם געקוםען *ום װ#רס. די *ײס פון קרייול״ך און דיפערעגנירונגען איז 6*ר• ש װנדן. #לע, רעכשע און לינקע, #ל״ע און נײע, קןגםערװן• סיװע און רעװןלחױןנערע ה#*ן זיך *װ#םען פאמדניקס און ג#ננע פינף םנ־.ים אויםגעשםעלם זיך, ל1יסן אלף ב ת, #8ר דער װעלם. ןלזן, װער נ#ר עם געהער *ו דער שרײבער• םשאחה אין ס1ילן איז אין די װןרשעװער שריסםן פ#רסרעסן. די שריסםן ד#ר6ן זײן # רעזולםןם 6ון דרײ י#ר ײרי• שער ליםער#רישער ש6#ונג אין •1ילן, סון לע*סן .װןרשעװער #לם#נ#ך' ןן,—# םין א1יםשםעלונג־ם#ל#ן, װו םען ב#װײזס זיך םיסן שענססן און נעכסן• ה#ש דער רעסרעזענם** ע־בוך רענס, *ו סןדערן די העגעםןניע סןר ס1יקז שװער *ו גל1יבן, #ז דער גרעםטער ןנהענגער זײנער ז#ל זיך װעלן פ#כן #ז1י לעכערלעך און ז#גן .י#'. סײדן אין דעם פ#ל, װען די אינריקע *װײ *ענםרען ז#לן, חלילה* זיך בןװייזן םים נ#ך ערגערע לעגים־ם#*יעס. א ז ערשםנס, גלויבם זיך נישס: ערנער פון ערגער איז נישם #ז# לײכסע ז#ך; *װייסנס, איז די ר#ל פון # ,ראש לזנבים׳ אויך נישם איבריגנש #נציענד. נ#ר *ו װ#ס אײננסלעך גוגײן *ו די ,װןרשעװער שריפסן• םיס העג,ם#ניע.פ$דערונגען, דוען #ן דעם הןנן זײ א1יך נישם קײן שום עקזיסםענץ-ב#רענםיקונג. לןםיר זײן 6#נהער*יק. די גדולים, די נןשײנער סון די שרי6סן, זענען ד# *םװײניקססנס אינסערעסןנס• של1ם #ש םיס זײנע .קי.ד$ר םון ד<ר ערר, ן םבענע אין ש#כם נוםער 3' פ#נס ד# דעם אײנדרוק פון #רייכן קי1ב א1יף ןן ןרעפער חתונה. קיםען קופש ער, דער רײכער קריב, םען םוז, קיין #רעםע קרוב־ם ס#ר םען נישם םביש זײן, נ#ר זי*ן זי*ם ער נישם א1יף קײן גןננע שםול, נ#ר אייף * ברענ; סרינקען םרינקם ער עסװןס, נע*ם בלויז אײן ד• *ונג, און ד#ס שםיקל לעק,ך, װ#ס ער #6רבײסם, רירס ןר ק1ים *ו *ום פ1יל, #ני י1*א *ו זײן םיםן *1רא םיני םז1נ1ת• ןו# *וגעװ#רסן בײנדל קען אפשר זײן # כב1ד ס#ר ןן א־לוסםרירםן זשורנןל פון נןקןנסן םין, ןבער נישם #6ר ןן א1יםשםעלונגם.*וך, װ#ס רעסדעזענסױס די יידישע ליסערןסור *ין •1־לן-ד# ק#ן זײן ןדער, ןדעח ה. ד. גןםנערג םים זײן ,רביש אײגיקל׳ איז ש1ין גרןד נעקוםען א1יף דער שםחה װי #ג#נ*ער םחותן, גןבר#כס