Literarishe bleter · 1927-01-28 · 4 (28.1.1927) · p. Seite 72

4 זא ל יסע רןר<ן נלןטור 72 נאסע םענסשן און האבן געשריען, געלאכט, ןןנקװעלנדיק םון זײער כח. סון דיער מי. און דא הזןט נאך דערצו דער װינס פונאנדערגעריםן די שװערע םשא םון די װאלקנס, און אויסן העל בלאען פלעק םון הימל האט א בליץ געטון א רןןזלעכער זון• שטראל—װעלכן די פרײלעכע חױת האבן אלע מיסאםאל אױםגע־ נומען מיט אברום, אפטרײסלענדיק די נאסע האר םון זײערע פרצופים. ארומנעםען, צעקושן הןןס דך געװאלט אט די דאזיקע צװײ-פ־סיקע חױת, װאס זענען אזוי קלוג אץ פלינק אין דער ארבעט, אװי איבערגעגעבן םיט לײב און לעבן צו איר. ס׳הןט זיך געדוכט, אז קעגן אזא ןונשטרענגונג פון םרײלעך־ צעבושעװעטער קראסט איז קײן זאך נישט בכח זיך אנטקעגן צו שטעלן, זי קאן אויםטון װונדער אויף דער װעלט, זי קןןן אק אײן נאכט באדעקן די װעלט מיט פרעכמיקע שלעסער און שטעט, װי עם שטײט געשריבן אין אונזערע װארזןןגערישע מעשױת. דער זון־שטראל, װאס הןןט אײן ןןדער צװײ םינום ןןנגעקוקט די ארבעט םון די םענטשן און איז נישט בכח געװען בײצוקוםען די שװערע געדיכטעניש םון די װןןלקנם, איז דערםױנקען געװןןרן צװישן זײ, װי אקינד אין ים—און דער רעגן—איז אריבער אין א שלאקס-רעגן. — גענוג זןןל זײןן—הןןט עמיצער אויסנעשריען, נאר ם׳האס אים מלא־חמה אפנעענטםערט: — םיר װעלן דיר װײזן גענוג: און ביז צהײ אזײגער בײטאג, ביז װאנען מען הןןס נישט איבערגעלןןדעװעט די גאנצע םחורד״ האבן די דאזיקע האלב• נאקעטע םענטשן ןןן אויםהער געארבעט אונטער א גום־רענן און א שנײדנדיקן װינט, צװינגענדיק מיך םיט יראת הכבוד צו םאר• שטײן, װאס פאר א םעכטיקע כחות די מענטשלעכע ערד םארמןןגס. דערנאך איז מען אריבער אויםן דאםםער און דןןרט זענען אלע, װי שכורע אײנגעשלןןםן, און, קוםענדיק אין קאזאן, הןןבן זײ זיך ארויסגעלאזט, װי א גרןןער שטראם םון שםוץ אויפן זאםד פון ברעג און זענען אװעק אין שענק טרינקען דרײ עמער בראנפן. דןןרט איז צו מיר צוגעגאנגען דער גנב באשקין, האס םיך ארומגעקוקט און געפרעגט: — װאס טוט זיך מיט דיר? איך האב אים מיט התפעלות דערצײלט װעגן דער ארבעט, ער הןןט םיך אויסגעהערס, א זיפץ געסון און מיט פאראכטונג געזאגס: — ביזט א נאר. אץ-אםשר נןןך ערגער—א אידיאט: צוםײםנדיק און בויגנדיק מיט זײן קערפער װי א פיש, הןןט ער זיך אװעקגעלןןזט צװישן די ^ננג־אנגעשטעלטע טישלעך,—בײ װעלכע עס האבן סרײלעך געהולעס די אויסלאדער, אין א װינקל האט אױף א סענאר אײנער געזונגען אן אויסגעלאםן לידל: — עך, פאסירט האט די מעשה גאגץ שפעט אין דער נאכט,— ארױס א מאדאם איז אין גןןרטן שפאצירן—העיו א צענדליק קולות הןןבן זיך הילכיק צערעװעט, צוקלאפנדיק םיט די הענט איבערן טישן היט דער װעכטער, היס און בליקט זעט עד—די םאדאם זי ליגט... א געלעכטער, א םײםערײ. עם דונערן די ערגםטע, מיאוםטע װערטער, װןןס הןןבן מסוזםא לויט זײער אויסגעלאסענעם ציניזם קײן גלײכן צו זיך נישס אויף דער װעלט. (הםשך קוםט) אלע װעוק פון י. ל. פוץ אין 18 בענדןד דארםן זיך געםינען אץ יעדן ײדישי חויז געטון מיט א הייכער װײבערשער שטים: — יא•:,, זײט מתפללי אין דער פינסטערניש, אויסן דעק פונם לאסט־שיף, האבן די אויסלאדער זיך צונויפגערוקס אין אײן טונקעלער קופע אוו, װי בערן, אנגעהויבן ברוסען, א.ץ דער אויםזעער, װאס הןןט פריער פאר אלעםען םארענדיקט די תפלה, האט אנגעהויבן קװיטשען: — לאםטערנעס: גו, חברד״ װײזט װןןס איר קאנס: ערלעך, קינדער העלף גאט—הויבט אןי. אץ די שװערע, פוילע, נאסע מענטשן האבן אנגעהויבן ״װײזן װאס זײ קאנען׳*. פונקט װי אין שלאכט האבן זײ זיך א װארף געטון אויפן אויבער־דעק אץ אין די קעלערן פון דער פארטרונ• קענער לאסט־שיף,-מיט א הו-הא, מים װילדע געשרײען אץ גלײכ• װערטלעך. ארום מיר זענזץ לײכט, װי פוכענע קישנס, געפלויגן זעק םיט רײז, פעק סיט רןןזינקעס, פעל, קאראקול, עס זענען ארומגעלאפן פעסט־געבויטע געשטאלטן, אויסמונטערנדיק אײנער דעם אנדערן מיט געשרײען, פײפערײ אזן שארםע זידל־װערטער. עס איז שװער געװען צו גלויבן, אז ןןט די אײגענע, שװערע ברוגזע מענטשן, װאס האבן זיך אקארשט באקלאגס אויפן לעבן אויפן רעגן און אויף דער קעלס, ארנעטן אזוי פדײלעך און מיט הצלחה. דער רעגן איז געװארן געדיכטער און קעלטער, דער װינט האט זיך געשטארקס, געריסן די רובאשקעס, פארקאטשענדיק זי־ איבערן קאפ און אפדעקנדיק די בײכער. אין דער גאסערפינס־ טערקײט, בײם שװאכן שײן פון זעקס לאמטערנעס, האבן זיך ארומגעדרײם שװארצע מענטשן, טופעגדיק דוםפ םיט די סיס איבער די אויבערדעקן פון די לאסט־שיפן. פ׳האט׳געארבעט אזױ גלײך די װאלטן געװען אויםגעהונגערט נאך ארבעט, גלײך זײ װאלטן שוין לאננ געגארט נןןכן תענוג צו װארסן פץ האנט צו האנט פיר־פודיקע זעק און ארומלויםן םיט פעק אויף די פלײצעם. ם׳האט געארבעס שפילנדיק, מיס א םרײלעכן חשק סץ קינדער, מיס יענער סארשיכורטער שםחה צו םעשים, װאס זיסער םון איר איז בלויז די אומארםונג פון אפרױ. א נרויסער, בערדיקער מענטש, אין א קורצן יאק אן ארבל, א נאסער, א גליטשיקער- םסתםא דער באלעבאס סון דער סחורה, ןןדער זײנער אנאםן-האט פלוצלונג אנגעהױבן צו גװאלדעװען אן אויםגערעגטער: — יאטן,—איך שטעל אן עמער: גזלנים ליבע — עס גײט צװײי געארבעט זןןל װערן: עטלעכע קולות מיט אמאל, פון אלע עקן םון דער פיגס- טערגיש, האבן הויך אויסגעשריען: — דרײ עמערי _ איר קריגט דרײ! געארבעט זאל װערן, זײט װיםן: און די ארבעט הןןט זיך צעברענט. איך הןןב אויך געכאפט זעק, געשלעפט, געװארסן, װידער געלאםן און װידער געכאפט און ס׳האט זיך מיד געדוכט, אז איך אלײן און אלץ ארום םיר איז אװעק אין א װילדן טאנץ, אז די די דאזיקע מענסשן קענען אזוי מוראדיק און םרײלעך ארבעטן אן אויפהער, חדשים, יארן, נישט שאנעװנדיק דך, אז זײ זענען בכוח ןןנצוכאםן די סורעםס און די פינארעסן םון שטאט און אװעקשלעפן זײ װוהין זײער הארץ גלוסט. איך האב נאך קײנמןןל נישט דורכגעלעבט אזא נאכט פון םרײד, אין מײן נשמה הןןט זיך ןןנגעצונדן א סארלאנג, דאס גאנצע לעבן צו םארברענגען אין דער דאזיקער האלב־שגעונדיקער שמחה םון םעשים. הינטער די ראנדן םון שיף הןןבן געטאנצמ די כװא• ליעס, דער רעגן הןןס געפאסשט איבער דעם דעק פון שיף, איבערן טײך הןןט געםײסט דער װינט, אץ דער גדןןער טונקלקײט םון באגינען זענען אן אײסהער שנעל ארופגעלאסן האלב־נאקעטע